Giải mã cách não bộ chuyển đổi tín hiệu thị giác thành hình ảnh

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, một nghiên cứu mới do các nhà khoa học Israel phối hợp với Đức thực hiện đã cung cấp bằng chứng trực tiếp lần đầu tiên về cách não bộ chuyển đổi tín hiệu thị giác thô thành hình ảnh có ý nghĩa, qua đó giải mã một trong những câu hỏi nền tảng của khoa học thần kinh nhiều thập kỷ.

Công trình được công bố trên tạp chí Science, do nhóm nghiên cứu tại Đại học Jerusalem phối hợp với các nhà khoa học tại Munich thực hiện. Nghiên cứu xác nhận mô hình “feedforward” do hai nhà khoa học đoạt giải Nobel David Hubel và Torsten Wiesel đề xuất từ năm 1962.

Theo mô hình này, thị giác bắt đầu từ việc ánh sáng được võng mạc chuyển thành tín hiệu điện hay còn gọi là “ngôn ngữ” của não bộ. Các tín hiệu này sau đó đi qua đồi thị trước khi tới vỏ não thị giác, nơi chúng được xử lý thành hình ảnh hoàn chỉnh. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, giới khoa học chưa thể chứng minh trực tiếp cách mà các tín hiệu đơn giản như điểm sáng có thể được tổng hợp thành các đặc trưng phức tạp như đường nét, hình dạng và không gian.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã sử dụng công nghệ tiên tiến, bao gồm kính hiển vi hai photon và protein phát sáng nhạy với chất dẫn truyền thần kinh glutamate, cho phép theo dõi hoạt động của các khớp thần kinh trong não sống theo thời gian thực. Nhờ đó, họ có thể lập bản đồ gần như toàn bộ các tín hiệu đầu vào của một tế bào thần kinh đơn lẻ trong vỏ não thị giác - điều trước đây chưa từng thực hiện được.

Kết quả cho thấy các tế bào thần kinh trong vỏ não có khả năng tổng hợp tín hiệu từ nhiều tế bào khác nhau, mỗi tế bào phản ứng với các điểm sáng riêng lẻ, để hình thành nhận thức về đường nét có định hướng. Cách sắp xếp không gian của các tín hiệu này trùng khớp với dự đoán của Hubel và Wiesel, qua đó xác nhận cơ chế não bộ “xây dựng” hình ảnh từ các yếu tố cơ bản.

Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt giữa các tín hiệu đến từ đồi thị và các kết nối trong vỏ não, góp phần làm rõ cách não bộ xử lý thông tin và thích nghi với môi trường.

Các nhà khoa học đánh giá phát hiện này không chỉ giải đáp một câu hỏi tồn tại hơn 60 năm mà còn mở ra phương pháp mới để nghiên cứu hoạt động của não bộ ở cấp độ chi tiết chưa từng có. Trong dài hạn, việc hiểu rõ cơ chế này có thể hỗ trợ nghiên cứu và điều trị các bệnh lý thần kinh như Alzheimer, Parkinson cũng như các rối loạn tâm thần.

Giới chuyên gia nhận định đây là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực giải mã cách não bộ chuyển đổi tín hiệu vật lý thành nhận thức - một trong những thách thức lớn nhất của khoa học hiện đại.

Đức Trung (TTXVN)

Dành cho bạn

Tài chính xanh trước phép thử kiểm chứng

Tài chính xanh trước phép thử kiểm chứng

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh vừa xúc tiến kết nối nhà đầu tư tại Singapore, trong khi trái phiếu xanh và sàn carbon trong nước còn thanh khoản thấp. Chuyên gia cho rằng để hút vốn xanh, Việt Nam cần dữ liệu đáng tin cậy và năng lực kiểm chứng cam kết.

Thành công trồng khoai tây trong đất Mặt Trăng nhân tạo

Thành công trồng khoai tây trong đất Mặt Trăng nhân tạo

Các nhà khoa học Mỹ đã thành công trong việc trồng khoai tây trên loại đất mô phỏng môi trường Mặt Trăng nhờ bổ sung phân trùn quế, mở ra triển vọng xây dựng hệ thống sản xuất lương thực phục vụ các căn cứ dài hạn trên Mặt Trăng trong tương lai.

Lần đầu ghi lại khoảnh khắc sao khổng lồ 'nuốt chửng' sao đồng hành

Lần đầu ghi lại khoảnh khắc sao khổng lồ 'nuốt chửng' sao đồng hành

Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, các nhà thiên văn học đã lần đầu tiên ghi lại trực tiếp quá trình một ngôi sao khổng lồ đang hấp hối nuốt chửng và hợp nhất với ngôi sao đồng hành nhỏ hơn, qua đó làm sáng tỏ một hiện tượng vũ trụ vốn chỉ tồn tại trong các dự đoán khoa học suốt nhiều thập kỷ.

Mỹ cấp phép bán gần 900.000 chip AI sang Trung Quốc trong 6 tháng

Mỹ cấp phép bán gần 900.000 chip AI sang Trung Quốc trong 6 tháng

Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ ngày 19/11 cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã phê duyệt việc bán gần 900.000 chip trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến do hai hãng Nvidia và AMD sản xuất cho các công ty Trung Quốc trong giai đoạn từ tháng 12/2025 đến tháng 5/2026.

TikTok ra mắt công cụ giúp phát hiện deepfake

TikTok ra mắt công cụ giúp phát hiện deepfake

Ngày 20/11, TikTok thông báo ra mắt công cụ phát hiện deepfake trên toàn cầu dành cho các nhân vật công chúng, trong bối cảnh nền tảng mạng xã hội này tìm cách hạn chế thông tin sai lệch do trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra.