Ngày 9/10 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, hướng tới ngày 10/10.
Phát biểu tại chương trình, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định chọn ngày 10/10 hằng năm là Ngày Chuyển đổi số quốc gia nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy sự tham gia của toàn xã hội.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển. Vì vậy, chuyển đổi số phải được đánh giá bằng những kết quả thực chất như năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn và năng lực cạnh tranh được cải thiện mạnh mẽ hơn.
5 thách thức
Thời gian qua, nền tảng phục vụ chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, Khung kiến trúc quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện.
Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 61,9% dân số; cáp quang đã đến 100% xã, phường. Đến tháng 6/2026, kinh tế số tiếp tục tăng trưởng và đóng góp thiết thực vào GDP. Cả nước hiện có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số. Đặc biệt, doanh thu công nghiệp công nghệ số đã đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.
Tuy nhiên, Bộ Khoa học và Công nghệ nhận định, bên cạnh những kết quả đạt được, chuyển đổi số vẫn còn những thách thức cần tập trung giải quyết.
Thách thức đầu tiên là dữ liệu. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, thời gian qua, nhiều quy định về phát triển, xây dựng cơ sở dữ liệu đã được ban hành và đạt được nhiều kết quả. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng dữ liệu tại một số lĩnh vực, một số bộ, ngành vẫn còn chậm. Dữ liệu được xác định là nền tảng quan trọng để triển khai các ứng dụng số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Vì vậy, việc bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền là yêu cầu quan trọng trong thời gian tới.
Thách thức thứ hai là phát triển các nền tảng số. Hiện nay, Việt Nam đã có nhiều nền tảng phục vụ chuyển đổi số. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, việc phát triển các nền tảng chưa đồng đều, tiến độ còn chậm và đôi khi vẫn theo hướng riêng của từng bộ, ngành. Do đó, các cơ quan cần bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết.
Thách thức thứ ba liên quan đến hạ tầng số. Hạ tầng phục vụ chuyển đổi số không chỉ bao gồm hạ tầng điện tử mà còn có hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu về AI, dữ liệu và hạ tầng tại các vùng lõm sóng. Mặc dù đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 61,9% dân số và cáp quang đã đến 100% xã, phường, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, cả nước vẫn còn một số vùng lõm sóng cần tiếp tục được xử lý. Cùng với đó, hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu cần được phát triển theo hướng xanh, an toàn.
Thách thức thứ tư là đưa AI vào hoạt động của doanh nghiệp. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, rất nhiều doanh nghiệp mong muốn đưa AI vào ứng dụng, nhưng việc triển khai chưa thể nhanh như mong muốn. AI phát triển rất nhanh, trong khi việc đưa AI vào ứng dụng, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn chưa đạt tiến độ đề ra. Để giải quyết vấn đề này, AI cần xuất phát từ những bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo được kết quả.
Chuyển đổi số cũng cần thấm sâu vào mọi ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh; gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất.
Thách thức thứ năm và cũng là thách thức quan trọng nhất là con người. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng, hiện nay nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt tại các xã, vẫn đang thiếu. Không chỉ thiếu nhân lực, Việt Nam còn thiếu những người có chuyên môn sâu về chuyển đổi số.
Do đó, cần đào tạo, huấn luyện bài bản để đội ngũ nhân lực có thể đảm đương công việc trong tương lai; đồng thời phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số.
Giải ngân cho chuyển đổi số chậm nhất
Từ 5 thách thức trên, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng nhìn nhận một vấn đề quan trọng là tốc độ giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số còn chậm. Trong nhóm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tốc độ giải ngân cho chuyển đổi số thuộc nhóm chậm nhất.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, thời gian tới cần tập trung vào các nhóm nhiệm vụ. Trước hết là hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và đổi mới cách thức quản lý. Mỗi chương trình cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có sản phẩm, thời gian và trách nhiệm xác định rõ ràng. Kết quả cần được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng, tỷ lệ dữ liệu được chia sẻ, thời gian và chi phí.
Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn và công cụ giám sát; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các bộ, ngành, địa phương.
Tiếp đến là phát triển hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu đồng bộ, dùng chung. Trong đó, dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền.
Bên cạnh đó là xây dựng Chính phủ số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Số hóa phải đi cùng tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có, hướng tới việc người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần.
Dịch vụ công cần được cung cấp trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng, không phụ thuộc vào địa bàn; chỉ đạo, điều hành dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, giảm chi phí, giảm giấy tờ và nâng cao sự hài lòng.
Phát triển kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới. Cùng với thúc đẩy ứng dụng số, cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và các sản phẩm Make in Viet Nam; làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật. Đồng thời, cần thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, các mô hình kinh doanh mới và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, qua đó nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số.
Cuối cùng là phát triển xã hội số bao trùm, nhân lực số chất lượng cao và niềm tin số. Chuyển đổi số phải đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. An toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng cũng cần được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, qua đó tạo dựng niềm tin trên môi trường số.
Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết đồng hành cùng các đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong tổ chức thực hiện, hướng tới quốc gia số hiện đại, kinh tế số năng động, xã hội số an toàn, nhân văn.
