Mạng xã hội hôm nay không còn là thế giới ảo tách biệt đời sống thực. Đó là nơi hàng triệu người tiếp nhận thông tin, hình thành quan điểm, trao đổi với nhau và phản ứng trước những vấn đề của đất nước, của xã hội. Một thông tin được đăng trên mạng (nhất là trên tài khoản mạng xã hội của những cá nhân có nhiều người theo dõi) có thể nhanh chóng lan truyền đến hàng nghìn, hàng vạn, hàng triệu người. Một thông tin chính xác có thể tránh gây hiểu lầm, nhưng một thông tin sai lệch, thậm chí bịa đặt mà nếu không được kiểm chứng, có thể tạo ra hoài nghi, bức xúc, rồi dẫn đến làm nhiễu loạn đời sống xã hội.
Trong bối cảnh đó, ai sẽ góp phần tạo ra đối trọng, phản bác những thông tin sai lệch, độc hại? Ai sẽ giúp người dân có thêm những điểm tựa thông tin đáng tin cậy? Làm thế nào để tiếng nói tích cực không bị lép vế trước những nội dung được tạo ra chỉ để gây sốc, kích động hay thu hút tương tác? Một phần trong những câu trả lời phải đến từ chính đội ngũ Đảng viên.
Điều này trước hết xuất phát từ chính yêu cầu về tính tiên phong, gương mẫu của Đảng viên. Quy định số 207-QĐ/TW ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về những điều Đảng viên không được làm một lần nữa nhấn mạnh trách nhiệm liên quan của Đảng viên trong việc chấp hành chủ trương, quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Cụ thể, Điều 5 quy định Đảng viên không được sử dụng hạ tầng Internet, mạng xã hội, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật. Điều 18 lần đầu tiên bổ sung quy định đảng viên không được thờ ơ, vô cảm với các hành vi sai trái trong xã hội.
Như vậy, nêu gương trên không gian mạng không chỉ có nghĩa là không vi phạm. Trong bối cảnh hiện nay, đó còn phải là tinh thần tiên phong, chủ động góp phần làm cho môi trường mạng trở nên lành mạnh hơn.
Muốn làm cho môi trường mạng trở nên lành mạnh hơn, Đảng viên phải có khả năng nhận diện thông tin không lành mạnh, nói rộng ra là thông tin xấu độc, sai lệch, bịa đặt. Đây tưởng như là yêu cầu đơn giản nhưng thực tế lại không dễ dàng. Công nghệ trí tuệ nhân tạo đang khiến việc phân biệt thật - giả trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Nếu thiếu kỹ năng số, Đảng viên rất dễ trở thành người tiếp tay trong quá trình phát tán thông tin sai lệch mà chính mình cũng không nhận ra.
Nâng cao năng lực số không có nghĩa là tất cả Đảng viên đều phải trở thành chuyên gia công nghệ. Nhưng ít nhất, mỗi Đảng viên phải biết cách kiểm tra nguồn tin, nhận diện dấu hiệu của nội dung bị thao túng, biết phân biệt tài khoản chính thống với tài khoản giả mạo, biết kiểm chứng hình ảnh, video và những thông tin được lan truyền với tốc độ bất thường. Quan trọng hơn, cần hình thành thói quen mới: trước khi hỏi “Thông tin này có hấp dẫn không?”, hãy hỏi “Thông tin này có đáng tin không?”.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ. Đảng viên không phân biệt được thông tin thật hay giả sẽ khó có thể tham gia hiệu quả vào cuộc đấu tranh chống thông tin xấu độc, thông tin bịa đặt trên mạng xã hội.
Sau khi đã nhận diện được thông tin xấu độc gây tác động tiêu cực đến xã hội, Đảng viên không chỉ không được chia sẻ cái xấu mà còn phải dám lên tiếng phản đối cái xấu, cái sai, đúng theo tinh thần Điều 18 của Quy định số 207-QĐ/TW: không thờ ơ, vô cảm với các hành vi sai trái trong xã hội, mà ta có thể hiểu rộng ra là cả trên không gian mạng.
Trong môi trường ảo phức tạp, im lặng đôi khi tạo ra khoảng trống để thông tin sai lệch chiếm chỗ. Bởi vậy, với những nội dung gây nhiễu loạn xã hội, thậm chí nghiêm trọng hơn là những nội dung xuyên tạc, bóp méo chủ trương, chính sách, phủ nhận thành quả của đất nước hoặc cố tình tạo ra nhận thức sai lệch, thì Đảng viên cần có bản lĩnh, kiến thức để lên tiếng, góp phần định hướng nhận thức đúng đắn trong cộng đồng.
Tuy nhiên, đấu tranh trên mạng không đồng nghĩa với việc biến mọi cuộc tranh luận thành đối đầu. Phản bác hiệu quả phải dựa trên sự thật và lập luận. Vấn đề phức tạp cần được giải thích bằng thông tin cụ thể, thay vì những lời quy kết chung chung. Quan điểm sai cần được chỉ ra bằng chứng cứ, thay vì đáp lại bằng những ngôn từ cực đoan.
Biết nhận diện, đủ bản lĩnh để đấu tranh với những thông tin và hành vi nhiễu loạn trên mạng là chỉ là giải pháp ngắn hạn cho từng tình huống. Về lâu dài, mỗi Đảng viên sử dụng mạng xã hội cần biến tài khoản cá nhân thành điểm tựa thông tin tin cậy.
Tất nhiên, không phải Đảng viên nào cũng có hàng trăm nghìn người theo dõi và có ảnh hưởng như một số cá nhân trên mạng xã hội, nhưng nếu tài khoản hoạt động theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”, thường xuyên cung cấp thông tin chính xác, có nguồn rõ ràng, giải thích những vấn đề xã hội bằng kiến thức chuyên môn và thái độ có trách nhiệm, tài khoản ấy vẫn có thể tạo ra giá trị lan tỏa. Đó là lúc tài khoản cá nhân không còn đơn thuần là không gian riêng, mà trở thành điểm tựa thông tin cho trước hết là người thân trong gia đình, rồi đến vòng tròn bạn bè, đồng nghiệp.
Đảng viên là giáo viên có thể giải thích chính sách giáo dục. Đảng viên là bác sĩ có thể cung cấp kiến thức y tế chính xác. Đảng viên là nhà báo có thể giúp độc giả nhận diện thông tin chưa được kiểm chứng.
Nói vậy không có nghĩa Đảng viên phải trở thành những tuyên truyền viên trên mạng, mà điều cần thiết là ý thức xây dựng uy tín và trách nhiệm trong từng tài khoản cá nhân. Hành vi thiết thực nhất là chủ động “phủ xanh”, lan toả những thông tin hữu ích và tích cực để những cái đẹp sẽ dần dẹp được cái xấu trên không gian mạng.
Chúng ta cũng cần hiểu rằng, sức mạnh của vài triệu Đảng viên không thể nào đủ lớn để làm sạch được môi trường mạng xã hội ở một quốc gia có cả trăm triệu dân mà hơn 77% trong số đó là người dùng mạng xã hội. Sức mạnh của vài triệu Đảng viên đó nằm ở vai trò nêu gương, dẫn dắt, huy động sức mạnh tập thể của quần chúng trên mạng xã hội, sao cho không chỉ mỗi Đảng viên mà mỗi quần chúng đều có thể là người góp phần lập lại kỷ cương trên không gian mạng.
