Tổng thống Donald Trump phát biểu trước báo chí cùng các CEO công nghệ ngày 29/9/2026. Ảnh: Wikimedia Commons
Từng được xem là đồng minh quyền lực của Tổng thống Donald Trump, các tập đoàn công nghệ lớn tại Mỹ đang đối mặt làn sóng hoài nghi ngày càng gia tăng.
Lo ngại về trí tuệ nhân tạo (AI), nguy cơ mất việc làm và những sự cố công nghệ gần đây có thể biến Big Tech thành mục tiêu công kích trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028.
Khi trở lại Nhà Trắng cách đây 22 tháng, Tổng thống Donald Trump từng phát đi tín hiệu về mối quan hệ liên minh chặt chẽ với giới công nghệ Mỹ. Tại lễ nhậm chức, ông công khai xuất hiện cùng hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ quyền lực, những người mà ông đã tích cực vận động để đứng về phía mình. Sự kết hợp này từng được kỳ vọng có thể định hình lại tương lai chính trị Mỹ.
Tuy nhiên, cục diện đang thay đổi đáng kể. Không chỉ vị thế chính trị của ông Trump đảo chiều, các tập đoàn công nghệ lớn cũng ngày càng trở thành đối tượng bị công chúng nghi ngờ và chỉ trích.
Những lo ngại về AI, sự phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn cùng hàng loạt sự cố gián đoạn dịch vụ công nghệ trong tuần qua đang tạo thêm sức ép đối với ngành này. Những diễn biến trên có thể củng cố hình ảnh Big Tech như một mục tiêu công kích chính trị tiềm năng trước thềm cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2028.
Niềm tin vào các tập đoàn công nghệ suy giảm
Dù chưa có cuộc thăm dò đáng tin cậy nào đo lường trực tiếp phản ứng của người Mỹ trước những sự cố công nghệ gần đây, xu hướng suy giảm niềm tin vào Big Tech đã xuất hiện từ nhiều năm qua.
Theo truyền thông Mỹ, khảo sát của Gallup công bố mùa hè năm nay cho thấy 8/10 người Mỹ chỉ có mức độ tin tưởng nhất định hoặc gần như không tin tưởng các tập đoàn công nghệ lớn. Nhóm doanh nghiệp này nằm trong số những tổ chức nhận được mức độ tín nhiệm thấp nhất trong danh sách được khảo sát.
Đáng chú ý, tỷ lệ người Mỹ ít hoặc không có niềm tin vào Big Tech đã tăng lên 41%, so với 32% năm ngoái và 24% vào năm 2020.
Kết quả khảo sát của Fox News hồi tháng 6 cũng cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cách cử tri nhìn nhận những mối đe dọa đối với nước Mỹ. Có 52% cử tri đăng ký cho rằng các tập đoàn công nghệ lớn là mối đe dọa đáng lo ngại hơn, vượt qua tỷ lệ 47% dành cho chính phủ liên bang.
Đây là sự đảo chiều so với năm 2019, khi 58% cử tri xem chính phủ lớn là mối đe dọa lớn hơn, trong khi chỉ 35% lựa chọn các tập đoàn công nghệ.
Một cuộc khảo sát của kênh truyền thông Mỹ hồi tháng 5 cũng cho thấy 69% người Mỹ không tin tưởng những doanh nghiệp như Google, Facebook và Amazon sẽ hành động vì lợi ích tốt nhất của khách hàng. Tỷ lệ này tăng đáng kể so với mức 58% năm 2019.
Đáng chú ý, mức độ thiếu niềm tin tương tự cũng xuất hiện đối với các công ty phát triển AI như OpenAI, Anthropic, Google và Meta.
AI làm gia tăng nỗi lo về việc làm và tương lai
Sự hoài nghi đối với Big Tech diễn ra trong bối cảnh người Mỹ ngày càng lo ngại về những tác động sâu rộng của AI đối với đời sống.
Khảo sát vào mùa hè năm nay cho thấy 48% người được hỏi cho rằng AI đang tạo ra tác động tiêu cực, cao gấp ba lần tỷ lệ 16% nhận định công nghệ này mang lại ảnh hưởng tích cực.
Có tới 75% người tham gia khảo sát cho biết cảm xúc chủ đạo của họ khi nghĩ về AI là sợ hãi hoặc lo lắng. Trong khi đó, 81% bày tỏ lo ngại ở các mức độ khác nhau rằng công nghệ này sẽ làm thay đổi căn bản cách con người sinh sống.
Các cuộc khảo sát của Washington Post phối hợp với ABC News và hãng AP cùng Trung tâm Nghiên cứu NORC cũng cho thấy người Mỹ quan tâm nhiều hơn đến những rủi ro tiềm tàng của AI so với các lợi ích mà công nghệ này có thể mang lại.
Một kết quả đáng chú ý từ khảo sát Washington Post/ABC News là 33% người được hỏi nhận định AI có nguy cơ cao dẫn đến sự tuyệt chủng của loài người, cao hơn tỷ lệ 20% cho rằng công nghệ này có khả năng lớn giúp con người nâng cao năng suất lao động.
Nỗi lo không chỉ dừng lại ở những kịch bản tương lai. AI và tự động hóa đang khiến nhiều người quan ngại về khả năng duy trì công việc hiện tại.
Theo một khảo sát gần đây của Gallup, 27% người lao động Mỹ lo ngại công nghệ có thể khiến công việc của họ trở nên lỗi thời. Tỷ lệ này cao gấp đôi so với năm 2017.
Dù chỉ chiếm khoảng một phần tư số người được khảo sát, đây vẫn là nhóm cử tri có khả năng đặc biệt quan tâm đến vấn đề. Nguy cơ mất sinh kế vốn là một trong những yếu tố có sức tác động mạnh nhất đến lựa chọn chính trị của cử tri.
Điểm đáng chú ý không đơn thuần là người Mỹ ngày càng ít thiện cảm với các tập đoàn công nghệ, mà là họ bắt đầu nhìn nhận những doanh nghiệp này như mối đe dọa trực tiếp đối với công việc, thu nhập và cuộc sống cá nhân. Khi công nghệ ngày càng thâm nhập sâu vào đời sống và nền kinh tế, những lo ngại này có thể trở nên cấp thiết hơn.
Big Tech có thể trở thành chủ đề tranh cử năm 2028
Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, AI dường như chưa phải vấn đề có sức ảnh hưởng lớn đến quyết định bỏ phiếu của người Mỹ.
Khảo sát cử tri Mỹ cho thấy 30% người được hỏi tin tưởng đảng Dân chủ xử lý vấn đề AI tốt hơn, so với 26% dành cho đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, chỉ 23% cử tri cho biết AI và các trung tâm dữ liệu là vấn đề mang tính quyết định đối với lá phiếu của họ.
Tỷ lệ này thấp hơn đáng kể so với những chủ đề như tham nhũng, chi phí sinh hoạt, cuộc chiến tại Iran và vấn đề nhập cư.
Dù vậy, bức tranh có thể thay đổi trước cuộc bầu cử Tổng thống năm 2028. AI vẫn là chủ đề tương đối mới trong đời sống chính trị Mỹ, trong khi nhiều cử tri chưa thực sự hiểu rõ sự khác biệt giữa lập trường của hai đảng đối với công nghệ này.
Các ứng viên vẫn còn nhiều thời gian để xây dựng, điều chỉnh và truyền tải quan điểm chính sách, biến AI và quyền lực của các tập đoàn công nghệ thành những chủ đề tranh luận nổi bật hơn trong chiến dịch tranh cử.
Những tín hiệu cảnh báo cũng đã xuất hiện từ chính giới lãnh đạo ngành công nghệ.
Phát biểu tại một hội nghị của Semafor hôm 17/11, nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos cảnh báo việc biến các tập đoàn công nghệ lớn thành nhân vật phản diện trong tranh luận chính trị.
"Đó là một kỹ thuật chính trị hiệu quả, nhưng lại là cách làm tồi tệ để giải quyết các vấn đề", ông Bezos nói.
Ông cho rằng hình ảnh tiêu cực mà một số chính trị gia xây dựng về Big Tech không phản ánh đúng thực tế. Theo Bezos, phần lớn những người làm việc trong ngành công nghệ chỉ muốn tập trung vào chuyên môn và phát triển sản phẩm.
Nhà sáng lập Amazon từng là một trong những lãnh đạo công nghệ được ông Trump tự hào mời tham dự lễ nhậm chức hồi đầu nhiệm kỳ. Tuy nhiên, chỉ sau 22 tháng, mối quan hệ giữa chính trị và giới công nghệ đã đứng trước những thay đổi đáng kể.
Với những lo ngại ngày càng lớn về AI, việc làm và quyền lực của các tập đoàn công nghệ, Big Tech có thể không còn là đồng minh dễ chịu của các chính trị gia Mỹ, mà trở thành một trong những mục tiêu tranh luận gay gắt nhất trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028.