Công trình do Giáo sư Yehoshua Goldberg (Đại học Hebrew Jerusalem của Israel) và Giáo sư Joshua Plotkin (Đại học Stony Brook của Mỹ) dẫn đầu đã được công bố trên tạp chí Nature Communications. Nghiên cứu tập trung vào vùng thể vân lưng (dorsal striatum) - khu vực quan trọng trong việc hình thành thói quen và ra quyết định.
Kết quả cho thấy sự phối hợp giữa các hệ thống hóa học trong vùng này có thể bị rối loạn, khiến não bộ mất khả năng kiểm soát hành vi. Theo các nhà khoa học, các hành vi cưỡng chế như kiểm tra lặp đi lặp lại hoặc rửa tay nhiều lần có thể xuất phát từ hoạt động bất thường trong các mạch thần kinh kiểm soát thói quen tại khu vực này.
Thông qua các kỹ thuật hình ảnh tiên tiến và phương pháp quang di truyền (optogenetics), nhóm nghiên cứu đã phân tích vai trò của acetylcholine - một chất dẫn truyền thần kinh. Kết quả cho thấy acetylcholine có thể trực tiếp kích hoạt việc giải phóng serotonin, một chất liên quan chặt chẽ đến tâm trạng và các rối loạn tâm lý.
Giáo sư Plotkin cho biết phát hiện này chứng minh acetylcholine không chỉ “tương tác” mà còn có thể “chiếm quyền điều khiển” hệ thống serotonin, qua đó làm thay đổi cách hiểu trước đây về mối quan hệ giữa các chất dẫn truyền thần kinh.
Trong các mô hình nghiên cứu liên quan OCD, các nhà khoa học phát hiện hệ thống này trở nên hoạt động quá mức, với nồng độ acetylcholine tăng cao, kéo theo việc giải phóng serotonin quá mức. Điều này dẫn đến tình trạng mất kiểm soát hành vi - một đặc trưng của các rối loạn tâm thần.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng các rối loạn như OCD không chỉ đơn thuần là mất cân bằng hóa học, mà còn là sự đứt gãy trong phối hợp giữa các hệ thống thần kinh. Điều này giúp giải thích vì sao người bệnh khó kiểm soát hành vi dù nhận thức được tính phi lý của chúng.
Đáng chú ý, khi các nhà khoa học chặn các thụ thể liên quan đến cơ chế này, hiệu ứng trên biến mất hoàn toàn, cho thấy đây là một cơ chế trực tiếp và có thể can thiệp.
Giới chuyên gia nhận định phát hiện này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các phương pháp điều trị mới. Hiện nay, phần lớn các liệu pháp tập trung vào điều chỉnh serotonin, nhưng nghiên cứu mới cho thấy cần chuyển hướng sang điều chỉnh sự tương tác giữa các hệ thống thần kinh.
Nhóm nghiên cứu cho biết đang tiếp tục khám phá khả năng ứng dụng lâm sàng của phát hiện này, mở ra triển vọng xây dựng các phương pháp điều trị hiệu quả hơn đối với OCD, trầm cảm và các rối loạn thần kinh khác.
