Điểm nhấn là cơ chế thu nhập lên tới 300 triệu đồng/tháng đối với Tổng công trình sư, cùng hàng loạt đổi mới về quản lý tài chính, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và chuyển sang quản lý theo kết quả đầu ra, hướng tới mục tiêu thương mại hóa hơn 30 sản phẩm công nghệ chiến lược vào năm 2030.
Thông tin được đưa ra tại Hội thảo "Góp ý hoàn thiện cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược quốc gia đặc biệt sử dụng ngân sách Nhà nước" do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) tổ chức ngày 9/7.
Giám đốc NAFOSTED Đào Ngọc Chiến cho biết, trong nhiều năm qua, các nhiệm vụ khoa học và công nghệ chủ yếu được quản lý theo mô hình đề tài nghiên cứu. Cơ chế lập dự toán vẫn thiên về các khoản chi cho nhân lực, vật tư, thiết bị, chưa phản ánh đúng đặc thù của quá trình phát triển, làm chủ và thương mại hóa công nghệ chiến lược.
Thực hiện chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ (KH&CN), NAFOSTED cùng các đơn vị liên quan đã xây dựng các dự thảo dự thảo Thông tư quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước đối với các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược (dự thảo Thông tư) thuộc Chương trình khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST) quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, theo quy định tại Điều 7 Nghị định số 260/2026/NĐ-CP với mục tiêu tạo đột phá trên ba phương diện: Đổi mới tư duy quản lý; Đổi mới cơ chế tài chính; Chuyển từ cách tiếp cận quản lý theo "nhiệm vụ nghiên cứu" sang phát triển các dự án công nghệ gắn với sản phẩm và thị trường.
Qua dự thảo, Bộ KH&CN mong muốn xây dựng một cơ chế tài chính đột phá, có sức cạnh tranh ở tầm quốc tế đối với phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó tham khảo kinh nghiệm của Singapore về chính sách thu hút nhân tài; mục tiêu là tạo sức hút đối với các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp tham gia Chương trình ngay sau khi được phê duyệt và triển khai.
Chương trình KH,CN&ĐMST quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, được xây dựng nhằm tối ưu hóa nguồn lực quốc gia, thiết lập cơ chế điều phối thống nhất từ Trung ương đến địa phương và quản lý xuyên suốt theo chuỗi giá trị, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu với doanh nghiệp.
Theo đó, Chương trình lấy sản phẩm làm mục tiêu, doanh nghiệp làm trung tâm, công nghệ làm nền tảng và thị trường là thước đo cho việc nghiên cứu. Trọng tâm là phát triển, làm chủ các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi phục vụ tăng trưởng kinh tế, quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chương trình sẽ triển khai theo chuỗi giá trị, quản lý theo kết quả đầu ra thay vì quy trình hành chính, đồng thời áp dụng nhiều cơ chế đột phá như sandbox tối đa 24 tháng, tuyển chọn cạnh tranh nhiều nhóm nghiên cứu cho cùng một nhiệm vụ, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và trao quyền tự chủ cao hơn cho tổ chức chủ trì.
Chương trình cũng thí điểm cơ chế tạo lập thị trường cho sản phẩm công nghệ chiến lược thông qua cam kết mua trước có điều kiện, cơ chế xác định giá sản phẩm lần đầu và ưu tiên đầu tư hạ tầng nghiên cứu dùng chung.
Về nhân lực, Chương trình áp dụng chính sách tuyển chọn, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt đối với Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng và các chuyên gia đầu ngành nhằm thu hút nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.
