Chiều 28/10, tại TP Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu định hướng tại phiên tham luận chuyên sâu với chủ đề “Nhận diện các động lực tăng trưởng mới”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026.
Phó Thủ tướng cho biết, việc lựa chọn điểm đến đầu tư hiện nay không chỉ dừng lại ở bài toán chi phí mà còn xoay quanh các tiêu chí về an toàn, tính linh hoạt và những liên kết chiến lược dài hạn. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu mới đối với các nền kinh tế trong thu hút nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Cùng với đó, đột phá công nghệ, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội, quản trị (ESG) đang dần trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Những yếu tố này đồng thời làm thay đổi căn bản lợi thế cạnh tranh giữa các quốc gia.
Theo Phó Thủ tướng, các chuyển dịch vừa mở ra cơ hội, vừa tạo áp lực cạnh tranh, đòi hỏi những nền tảng đối thoại để củng cố lòng tin và thúc đẩy hợp tác. Nhận diện đúng xu hướng sẽ giúp các bên xác định rõ lợi thế, hạn chế, từ đó lựa chọn cách thức tham gia phù hợp vào những mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị đang hình thành.
Phó Thủ tướng cũng nêu ba xu hướng cần được làm rõ. Trước hết là chuyển đổi kép, trong đó chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang đan xen, định hình lại phương thức sản xuất, tiêu chuẩn thị trường và lợi thế cạnh tranh. Đây là chuyển động tác động trực tiếp đến cách các quốc gia, doanh nghiệp tổ chức hoạt động và tiếp cận thị trường.
Xu hướng thứ hai là sự dịch chuyển các cực tăng trưởng về châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh. Sự dịch chuyển không chỉ thể hiện ở quy mô thị trường mà còn gắn với các trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và không gian hợp tác ngang hàng. Qua đó, những khu vực này có thêm cơ hội kết nối nguồn lực, phát triển các quan hệ hợp tác mới.
Xu hướng thứ ba là quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa, đồng thời bảo đảm hiệu quả và an toàn. Trong bối cảnh đó, khả năng kết nối với nhiều thị trường, đối tác và nguồn lực trở thành nội dung cần được xem xét khi định vị vai trò của mỗi nền kinh tế.
Phó Thủ tướng cho rằng, tác động của các xu hướng trên đối với những nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, mang tính đa chiều. Cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường mới xuất hiện cùng sức ép về năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới. Vì vậy, cơ hội chỉ có thể trở thành tăng trưởng khi mỗi quốc gia có đủ năng lực để nắm bắt và dẫn dắt quá trình chuyển đổi. Bài toán đặt ra không còn là thích ứng thụ động hay đứng bên ngoài quan sát mà phải chủ động định vị, củng cố nội lực và nâng cao vị thế trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.
"Đối với Việt Nam, yêu cầu cấp thiết không chỉ là kết nối, đưa nền kinh tế tham gia các chuỗi giá trị sẵn có hoặc đang hình thành. Quan trọng hơn, Việt Nam cần tạo dựng môi trường, cơ chế và năng lực để cùng các đối tác quốc tế tham gia sâu hơn, trực tiếp hơn vào quá trình sáng tạo, kiến tạo giá trị trong những chuỗi giá trị mới", Phó Thủ tướng cho biết thêm.
Ngoài ra, Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, Việt Nam cần xây dựng năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị. Đây là những yếu tố gắn trực tiếp với khả năng tiếp nhận nguồn lực, thích ứng với thay đổi và chuyển hóa cơ hội hợp tác thành kết quả phát triển.
Để phiên thảo luận đi vào trọng tâm, Phó Thủ tướng đã đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ ba nhóm vấn đề. Đó là những xu hướng đang định hình lại dòng vốn, công nghệ và chuỗi cung ứng; tác động đối với các nước đang phát triển, những cơ hội cần nắm bắt và rủi ro cần phòng ngừa; các hành động cần thiết của quốc gia và đối tác để thúc đẩy tăng trưởng, thịnh vượng.
Phó Thủ tướng kỳ vọng phiên thảo luận sẽ chuyển những định hướng, tầm nhìn thành hành động rõ ràng hơn. Các nội dung, giải pháp cần được khai thác sâu, hướng tới mô hình liên kết mới, từ chia sẻ nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo đến xây dựng những hành lang hợp tác. Cùng với việc xác định lĩnh vực ưu tiên, các bên cần đặt ra cam kết cụ thể và lộ trình thực thi rõ ràng. Sự đồng lòng, chủ động trong từng giải pháp sẽ góp phần hiện thực hóa sáng kiến, tạo nền tảng cho các kết nối tiếp theo và kiến tạo giá trị mới.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, trong kỷ nguyên mới, hợp tác ngày càng trở thành điều kiện để các bên cùng tạo dựng động lực phát triển. Sự hội tụ tại diễn đàn cần giúp kết nối đúng đối tác, mở ra những khuôn khổ phù hợp và từng bước chuyển thành hành động cụ thể, trên cơ sở lợi ích có thể chia sẻ, năng lực có thể bổ trợ và không gian có thể cùng kiến tạo.
