Gặp gỡ để thêm thấu hiểu
Trong không khí thân tình của Ngày Đại đoàn kết dân tộc, những người cao tuổi đến từ làng cổ Đường Lâm và thôn Yên Bình 2 (xã Yên Xuân, TP Hà Nội) có dịp ngồi lại bên nhau. Những câu chuyện về quê hương, nếp nhà, phong tục và những đổi thay của làng quê được chia sẻ tự nhiên qua từng lời hỏi thăm, nụ cười. Dù đến từ những vùng đất khác nhau, họ nhanh chóng tìm thấy sự đồng điệu trong tình yêu quê hương và những ký ức gắn bó với cộng đồng.
Với những người cao tuổi, cuộc gặp gỡ không chỉ là dịp giao lưu, kết thêm tình thân mà còn là cơ hội để cùng ôn lại ký ức, chia sẻ những câu chuyện cuộc sống và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua năm tháng.
Họ là những người chứng kiến sự đổi thay của quê hương, góp sức xây dựng cộng đồng, gìn giữ phong tục, nếp sống và lưu giữ những câu chuyện làm nên bản sắc mỗi vùng đất. Bởi vậy, sự hiện diện của các cụ trong ngày hội cũng là cách thế hệ hôm nay thể hiện lòng biết ơn, sự trân trọng đối với những đóng góp thầm lặng của người đi trước.
Một trong những hoạt động giàu ý nghĩa tại ngày hội là giới thiệu câu chuyện Đường Lâm Chúc Thọ Xuân thông qua hoạt động ký họa chân dung người cao tuổi. Những nét vẽ không chỉ ghi lại diện mạo, thần thái của các cụ mà còn gửi gắm sự trân trọng đối với những con người đã dành cả cuộc đời gắn bó với quê hương.
Mỗi bức chân dung là một câu chuyện, một lát cắt ký ức về làng quê. Qua hoạt động này, hình ảnh người cao tuổi được lưu giữ bằng hình thức gần gũi, giàu tính nghệ thuật, góp phần kết nối các thế hệ và nhắc nhớ về những giá trị truyền thống cần được tiếp nối.
Cụ Phan Văn Thắng, người cao tuổi ở làng cổ Đường Lâm bày tỏ niềm vui khi có dịp gặp gỡ, giao lưu với mọi người trong Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc. Cụ mong muốn tình làng nghĩa xóm, tinh thần đoàn kết giữa các cộng đồng ngày càng được vun đắp, bền chặt và thấm đượm nghĩa tình.
Cùng chung niềm vui ấy, ông Phan Văn Hải, người dân làng cổ Đường Lâm chia sẻ, được gặp gỡ, trò chuyện với các cụ cao tuổi và người dân địa phương, ông càng thêm phấn khởi khi chứng kiến diện mạo khang trang, sự phát triển của vùng đất Yên Xuân. Với ông, đó cũng là minh chứng cho sự đổi thay của đất nước và đời sống người dân…
Từ giao lưu văn hóa đến gắn kết cộng đồng
Làng cổ Đường Lâm mang đậm dấu ấn văn hóa làng quê Bắc Bộ, còn cộng đồng người Mường ở Yên Xuân lưu giữ những phong tục, tập quán và hình thức diễn xướng truyền thống đặc sắc. Mỗi vùng đất có một bản sắc, một cách gìn giữ di sản riêng, nhưng đều gặp nhau ở tình yêu quê hương, ý thức trân trọng cội nguồn và mong muốn trao truyền những giá trị văn hóa cho thế hệ sau.
Trong không gian ngày hội, tiếng cồng chiêng của đồng bào Mường ngân vang, mang theo âm hưởng văn hóa truyền thống, tạo nên điểm nhấn cho cuộc giao lưu. Những thanh âm quen thuộc với người Mường trở thành nét văn hóa mới mẻ, hấp dẫn đối với người dân Đường Lâm, mở ra cơ hội để hai cộng đồng hiểu thêm về đời sống và bản sắc của nhau.
Chia sẻ niềm vui khi được giới thiệu văn hóa Mường và giao lưu với người dân Đường Lâm, bà Đỗ Thị Oanh (dân tộc Mường, thôn Yên Bình 2, xã Yên Xuân) cho biết, bà cùng các thành viên trong câu lạc bộ Chiêng Mường thường xuyên duy trì tập luyện, biểu diễn cồng chiêng, hát múa truyền thống vào thứ Bảy hằng tuần. Mỗi khi có dịp được mời biểu diễn ở các địa phương, mọi người đều nhiệt tình tham gia với mong muốn lan tỏa nét đẹp văn hóa dân tộc Mường.
“Chúng tôi rất vui và tự hào khi được giới thiệu tiếng cồng chiêng, những điệu hát múa truyền thống của dân tộc mình. Các hoạt động ấy giúp mọi người sống vui, sống khỏe, sống có ích hơn. Đặc biệt, được giao lưu với các chị em, người dân ở vùng đất khác khiến chúng tôi có thêm nhiều niềm vui và trải nghiệm”, bà Đỗ Thị Oanh chia sẻ.
Sự giao lưu không dừng lại ở những tiết mục nghệ thuật hay câu chuyện về phong tục. Khi mọi người cùng ngồi bên nhau, chia sẻ trải nghiệm và thưởng thức bữa cơm chung, khoảng cách giữa hai cộng đồng dần được thu hẹp. Những điều vốn xa lạ trở nên gần gũi hơn qua sự lắng nghe, cởi mở và tinh thần hiếu khách.
Theo ông Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, sự gắn kết cộng đồng có thể bắt đầu từ những cuộc gặp gỡ giản dị, khi mọi người có thời gian ngồi lại, trò chuyện và hiểu nhau hơn. Việc kết nối người dân thôn Yên Bình 2 với cộng đồng làng cổ Đường Lâm không chỉ tạo nên một hoạt động giao lưu mà còn hướng tới xây dựng những mối quan hệ thân tình, bền chặt giữa các vùng văn hóa.
Nhấn mạnh giá trị của những người cao tuổi trong đời sống cộng đồng, ông Trần Huy Ánh cho rằng, sự trân trọng dành cho người cao tuổi không chỉ nằm ở tuổi tác mà còn ở vốn sống, kinh nghiệm và những tri thức văn hóa được tích lũy qua nhiều thế hệ. Mỗi thử thách mà các thế hệ đi trước đã trải qua đều để lại những bài học quý giá, trở thành một phần kho tàng tri thức dân gian được trao truyền cho con cháu.
Những cuộc giao lưu giữa người dân xứ Đoài và xứ Mường là dịp để hai cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm, làm phong phú thêm đời sống văn hóa. Từ những câu chuyện về gia đình, nhà cửa, ruộng vườn, cây cối, việc làm ăn đến những kỷ niệm quá khứ và ước vọng tương lai, mỗi cuộc trò chuyện đều góp phần bồi đắp sự thấu hiểu, gắn bó giữa con người với con người.
“Con người sống gần gũi, hiểu biết và trân quý nhau sẽ tạo nên khối đại đoàn kết trong đại gia đình 54 dân tộc Việt Nam. Khi mỗi người biết trân trọng người trong họ, ngoài làng thì sự gắn kết ấy cũng có thể mở rộng giữa những làng quê, vùng miền khác nhau”, ông Trần Huy Ánh chia sẻ.
Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng mở rộng giao lưu, hội nhập quốc tế, sự đoàn kết và gắn bó trong mỗi cộng đồng chính là nền tảng quan trọng. Muốn kết nối với bạn bè năm châu, mỗi dân tộc cần phát huy nội lực, củng cố những giá trị chung, đồng thời gìn giữ bản sắc riêng. Chính sự đa dạng văn hóa trên nền tảng đoàn kết sẽ tạo nên sức hấp dẫn và tiếng nói riêng của mỗi quốc gia.
Cùng chung mong muốn kết nối và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống, kiến trúc sư Khuất Văn Thắng, người sáng lập tổ hợp “Xóm Đoài” bày tỏ niềm vui khi được góp phần đưa văn hóa làng cổ Đường Lâm và văn hóa xứ Mường Yên Xuân đến gần nhau hơn.
Theo anh, trong hành trình phát triển bền vững và thúc đẩy công nghiệp văn hóa, những người cao tuổi, những người đã dành cả cuộc đời gìn giữ phong tục, nếp sống và tinh thần văn hóa của mỗi vùng đất chính là một thế hệ đáng trân trọng. Những giá trị được gìn giữ qua nhiều năm tháng là nền tảng để thế hệ sau tiếp nối, phát huy, nhất là trong hoạt động du lịch gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa.
Kiến trúc sư Khuất Văn Thắng mong rằng người dân xã Yên Xuân xem Xóm Đoài như một không gian thân thuộc, nơi có thể cùng gặp gỡ, giao lưu và tổ chức những hoạt động văn hóa chung. Xóm Đoài cũng sẵn sàng đồng hành với địa phương trong việc lan tỏa các giá trị văn hóa, hướng tới xây dựng nơi đây thành một “trạm dừng văn hóa”, kết nối con người và những vùng đất giàu bản sắc.
Điểm đặc biệt của ngày hội là văn hóa không chỉ được giới thiệu qua những lời thuyết minh hay tiết mục biểu diễn mà còn hiện diện trong chính cách mọi người gặp gỡ, lắng nghe và chia sẻ với nhau. Khi cùng thưởng thức một món ăn, tìm hiểu một phong tục hay hòa mình vào tiếng cồng chiêng, mỗi người có thêm cơ hội cảm nhận những nét đẹp trong đời sống văn hóa của cộng đồng khác.
Ngày hội Đại đoàn kết dân tộc vì thế không chỉ gói gọn trong một chương trình giao lưu mà còn góp phần bồi đắp tình cảm, sự thấu hiểu và tinh thần gắn bó giữa các cộng đồng dân cư. Đoàn kết đôi khi bắt đầu từ những điều rất đỗi bình dị, đó là một cuộc trò chuyện, một lời hỏi thăm, một bữa cơm chung và sự trân trọng dành cho những giá trị văn hóa của nhau.