Thông cáo báo chí ngày 17/11 của SpbPU cho biết thông thường, bước sàng lọc và hoàn thiện các hợp chất triển vọng ban đầu là một trong những khâu tốn kém và mất nhiều thời gian nhất khi nghiên cứu dược phẩm mới, có thể kéo dài từ 5 - 10 năm cho việc tìm kiếm điểm tác động sinh học và tổng hợp cấu trúc hóa học trong phòng thí nghiệm. Thay vì quy trình tổng hợp trong phòng thí nghiệm tiêu tốn nhiều nguồn lực, các chuyên gia SPbPU đã tiến hành mô phỏng và tối ưu hóa trên máy tính đối với các dẫn xuất của hợp chất 2-aminothiophene.
Ông Andrey Makashov, giảng viên cao cấp Trường Cao đẳng Hệ thống và công nghệ y sinh thuộc SPbPU, cho biết các hệ thống AI hiện nay thường chỉ giải quyết một nhiệm vụ đơn lẻ. Phương pháp mới của nhóm nghiên cứu đã tích hợp cả 3 khâu gồm xác định điểm tác động trên tế bào bệnh, tạo lập kho dữ liệu hợp chất và đánh giá khả năng tương tác vào một chu trình khép kín duy nhất.
Trong quá trình nghiên cứu, mạng nơ-ron nhân tạo đã phân tích kho dữ liệu gồm gần 255.000 hợp chất mô phỏng và xác định được 3 loại protein mục tiêu khả dĩ nhất để tiêu diệt khối u là PARP1, CDK7 và TBCD. Độ tin cậy của các dự đoán này đã được kiểm chứng lại bằng phương pháp mô phỏng tương tác phân tử truyền thống.
Ông Sergey Shipilovskikh, Trưởng phòng Thí nghiệm khung kim loại - hữu cơ và hóa dược của SpbPU cho biết nhóm nghiên cứu đang nắm giữ những phân tử có hiệu quả trong điều trị ung thư da nhưng chưa rõ cơ chế hoạt động chính xác. Nhờ đưa bài toán vào mạng nơ-ron, hệ thống đã dự đoán được các protein mục tiêu phù hợp nhất, sau đó tự động tạo ra hơn 250.000 biến thể phân tử mới và tiếp tục chọn lọc ra những ứng viên triển vọng nhất.
Việc rút ngắn thời gian ở khâu sàng lọc ban đầu giúp giảm trực tiếp chi phí phát triển thuốc mới. Giao thức AI đa năng này cũng có thể áp dụng để nghiên cứu nhiều nhóm dược chất khác. Trong giai đoạn tiếp theo, các nhà khoa học dự kiến sẽ trực tiếp tổng hợp và thử nghiệm trong phòng thí nghiệm các hợp chất đã chọn lọc, trước khi chuyển những ứng viên tốt nhất sang giai đoạn nghiên cứu tiền lâm sàng.
Công trình được thực hiện với sự hỗ trợ của chương trình liên bang “Ưu tiên-2030” và có sự hợp tác chuyên môn của Trung tâm nghiên cứu Y học quốc gia về ung thư mang tên N.N. Petrov.