Khi công nghệ thông minh khiến não bộ quá tải

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được kỳ vọng là công cụ giúp con người làm việc nhanh hơn, thông minh hơn và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, những gì diễn ra trong thực tế lại đang hé lộ một nghịch lý đáng chú ý: những người sử dụng AI nhiều nhất lại chính là nhóm dễ rơi vào trạng thái kiệt sức.
Chú thích ảnh
Robot trình diễn đấm bốc tại triển lãm Trung Quốc - ASEAN lần thứ 22 ở Nam Ninh, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc. Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Các chuyên gia của công ty tư vấn chiến lược Boston Consulting Group (BCG) gọi hiện tượng này là “AI brain fry” - trạng thái quá tải nhận thức khi con người phải liên tục giám sát, điều phối và tối ưu hóa các hệ thống AI vượt quá giới hạn xử lý của não bộ.

Thay vì trực tiếp giải quyết công việc, người dùng giờ đây chuyển sang một vai trò mới: “quản lý” cả một hệ sinh thái gồm trợ lý AI, các tác nhân tự động và những dòng lệnh phức tạp. Sự thay đổi này đang tạo ra một dạng áp lực tinh thần hoàn toàn khác, âm thầm nhưng dai dẳng.

Theo ông Ben Wigler, nhà đồng sáng lập công ty khởi nghiệp LoveMind AI, việc sử dụng AI ngày nay không đơn thuần là ra câu lệnh và nhận kết quả. Ông nhấn mạnh: “Bạn phải liên tục theo dõi, kiểm soát các mô hình - giống như đang giám sát những nhân viên số”.

Cùng quan điểm này, ông Tim Norton - nhà sáng lập công ty tư vấn tích hợp AI nouvreLabs - cho rằng tình trạng kiệt sức xuất hiện khi người dùng tạo ra quá nhiều “tác nhân AI” (AI agents) và phải quản lý chúng liên tục.

Tuy vậy, BCG nhấn mạnh đây không phải là dấu hiệu AI khiến con người chán công việc. Ngược lại, kết quả khảo sát thực hiện đối với 1.488 lao động tại Mỹ cho thấy mức độ kiệt sức tổng thể có xu hướng giảm khi AI đảm nhận các nhiệm vụ lặp lại, vấn đề không nằm ở bản thân công nghệ, mà ở cách con người sử dụng AI.

Hiện tượng “brain fry” bộc lộ rõ nhất trong giới lập trình, lĩnh vực AI đang phát triển nhanh chóng trong việc viết mã. Kỹ sư phần mềm Siddhant Khare chỉ ra nghịch lý: các mã do AI tạo ra thường cần được kiểm tra kỹ hơn so với mã do con người viết. Trong khi đó, lập trình viên Adam Mackintosh thừa nhận áp lực khi phải rà soát hàng chục nghìn dòng code mà bản thân không hoàn toàn hiểu rõ.

Không chỉ vậy, nếu thiếu sự giám sát, các tác nhân AI có thể hiểu sai yêu cầu, dẫn đến xử lý sai hướng và gây lãng phí tài nguyên tính toán, một rủi ro không nhỏ đối với doanh nghiệp.    

Một hệ quả khác ít được chú ý là “bẫy năng suất”. Khi AI giúp rút ngắn thời gian hoàn thành công việc, người dùng lại có xu hướng làm việc nhiều hơn và lâu hơn.

Ông Wigler cho rằng khả năng đạt mục tiêu nhanh chóng khiến các nhóm khởi nghiệp - vốn đã quen với áp lực cao - càng dễ sa vào vòng xoáy làm việc liên tục, thậm chí kéo dài đến đêm khuya. Bản thân lập trình viên Mackintosh từng dành 15 giờ liên tục để tinh chỉnh khoảng 25.000 dòng mã do AI hỗ trợ. Anh chia sẻ: “Đến cuối cùng, tôi cảm thấy mình không thể lập trình thêm được nữa… dễ cáu gắt và không muốn trả lời những câu hỏi dù đơn giản”.

Không chỉ trong lĩnh vực công nghệ, một giáo viên kiêm nhạc sĩ cũng thừa nhận khó “tắt não” sau giờ làm khi liên tục bị cuốn vào việc thử nghiệm AI, dấu hiệu cho thấy ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân đang bị xóa nhòa.

Dù tồn tại những mặt trái, nhưng phần lớn người dùng vẫn nhìn nhận AI theo hướng tích cực, coi đây là công cụ mạnh mẽ nếu được sử dụng đúng cách. BCG khuyến nghị các doanh nghiệp cần thiết lập giới hạn rõ ràng trong việc triển khai và giám sát AI, đồng thời chú trọng yếu tố cân bằng và “tự chăm sóc” cho người lao động. Tuy nhiên, theo ông Wigler, điều này không dễ thực hiện trong môi trường làm việc hiện đại, nơi hiệu suất vẫn thường được đặt lên hàng đầu.

Thanh Phương (TTXVN)

Dành cho bạn

Thành công trồng khoai tây trong đất Mặt Trăng nhân tạo

Thành công trồng khoai tây trong đất Mặt Trăng nhân tạo

Các nhà khoa học Mỹ đã thành công trong việc trồng khoai tây trên loại đất mô phỏng môi trường Mặt Trăng nhờ bổ sung phân trùn quế, mở ra triển vọng xây dựng hệ thống sản xuất lương thực phục vụ các căn cứ dài hạn trên Mặt Trăng trong tương lai.

Lần đầu ghi lại khoảnh khắc sao khổng lồ 'nuốt chửng' sao đồng hành

Lần đầu ghi lại khoảnh khắc sao khổng lồ 'nuốt chửng' sao đồng hành

Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, các nhà thiên văn học đã lần đầu tiên ghi lại trực tiếp quá trình một ngôi sao khổng lồ đang hấp hối nuốt chửng và hợp nhất với ngôi sao đồng hành nhỏ hơn, qua đó làm sáng tỏ một hiện tượng vũ trụ vốn chỉ tồn tại trong các dự đoán khoa học suốt nhiều thập kỷ.

Mỹ cấp phép bán gần 900.000 chip AI sang Trung Quốc trong 6 tháng

Mỹ cấp phép bán gần 900.000 chip AI sang Trung Quốc trong 6 tháng

Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ ngày 19/11 cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã phê duyệt việc bán gần 900.000 chip trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến do hai hãng Nvidia và AMD sản xuất cho các công ty Trung Quốc trong giai đoạn từ tháng 12/2025 đến tháng 5/2026.

TikTok ra mắt công cụ giúp phát hiện deepfake

TikTok ra mắt công cụ giúp phát hiện deepfake

Ngày 20/11, TikTok thông báo ra mắt công cụ phát hiện deepfake trên toàn cầu dành cho các nhân vật công chúng, trong bối cảnh nền tảng mạng xã hội này tìm cách hạn chế thông tin sai lệch do trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra.

Xóa lõm sóng cho khoảng 130.000 người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới

Xóa lõm sóng cho khoảng 130.000 người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới

Mạng di động tốc độ cao vừa được đưa đến khoảng 130.000 người dân vùng sâu, vùng xa và biên giới. Tại những nơi phương tiện cơ giới khó tiếp cận, yêu cầu đặt ra sau khi dựng trạm là bảo đảm nguồn điện và dự phòng thiết bị tại chỗ để giữ liên lạc thông suốt.