Hành trình vượt khó của những mảnh đời bất hạnh
Năm học mới 2026 - 2027 vừa khai giảng khoảng ba tuần, với nhiều học sinh, đây là khoảng thời gian háo hức làm quen với lớp mới, bạn mới. Nhưng với những trẻ em mồ côi cha mẹ trong đại dịch COVID-19, niềm vui ngày đến trường vẫn còn xen lẫn những "khoảng trống" khó lấp đầy trong tâm trí.
Một buổi chiều cuối tháng 9, trong cơn mưa nặng hạt, chúng tôi đã tìm đến gia đình những trẻ em bị mất cha, mẹ do dịch COVID-19 tại phường Bình Đông và Phú Định(TP Hồ Chí Minh) để tìm hiểu về cuộc sống, sinh hoạt hàng ngày của các em.
Trò chuyện với chúng tôi, em Phan Trần Thái Nguyễn (ngụ ở phường Bình Đông), học sinh lớp 10 Trường THPT Võ Văn Kiệt cho rằng nhà là nơi ấm áp nhất để em trở về, nơi em có thể chia sẻ mọi việc từ cuộc sống đến việc học hành. “Bây giờ ba không còn nữa, có những việc, những cảm xúc riêng mà trước đây em có thể nói với ba, giờ em thường giữ lại cho riêng mình”, Nguyễn tâm sự.
Những năm qua, sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các nhà hảo tâm phần nào đã giúp gia đình Thái Nguyễn vơi bớt khó khăn. Với em, đó không đơn thuần là những khoản hỗ trợ vật chất, mà đó còn là lời động viên để em tiếp tục cố gắng vươn lên. Khi được hỏi về ước mơ cho tương lai, Nguyễn nói: "Hiện tại em sẽ cố gắng học tập thật tốt để không phụ lòng mẹ và các cô chú đã giúp đỡ em. Em mong sau này lớn lên, em sẽ trở thành thầy giáo để dạy cho các em nhỏ".
Vừa là mẹ, cũng vừa là cha, chị Trần Thị Thanh Tuyền xúc động kể lại, trước dịch COVID-19, chồng chị là lao động chính, cuộc sống tuy không dư dả nhưng tương đối ổn định. Rồi dịch COVID-19 đến, chồng chị không may mắc bệnh và qua đời. Từ đó, tiền ăn, sinh hoạt đến việc học của hai con đều trông vào đồng lương công nhân may của chị.
Chị Tuyền cho biết, nếu làm việc từ 7 giờ 30 phút đến 19 giờ, mỗi tháng chị kiếm được khoảng 6 - 7 triệu đồng. Ngày nào tăng ca đến 21 - 22 giờ, thu nhập mới đạt khoảng 9 - 10 triệu đồng. Trong khi đó, đứa lớn nay đã vào lớp 10 và đứa nhỏ thì lên lớp 8, tiền học chính khóa, tiếng Anh và học thêm Toán của hai con đã chiếm phần đáng kể trong thu nhập hàng tháng của chị.
Chị cho biết, trước đây, mỗi con của chị được chính quyền địa phương hỗ trợ 1 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, hơn một năm qua, nguồn hỗ trợ này tạm ngưng do các tổ chức, cá nhân đồng hành gặp khó khăn. “Điều tôi mong nhất là có sức khỏe để tiếp tục đi làm nuôi hai con học đến nơi đến chốn. Tôi đã cố gắng được 5 năm rồi, giờ chỉ mong cố thêm 5 - 6 năm nữa, đến khi các con học xong, có thể tự nuôi sống bản thân thì tôi cũng yên tâm”, chị Tuyền chia sẻ.
Cũng bị mất vợ trong đại dịch COVID-19, ông Nguyễn Nam Tương ở phường Phú Định phải làm quen với vai trò “vừa là cha, vừa là mẹ”. Lúc vợ còn sống, ông chủ yếu đi làm, việc nhà và cơm nước do vợ quán xuyến. Sau biến cố, ông bắt đầu học từ những việc nhỏ nhất.
“Tôi phải tự đi chợ, nấu cơm, lo mọi sinh hoạt trong gia đình. Ban đầu lên mạng tìm cách nấu từng món nhưng làm theo cũng không dễ. Món nào chưa ngon thì làm lại, rồi dần dần cũng quen. Tôi nghĩ mình không biết thì phải học, bởi các con chỉ còn mình là chỗ dựa tinh thần”, ông Tương kể.
Gia đình của ông cũng trong diện khó khăn. Hiện ba cha con đang ở trong căn phòng trọ khoảng 25m2 ở phường Phú Định. Thu nhập của ông Tương hiện cũng chỉ vài triệu đồng mỗi tháng nên cũng gặp nhiều khó khăn trong việc nuôi nấng, học tập của hai con. Hiện con gái lớn của ông đang là sinh viên năm thứ hai và cô con gái nhỏ đang học lớp 12.
“Em đang cố gắng để tốt nghiệp đại học đúng thời hạn. Sau khi ra trường, em mong tìm được công việc ổn định, có thu nhập để tự lo cho mình, phụ giúp ba và chăm lo cho em”, em Nguyễn Ngọc Thanh Trúc - con gái lớn của ông Tương chia sẻ.
Chung tay chăm lo về vật chất và tinh thần
Sau 5 năm, nhiều trẻ em từng chịu sự mất mát lớn bởi đại dịch COVID-19 đã từng bước trưởng thành; có em bắt đầu vào cấp học phổ thông, có em đang học đại học. Vì vậy, việc chăm lo của chính quyền địa phương cũng dần thay đổi, từ việc hỗ trợ đơn thuần sang đồng hành dài hạn trong học tập và định hướng nghề nghiệp trong tương lai.
Bà Nguyễn Thị Phước An, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Phú Định cho biết, sau sắp xếp đơn vị hành chính và kiện toàn mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phường đã tiếp nhận danh sách 84 trẻ bị ảnh hưởng bởi COVID-19.
Qua rà soát, 6 em đã trên 18 tuổi; 12 em có điều kiện gia đình ổn định hơn và tự nguyện rút khỏi chương trình. Trong số còn lại, 36 em đang được hưởng chính sách theo Nghị quyết 35 của HĐND TP Hồ Chí Minh và các nguồn hỗ trợ từ doanh nghiệp, nhà hảo tâm, cơ sở tôn giáo...
Đáng chú ý, hiện vẫn còn 30 em chưa có nguồn hỗ trợ cố định. Để duy trì việc chăm lo, Đảng ủy phường Phú Định đã chỉ đạo các chi bộ trực thuộc vận động cán bộ, đảng viên đóng góp với mức tối thiểu 1 triệu đồng/em/tháng.
Theo bà An, khó khăn hiện nay không chỉ là tìm được người hỗ trợ mà cần phải duy trì nguồn lực trong nhiều năm. Một số doanh nghiệp từng cam kết đồng hành với trẻ đến năm 18 tuổi đã phải tạm dừng vì hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp khó khăn.
"Khi một nguồn tài trợ dừng lại, chúng tôi phải tìm nguồn thay thế để việc học của các em không bị ảnh hưởng. Với những trường hợp đã vượt độ tuổi hưởng chính sách định kỳ nhưng tiếp tục học đại học, phường vẫn vận động nguồn lực khác để hỗ trợ từ 10 - 20 triệu đồng cho mỗi em", bà Nguyễn Thị Phước An cho biết.
Tại phường Bình Đông, hiện có 64 trẻ mất cha hoặc mẹ do COVID-19, trong đó có 2 em mất cả cha lẫn mẹ. Phần lớn các em vẫn đang đi học từ mầm non đến trung học phổ thông; 2 em học đại học và 2 em tạm nghỉ học do hoàn cảnh riêng.
"Chúng tôi tiếp tục kế thừa các chương trình chăm lo trước đây của Quận 8 cũ, tuy nhiên do nguồn lực còn hạn chế, hiện mới có 21/64 em nhận hỗ trợ thường xuyên hàng tháng. Trong đó, mức hỗ trợ đối với học sinh phổ thông là 1 triệu đồng/tháng, sinh viên cao đẳng là 2 triệu đồng/tháng và sinh viên đại học là 3 triệu đồng/tháng. Trong quý vừa qua, chúng tôi tiếp tục vận động các Mạnh Thường Quân đồng hành và dự kiến trong quý III sẽ hỗ trợ thêm 9 em, qua đó nâng số trường hợp được chăm lo thường xuyên lên 31/64 em. Đối với những em chưa có suất hỗ trợ định kỳ, địa phương vẫn tổ chức thăm hỏi, trao quà vào các dịp lễ, Tết và tổ chức những chương trình chăm lo trên địa bàn", bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Bình Đông cho biết.
“Điều chúng tôi quan tâm không chỉ là hỗ trợ về vật chất mà còn phải đồng hành với các em về sức khỏe và tinh thần. Phường Bình Đông cũng thường xuyên phối hợp với đội ngũ y, bác sĩ tổ chức khám sức khỏe định kỳ, đồng thời quan tâm, động viên để các em từng bước vượt qua mất mát, có thêm nghị lực trong học tập và cuộc sống", bà Trang cho biết thêm.
Cũng theo bà Trần Thị Thu Trang, điều đáng mừng là dù trải qua biến cố rất lớn, nhiều em vẫn nỗ lực vươn lên, đạt danh hiệu học sinh khá, học sinh giỏi. Đây cũng là động lực để địa phương tiếp tục tìm kiếm thêm các nguồn lực xã hội nhằm đồng hành lâu dài với các em.
"Mục tiêu của chúng tôi trong thời gian tới là vận động để 100% các em có hoàn cảnh này đều có một suất hỗ trợ học tập thường xuyên, giúp các em có điều kiện tiếp tục đến trường, hoàn thành việc học, từng bước có nghề nghiệp và có việc làm ổn định.
Chúng tôi rất mong tiếp tục nhận được sự chung tay của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và các Mạnh Thường Quân trong và ngoài địa phương. Sự hỗ trợ lâu dài, bền bỉ sẽ là điểm tựa để các em vượt qua mất mát, tiếp tục học tập và vững vàng hơn trên hành trình trưởng thành”, bà Trang chia sẻ.
