Tuổi tác làm suy giảm khả năng đào thải của não trong khi ngủ

Quá trình lưu thông dịch não tủy giúp vận chuyển và loại bỏ các chất thải trong não suy giảm theo tuổi tác, đặc biệt trong giai đoạn ngủ sâu. Đây là kết luận của một nghiên cứu mới được công bố trên báo Tempo (Indonesia), góp phần làm sáng tỏ một cơ chế sinh lý có thể liên quan đến nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh ở người cao tuổi.

Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, nghiên cứu được thực hiện đối với hai nhóm tình nguyện viên: một nhóm trẻ tuổi (từ 18-39 tuổi) và nhóm người cao tuổi (từ 60-84 tuổi). Các nhà khoa học sử dụng phương pháp ghi điện não đồ (EEG) kết hợp chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để theo dõi hoạt động thần kinh, biến động lưu lượng máu và sự lưu thông dịch não tủy trong não khi các đối tượng ngủ.

Kết quả cho thấy ở người trẻ, trong giai đoạn ngủ sâu thuộc pha ngủ không chuyển động mắt nhanh (non-REM), các sóng điện não chậm tăng cường độ, đi kèm những đợt sóng lưu thông dịch não tủy mạnh hơn. Ngược lại, phản ứng này suy giảm rõ rệt ở một bộ phận người cao tuổi.

Dịch não tủy là chất lỏng bao quanh và lưu thông trong não, có vai trò bảo vệ hệ thần kinh, duy trì môi trường sinh lý ổn định và vận chuyển các chất hòa tan ra khỏi mô não. Trong khi ngủ sâu, những dao động đồng bộ của hoạt động thần kinh và mạch máu góp phần thúc đẩy dòng dịch này di chuyển, hỗ trợ quá trình vận chuyển các chất thải ra khỏi não.

Để tìm hiểu nguyên nhân khiến quá trình này suy giảm theo tuổi tác, các nhà nghiên cứu tiến hành thêm những thử nghiệm trong trạng thái thức, trong đó người tham gia được yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ kích thích hoạt động não và nín thở trong thời gian ngắn. Việc nín thở khiến nồng độ CO2 trong máu tăng lên, từ đó kích thích các mạch máu não giãn ra và làm tăng lưu lượng máu đến não.

Kết quả cho thấy mức tăng lưu lượng máu não khi nín thở ở người cao tuổi thấp hơn so với người trẻ. Phản ứng lưu lượng máu yếu hơn khi não được kích thích hoạt động, kết hợp với khả năng đáp ứng mạch máu suy giảm, giải thích phần lớn sự suy giảm lưu thông dịch não tủy ở người lớn tuổi.

Các nhà nghiên cứu nhận định quá trình này chịu tác động đồng thời của hai yếu tố: sự suy giảm các sóng điện não chậm trong giấc ngủ sâu và những thay đổi trong hoạt động của hệ thống mạch máu não. Ngoài ra, những biến đổi khác liên quan đến tuổi tác cũng có thể góp phần làm suy giảm lưu thông dịch não tủy.

Phát hiện này giúp làm rõ hơn mối liên hệ giữa giấc ngủ, hoạt động thần kinh và hệ thống tuần hoàn dịch não tủy trong quá trình lão hóa. Tuy nhiên, nghiên cứu mới tập trung đo sự lưu thông dịch não tủy, chưa trực tiếp xác định mức độ đào thải chất thải thực tế khỏi não hoặc chứng minh mối quan hệ nhân quả với các bệnh thoái hóa thần kinh.

Các nhà khoa học cho rằng cần có thêm nghiên cứu để xác định liệu sự suy giảm lưu thông dịch não tủy trong khi ngủ có góp phần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như Alzheimer và các rối loạn thoái hóa thần kinh khác hay không.

Kết quả nghiên cứu cũng gợi mở hướng tiếp cận mới trong tìm hiểu vai trò của giấc ngủ đối với sức khỏe não bộ khi con người già đi, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu các cơ chế thần kinh và mạch máu chi phối chất lượng giấc ngủ ở người cao tuổi.

Minh Hưởng/TTXVN

Dành cho bạn