Tuy nhiên, trong một số trường hợp, não có thể lão hóa nhanh hơn dự kiến, làm tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ sớm và các bệnh lý thần kinh. Một nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng, lượng đường (glucose) trong máu cao chính là một trong những "thủ phạm" đẩy nhanh quá trình này.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Molecular Psychiatry do các nhà khoa học tại Đại học Cát Lâm và Đại học Y khoa Trung Quốc thực hiện. Để tìm hiểu nền tảng sinh học của quá trình lão hóa não, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ UK Biobank - một cơ sở dữ liệu y sinh khổng lồ chứa thông tin sức khỏe, di truyền và hình ảnh của hàng ngàn người dân tại Anh.
Bằng cách sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cụ thể là các thuật toán học máy, các nhà khoa học đã phân tích ảnh quét não để dự đoán tuổi thật của não bộ với sai số trung bình chỉ khoảng 3,26 năm. Từ đó, họ tính toán một chỉ số gọi là "Khoảng cách tuổi não" cho hơn 37.000 người tham gia. Chỉ số này cho biết tuổi sinh học của não đang già hơn hay trẻ hơn so với tuổi thực tế của một người.
Tiếp theo, các nhà nghiên cứu phân tích dữ liệu chuyển hóa từ mẫu máu của gần 22.000 cá nhân. Họ đã xác định được 9 phân tử trong máu có liên quan đáng kể đến sự chênh lệch tuổi não. Đáng chú ý nhất, glucose (đường huyết) là yếu tố có tác động mạnh mẽ nhất. Cụ thể, nồng độ đường trong máu càng cao, hình ảnh quét não càng cho thấy nhiều dấu hiệu lão hóa, khiến bộ não trông già hơn so với tuổi thật.
Không chỉ làm não già đi nhanh chóng, đường huyết cao còn kéo theo hàng loạt rủi ro sức khỏe nghiêm trọng. Các tác giả nghiên cứu viết: "Về mặt lâm sàng, lượng glucose trong huyết tương tăng cao có mối liên hệ thuận với bảy chứng rối loạn não bộ, bao gồm sa sút trí tuệ do mọi nguyên nhân, bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ mạch máu, bệnh Parkinson, đột quỵ, trầm cảm và lo âu, đồng thời có mối liên hệ nghịch với hiệu suất nhận thức, chức năng vận động và các kết quả về sức khỏe tâm thần".
Họ cũng nhấn mạnh thêm về tác động vật lý của đường huyết lên cấu trúc não: "Nồng độ glucose cao hơn cũng liên quan đến việc giảm thể tích não cục bộ trên 80 vùng vỏ não, dưới vỏ não và tiểu não. Những phát hiện này cho thấy chuyển hóa glucose là một con đường có thể thay đổi được trong quá trình lão hóa não, mang ý nghĩa quan trọng đối với các chiến lược can thiệp sớm nhằm bảo vệ sức khỏe não bộ trong suốt cuộc đời".
Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng mạnh mẽ cho thấy việc kiểm soát lượng đường trong máu không chỉ quan trọng đối với sức khỏe thể chất mà còn là chìa khóa để bảo vệ não bộ. Trong tương lai, những phát hiện này có thể tạo tiền đề cho các phương pháp mới giúp theo dõi, ngăn ngừa các bệnh lý thoái hóa thần kinh và duy trì sự minh mẫn khi con người già đi.
