Đây là thông tin được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho biết tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 được tổ chức sáng 3/10.
Tổ chức giám định được 9.000 mẫu HCLS tiếp nhận trước ngày 1/7/2025
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà biểu dương các địa phương đã làm rất tốt và vượt chỉ tiêu mà mục tiêu Chiến dịch 500 ngày đêm đề ra trong việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ (HCLS).
“Còn một số địa phương cố gắng sớm kết thúc việc lấy mẫu trong năm, để đến đầu năm 2027 chúng ta không phải làm nhiệm vụ này. Vì đây là nhiệm vụ mang tính tâm linh, cho nên đầu năm mới chúng ta không nên động chạm vào cái việc này nữa”, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.
Cũng theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, riêng việc lấy mẫu sinh phẩm của thân nhân các liệt sĩ để xác định ADN, Bộ Công an đã chỉ đạo toàn lực lượng làm rất tốt, đến nay đã hoàn thành được chỉ tiêu.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết, theo phân công của Ban Chỉ đạo quốc gia, trong Chiến dịch 500 ngày đêm, các đơn vị giám định phải hoàn thành giám định đối với 18 nghìn mẫu HCLS (trong đó yêu cầu tập trung giám định trước đối với trên 17 nghìn mẫu đã lấy trước thời điểm Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP có hiệu lực); chỉ tiêu năm 2026 giám định được 9.000 mẫu HCLS tiếp nhận trước ngày 1/7/2025.
Về kết quả tiếp nhận, giám định mẫu HCLS, các đơn vị giám định đã tiếp nhận mẫu HCLS từ các địa bàn được phân công để lưu trữ, phục vụ giám định, cụ thể như sau:
Viện Pháp y Quốc gia đã tiếp nhận tổng số 16.636 mẫu HCLS từ các địa phương (Quảng Trị 9.117, Đà Nẵng 5.960, Lào Cai 821, Sơn La 351, Lạng Sơn 223, Thái Nguyên 164; riêng Đắk Lắk đang hoàn thiện thủ tục, dự kiến bàn giao trong tháng 9/2026).
Viện pháp y quân đội đã tiếp nhận 35.776 mẫu HCLS, số liệu tính đến ngày 11/9/2026, trong đó đã định danh, gắn mã QR cho hơn 30.000 mẫu và xửlý sơ bộ, kiểm tra định tính ADN đối với gần 9.000 mẫu.
Viện Sinh học đã tiếp nhận, lưu trữ 37.610 mẫu HCLS từ 8 địa phương được phân công (Tuyên Quang 73, An Giang 598, Hà Nội 2.400, Tây Ninh 15.674, Đồng Tháp 3.216, TP. Hồ Chí Minh 7.113, Đồng Nai 4.618, Thừa Thiên Huế 3.918).
Số lượng mẫu tiếp nhận về khá lớn trong khi các đơn vị giám định chưa có sẵn nơi lưu trữ bảo đảm đáp ứng yêu cầu lưu trữ lâu dài phục vụ giám định. Do đó các đơn vị phát sinh yêu cầu đầu tư kho lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ để lưu trữ phục vụ giám định.
Theo báo cáo của Bộ Quốc phòng, được sự đồng ý của cấp có thẩm quyền, Bộ Quốc phòng đã khẩn trương cải tạo, nâng cấp Kho K4, Kho 708 để nâng công suất lưu trữ lên khoảng 110.000 mẫu (350-400 mẫu/ngăn). Tính đến ngày 11/9/2026 đã tiếp nhận 35.776 mẫu HCLS, trong đó đã định danh, gắn mã QR cho hơn 30.000 mẫu và xử lý sơ bộ, kiểm tra định tính ADN đối với gần 9.000 mẫu.
Thứ trường Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho rằng, cần thống nhất cơ chế lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ lâu dài để phục vụ giám định và lưu trữ kết quả giám định phục vụ so sánh, đối chiếu xác định danh tính HCLS.
Tính đến ngày 11/9/2026, trên phần mềm quản lý Chiến dịch 500 ngày đêm thống kê cho thấy đã thực hiện giám định được 210 mẫu, xác định đúng danh tỉnh 10 trường hợp, kết quả còn rất hạn chế so với yêu cầu, tiến độ đề ra. Nguyên nhân chính do kinh phí mới được phân bổ về các Bộ, cơ quan được giao nhiệm vụ giám định (tháng 8/2026); hiện các đơn vị giám định đang trong quy trình thực hiện thủ tục mua hoá chất phục vụ giám định.
Báo cáo bổ sung của các cơ quan cho thấy số liệu chi tiết: từ tháng 6/2026 đến nay, Viện Pháp y Quân đội đã tiến hành xử lý 243 mẫu HCLS, có 48 mẫu đủ điều kiện đối khớp; số liệu tính đến ngày 11/9/2026. Viện Pháp y Quốc gia đã xử lý 150 mẫu (do Cục Người có công - Bộ Nội vụ chuyển giao kèm mẫu thân nhân trước ngày 1/7/2025), trong đó 30 mẫu đạt tiêu chuẩn chất lượng để giám định chuyên sâu; đã phân tích, đọc thành công trình tự của 20 mẫu. Kết quả đối khớp dữ liệu ADN xác định chính xác danh tính của 2 liệt sĩ. Viện Sinh học đã xác định thành công 10 trường hợp đối khớp với dữ liệu ADN thân nhân và tổ chức trao kết quả cho gia đình.
Về lấy mẫu và giám định mẫu thân nhân, Bộ Công an báo cáo đã hoàn thành vượt kế hoạch lấy mẫu, đang tiến hành giám định ADN mẫu thân nhân liệt sĩ (đã đạt khoảng 70%).
Những khó khăn vướng mắc cần tháo gỡ
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho rằng, phần lớn HCLS còn thiếu thông tin đã được chôn cất từ rất lâu, nhiều trường hợp bị di chuyển qua nhiều lần, cùng với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm khiến ADN trong mẫu hài cốt bị phân hủy, suy giảm nghiêm trọng, tỷ lệ mẫu không đủ điều kiện phân tích còn cao. Nhiều thân nhân liệt sĩ tuổi cao, sức yếu, một số đã mất, gây khó khăn cho việc lấy mẫu đối chứng ADN và xác định mối quan hệ huyết thống với hài cốt liệt sĩ.
Công nghệ giám định ADN ty thể truyền thống (theo dòng mẹ) còn có những hạn chế, thời gian thực hiện lâu, tỷ lệ đối khớp thành công thấp; công nghệ giám định ADN thế hệ mới (NGS - SNP) tuy đã được thí điểm hiệu quả nhưng chưa được chuyển giao, nhân rộng đồng bộ tại các đơn vị giám định.
Năng lực giám định (nhân lực, trang thiết bị, hóa chất) của các đơn vị được giao nhiệm vụ hiện chưa đáp ứng yêu cầu về tiến độ và khối lượng mẫu rất lớn còn tồn đọng (khoảng 18.000 mẫu), trong khi từ đầu Chiến dịch 500 ngày đêm đến nay mới thực hiện giám định được ít mẫu; các đơn vị còn thiếu hóa chất hoặc còn tâm lý chờ công nghệ mới nên chưa thể triển khai giám định theo đúng yêu cầu.
Về hạ tầng, trang thiết bị hệ thống máy móc, thiết bị chuyên dụng có độ nhạy cao phục vụ giám định mẫu HCLS phân hủy mạnh chưa được đầu tư đồng bộ tại các đơn vị; hạ tầng kho lưu trữ mẫu đang chịu áp lực lớn về diện tích, điều kiện bảo quản do số lượng mẫu tiếp nhận tăng nhanh.
Về nhân lực đội ngũ cán bộ chuyên sâu về giám định ADN, tin sinh học còn mỏng, chưa tương xứng với khối lượng công việc tăng đột biến trong Chiến dịch. Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu và phối hợp liên ngành chưa có cơ chế, quy trình liên thông, chia sẻ dữ liệu thông tin thân nhân liệt sĩ giữa Bộ Công an với các đơn vị giám định HCLS một cách kịp thời, gây khó khăn cho việc đối khớp, kết luận cuối cùng; việc phân công tách bạch giám định mẫu hài cốt và mẫu thân nhân giữa các cơ quan làm giảm tính chủ động trong đối khớp dữ liệu.
Ngoai ra, về kinh phí, vật tư, nguồn kinh phí phân bổ chậm, thủ tục đấu thầu, mua sắm hóa chất, sinh phẩm, vật tư tiêu hao chuyên dụng bị trì hoãn; việc thanh quyết toán kinh phí giám định còn vướng do các đơn vị chưa bóc tách được chi phí thực hiện theo quy định hiện hành. Thể chế hiện hành tuy đã quy định khá đầy đủ song chưa cập nhật các quy định về công nghệ giám định thế hệ mới, cần sớm được nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Trước những vấn đề trên, để đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành chỉ tiêu, nhiệm vụ Chiến dịch 500 ngày đêm, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Bộ Nội vụ đề nghị Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia xem xét, chỉ đạo: Giao Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chỉ đạo các đơn vị giám định trực thuộc bảo đảm đầy đủ nhân lực, trang thiết bị, hóa chất, vật tư, kinh phí và các điều kiện cần thiết khác để hoàn thành nhiệm vụ giám định ADN được giao; thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, ưu tiên giám định đối với các mẫu đã lấy trước thời điểm Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP có hiệu lực để sớm trả kết quả cho thân nhân liệt sĩ.
Bên cạnh đó, đề nghị Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẩn trương tham mưu việc chuyển giao, đào tạo, triển khai công nghệ giám định mới; Đẩy nhanh tiến độ bàn giao, đưa vào vận hành các dây chuyền công nghệ NGS-SNP do Tập đoàn Vingroup tài trợ. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các Bộ, cơ quan liên quan tham mưu định mức, nội dung chỉ giám định theo công nghệ mới để sẵn sàng áp dụng ngay khi được trang bị dây chuyền trang thiết bị và chuyển giao công nghệ phục vụ đẩy nhanh tiến độ giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ.
