Từ sân chơi công nghệ đến khơi dậy tinh thần đổi mới, sáng tạo
Học sinh tham gia Vòng chung kết Cuộc thi Robocon tỉnh Tây Ninh lần thứ I - năm 2026.
Những ngày qua, lần đầu tiên tỉnh Tây Ninh tổ chức Cuộc thi Robocon dành cho học sinh cấp 1, cấp 2, sinh viên Tây Ninh học tập trong và ngoài tỉnh. Vòng chung kết diễn ra sôi nổi với sự tham gia của 38 đội thuộc Bảng A, B và C. Trên sân đấu, những robot liên tục di chuyển, thực hiện nhiệm vụ theo chương trình được lập trình sẵn. Phía sau mỗi chuyển động chính xác là quá trình học sinh mày mò, thử nghiệm, sửa lỗi và phối hợp cùng đồng đội.
Được tổ chức lần đầu với chủ đề “Tây Ninh vươn mình trong kỷ nguyên mới”, theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh, cuộc thi không đơn thuần là một cuộc tranh tài về robot mà còn là môi trường để học sinh bước ra khỏi khuôn khổ bài học trên lớp, trực tiếp tiếp cận robotics, tự động hóa, lập trình và phần mềm mô phỏng Robosim. Qua đó, các em được rèn luyện tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc nhóm và sự kiên trì trước những thất bại trong quá trình thử nghiệm.
Với nhiều học sinh, hành trình đến với Robocon bắt đầu từ những bỡ ngỡ. Nguyễn Trần Bảo Nam, học sinh Trường Trung học phổ thông Nguyễn Trung Trực, phường Hòa Thành cho biết, khi mới tham gia em chưa có nhiều kiến thức về Robocon. Những khái niệm, phần mềm và yêu cầu điều khiển robot mới mẻ khiến em không khỏi lúng túng. “Lúc đầu em chưa hiểu biết nhiều về Robocon nên gặp khá nhiều khó khăn. Nhờ sự giúp đỡ của Ban tổ chức và thầy cô hướng dẫn, em có cơ hội tìm hiểu thêm và từng bước vượt qua. Sự động viên của thầy cô, Ban Giám hiệu giúp chúng em có thêm động lực để cố gắng hoàn thành mục tiêu. Sau cuộc thi, em học hỏi được nhiều điều, hiểu hơn về công nghệ thông tin và phần mềm Robosim”, Nguyễn Trần Bảo Nam chia sẻ.
Học sinh phối hợp, trao đổi phương án lập trình và điều khiển robot, qua đó nâng cao kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.
Nếu với Nguyễn Trần Bảo Nam, thử thách là làm quen với một lĩnh vực hoàn toàn mới thì với Nguyễn Bảo Nam, học sinh Trường Trung học cơ sở Hậu Nghĩa, xã Hậu Nghĩa, khó khăn lại nằm ở những dòng code điều khiển cơ cấu robot. Để robot thực hiện đúng nhiệm vụ và hoạt động tối ưu, từng dòng lệnh phải được tính toán, kiểm tra và điều chỉnh nhiều lần. Đội của Nguyễn Bảo Nam xuất sắc giành giải Nhất của Bảng B. “Có những lúc em nghĩ mình sẽ bỏ cuộc nhưng ba mẹ và thầy cô động viên nên em cố gắng vượt qua. Sau cuộc thi Robocon này, em rất muốn tiếp tục tham gia những cuộc thi khác về công nghệ ở trong và ngoài tỉnh”, Bảo Nam bày tỏ.
Còn với em Giáp Trường Hải, học sinh Trường Trung học phổ thông Nguyễn Trung Trực, hành trình chinh phục robot là chuỗi ngày đối diện với những lỗi không dễ tìm ra. “Quá trình viết code robot bị lỗi liên tục, có khi code đúng rồi nhưng robot vẫn lỗi. Nhiều lần em cũng muốn bỏ cuộc nhưng nhờ sự động viên của cha mẹ, bạn bè, nhà trường nên em cố gắng hết mức và thành công”, Hải nói. Kết quả, đội của Hải xuất sắc giành giải Ba.
Những chia sẻ chân thành của các em cho thấy giá trị của một sân chơi công nghệ không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng mà còn ở quá trình học sinh được biến ý tưởng thành sản phẩm, đối diện với thất bại và tự tìm cách khắc phục.
Từ những robot hoạt động chưa đúng, những dòng code phải viết lại nhiều lần, các em dần hiểu rằng sáng tạo không nhất thiết bắt đầu bằng một sản phẩm hoàn chỉnh. Sáng tạo bắt đầu từ câu hỏi “tại sao”, từ mong muốn thử một cách làm khác và sự kiên trì theo đuổi ý tưởng đến cùng.
Gieo nền tảng để thế hệ trẻ làm chủ công nghệ
Sân chơi Robocon giúp học sinh biến kiến thức công nghệ được học trong nhà trường thành những trải nghiệm thực tiễn.
Bà Huỳnh Thị Hồng Nhung, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh cho biết, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng trở thành động lực quan trọng của phát triển tại địa phương. Bà Nhung nhấn mạnh, trí tuệ nhân tạo, robot, tự động hóa và nhiều công nghệ mới đang nhanh chóng thay đổi cách con người học tập, sản xuất và giải quyết các vấn đề của cuộc sống.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp nhận và ứng dụng công nghệ mà còn phải chuẩn bị một thế hệ trẻ có tư duy khoa học, năng lực sáng tạo, dám thử nghiệm và từng bước làm chủ công nghệ. Đây cũng là một trong những ý nghĩa quan trọng tỉnh Tây Ninh kỳ vọng khi tổ chức Cuộc thi Robocon lần đầu tiên.
Theo bà Nhung, sức hút của sân chơi công nghệ được thể hiện qua số lượng đội đăng ký. Toàn cuộc thi có 223 đội đăng ký tham gia; vòng loại có 149 đội dự thi thực tế, gồm 108 đội Bảng A và 41 đội Bảng B. Qua vòng loại và thẩm định kết quả, Ban tổ chức lựa chọn 16 đội xuất sắc nhất Bảng A, 16 đội Bảng B cùng 6 đội Bảng C đủ điều kiện tham gia trực tiếp, đưa tổng số đội tranh tài tại Vòng chung kết lên 38 đội.
Những con số này cho thấy niềm đam mê lập trình, robotics và công nghệ trong học sinh, sinh viên Tây Ninh đang được khơi dậy mạnh mẽ. Quan trọng hơn, từ những sân chơi cụ thể, công nghệ đang dần trở nên gần gũi với học sinh, không còn chỉ là những khái niệm trong sách vở.
Học sinh Tây Ninh tham gia cuộc thi Robocon.
Theo định hướng của tỉnh, trước yêu cầu thực hiện đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tây Ninh xác định cần phát triển đồng bộ ba trụ cột gồm khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó tạo nền tảng thúc đẩy kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh phát triển hạ tầng, tăng cường liên kết viện - trường - doanh nghiệp, thu hút nhân lực chất lượng cao, tỉnh hướng đến hình thành nguồn nhân lực công nghệ ngay từ học đường. Một trong những định hướng quan trọng là nghiên cứu chính sách thu hút học sinh, sinh viên theo học các ngành thuộc lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học, chế biến chế tạo, logistics, môi trường, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, tự động hóa và chuyển đổi số.
Theo UBND tỉnh Tây Ninh, giáo dục và đào tạo là một trong những lĩnh vực trọng tâm để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập trong giai đoạn mới. Vì vậy, tỉnh tập trung đổi mới giáo dục theo hướng hiện đại, thực tiễn, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong dạy và học.
Một trong những nhiệm vụ được ưu tiên là đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành giáo dục; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, trường học số, lớp học thông minh và các nền tảng quản lý giáo dục hiện đại. Tây Ninh cũng từng bước triển khai các mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), học liệu số và công nghệ thông minh vào giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Cùng với đó, tỉnh chú trọng phát triển giáo dục STEM/STEAM nhằm hình thành tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và kỹ năng thực hành cho học sinh ngay từ sớm. Nhiều không gian STEM, phòng học bộ môn và mô hình trải nghiệm công nghệ được quan tâm đầu tư, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận khoa học, công nghệ bằng phương pháp trực quan, thực tiễn. Qua đó, những “hạt giống” sáng tạo được gieo từ học đường sẽ không chỉ dừng lại ở các cuộc thi mà từng bước trở thành năng lực, lựa chọn nghề nghiệp và nguồn lực cho quá trình phát triển của Tây Ninh trong kỷ nguyên số.