Tạo không gian sáng tạo, thụ hưởng các giá trị văn hóa

Với một đô thị sở hữu hệ thống di sản phong phú như Cố đô Huế, việc tạo lập không gian và ứng dụng công nghệ số để người dân và du khách trực tiếp tiếp cận, tham gia và thụ hưởng các giá trị văn hóa có ý nghĩa thiết thực.

Di sản chỉ duy trì sức sống khi không dừng ở việc bảo tồn công trình, hiện vật hay nghi lễ, mà tiếp tục hiện diện trong cuộc sống thường ngày, được cộng đồng gìn giữ và trao truyền. Di tích Cơ Mật Viện triều Nguyễn trong Kinh thành Huế là không gian mở để tổ chức nhiều hoạt động sáng tạo và biểu diễn văn hóa, nghệ thuật. Theo Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Hoàng Việt Trung, di tích này được định hướng tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật để biến nơi đây thành không gian văn hóa sáng tạo của Huế.

Thời gian qua, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và mở cửa đón khách tham quan miễn phí trong không gian văn hóa Cơ Mật Viện như: chương trình giáo dục di sản: “Khám phá Cơ Mật Viện và trải nghiệm các loại hình di sản Huế”, triển lãm mỹ thuật: “Nét Huế”. Đặc biệt, Liên hoan Thư pháp Việt Nam lần thứ I với chủ đề: “Hồn Việt trong nét bút” và “Không gian triển lãm mỹ nghệ thủ công truyền thống - Ẩm thực Huế” diễn ra tại Cơ Mật Viện vào cuối tháng 10/2026.

Đến với không gian văn hóa di sản này, người dân và du khách không chỉ tìm hiểu ý nghĩa của mỗi nét bút thư pháp, sản phẩm thủ công truyền thống, mà còn tự tay trải nghiệm mài mực và viết thư pháp cùng các thư pháp gia, làm sản phẩm thủ công truyền thống cùng nghệ nhân. Chị Lê Anh Phương, phường Kim Long đưa con nhỏ tham dự sự kiện chia sẻ, thông qua trải nghiệm viết thư pháp, con trẻ biết và hiểu hơn về công đoạn mài mực, cầm bút, viết những nét thư pháp cơ bản. Hoạt động này cũng giúp con trẻ tiếp cận với nghệ thuật thư pháp, cảm nhận sự tinh tế, hiểu thêm về các giá trị văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ, gắn với truyền thống hiếu học của dân tộc.

Không gian thụ hưởng các giá trị văn hóa di sản còn được mở rộng ra khắp các điểm di tích như điện Thái Hòa, Kiến Trung, Lầu Ngũ Phụng... Các trường học phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế định kỳ tổ chức tham quan và trải nghiệm thực tế di sản. Hoạt động này giúp học sinh mở rộng không gian, tìm hiểu sâu hơn về triều Nguyễn, kiến trúc lăng tẩm và những giá trị văn hóa đặc sắc của di sản Huế. Học sinh Nguyễn Phúc Nguyên, Trường Trung học Cơ sở Nguyễn Chí Diểu, phường Thuận Hóa chia sẻ, được tiếp cận trực tiếp di sản giúp bài học lịch sử trong sách trở nên sinh động, gần gũi và em cũng thêm yêu thích khám phá di sản.

Thành phố Huế tạo thêm không gian trải nghiệm, gắn với bảo tồn di sản. Trong Đại Nội, không gian trải nghiệm bắt đầu từ Lễ Đổi gác tại Ngọ Môn và kết thúc bằng chương trình biểu diễn Nhã nhạc cung đình Huế tại Duyệt Thị Đường, thu hút đông đảo du khách. Lễ Đổi gác ở khu vực phía trước Ngọ Môn tái hiện nghi thức canh phòng nơi chốn Hoàng cung xưa. Trong không gian cổ kính, du khách khoác lên mình bộ cổ phục phù hợp với không gian tái hiện nghi lễ cung đình, cảm nhận rõ vẻ đẹp và không khí trang nghiêm của Hoàng cung. Tại điểm dừng nhà hát Duyệt Thị Đường, du khách thưởng thức những giai điệu và tiết tấu Nhã nhạc cung đình Huế-loại hình âm nhạc tao nhã gắn liền với đời sống cung đình triều Nguyễn, được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Huế cũng mở rộng không gian trải nghiệm di sản ngoài khu vực Hoàng cung. Thời gian tới, cụm di tích Hổ Quyền-điện Voi Ré, phường Thủy Xuân dự kiến tổ chức hoạt động trải nghiệm, ứng dụng công nghệ trình diễn, chiếu sáng để giới thiệu giá trị di sản. Cung An Định, phường Thuận Hóa tổ chức các hoạt động văn hóa, dịch vụ gắn với bảo tồn. Hành trình trải nghiệm kết hợp tham quan bằng xe và thuyền điện, kết nối khu vực Đại Nội với các sông quanh Kinh thành Huế gồm sông Hương, Ngự Hà, Đông Ba.

Trong chuyến khảo sát, định hướng phát huy giá trị các di tích và không gian văn hóa, Chủ tịch UBND thành phố Huế Lê Trí Thanh đã yêu cầu kết nối các không gian, hoạt động trải nghiệm thành một tổng thể có câu chuyện xuyên suốt. Mỗi sản phẩm cần làm rõ nét đặc trưng của từng địa điểm, có sự liên kết trong hành trình chung, tránh tổ chức rời rạc.

Công nghệ số ngày càng được ứng dụng sâu rộng, để người dân và du khách có thêm trải nghiệm, thụ hưởng các giá trị văn hóa di sản. Trong Đại Nội Huế, trung tâm trải nghiệm thực tế ảo (vr center), giúp du khách trải nghiệm hình ảnh phục dựng Hoàng cung sống động; đồng thời mang đến cơ hội học tập, tìm hiểu di sản theo trực quan và mới mẻ.

Tại các điểm di tích ở Huế, công nghệ NFC (kết nối không dây tầm ngắn), giúp du khách chỉ cần chạm điện thoại vào bảng tương tác thông minh là có thể khám phá ngay câu chuyện văn hóa, lịch sử qua hình ảnh, video, 3D sống động, nhận lộ trình chi tiết đến các điểm tham quan tiếp theo. Hệ thống Trạm tương tác thông minh-Tap Quest tại các di tích, giúp du khách trải nghiệm câu chuyện lịch sử, được tái hiện sống động ngay trên màn hình điện thoại. Người dân vừa có thể tìm hiểu di sản ngay tại chỗ, vừa quảng bá nét đẹp Huế qua các hình ảnh check-in lan tỏa trên mạng xã hội.