#Bắc Cực

Các nhà xuất khẩu Nga lần đầu tiên sau 30 năm vận chuyển gang qua cảng Murmansk ở Bắc Cực, thay vì các tuyến đường phía Nam như trước đây.

Thỏa thuận vừa được Greenland thông qua mở thêm dư địa cho sự hiện diện quân sự của Mỹ tại hòn đảo chiến lược ở Bắc Cực, trong bối cảnh tham vọng kiểm soát vùng lãnh thổ này của Tổng thống Donald Trump từng gây căng thẳng với Đan Mạch và Greenland.

Dù còn nhiều trở ngại do tình hình địa chính trị và các lệnh trừng phạt, nhưng hợp tác Nga - Mỹ tại Bắc Cực vẫn có triển vọng trong dài hạn, trong bối cảnh Nga sở hữu nhiều thế mạnh về công nghệ và khai thác tài nguyên tại khu vực này.

Giữa lúc cạnh tranh chiến lược tại Bắc Cực ngày càng nóng lên, một tuyên bố của Tổng thống Vladimir Putin cho thấy Moskva và Washington có thể đang tính đến hướng đi mới cho một vấn đề toàn cầu.

Liên minh châu Âu (EU) ngày 20/10 công bố chiến lược mới về Bắc Cực, nhằm tăng cường an ninh, bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu và mở rộng hợp tác kinh tế tại khu vực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và biến đổi khí hậu diễn biến nhanh chóng.

Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak thông báo một tàu chở dầu đã rời cảng Dikson ở Bắc Cực, đồng thời cảnh báo giá dầu thế giới có thể tiếp tục tăng nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz kéo dài và nguồn cung từ vùng Vịnh chưa được khôi phục.

Không quân Canada, Mỹ, Đan Mạch và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) gần đây đã phối hợp huấn luyện tại Greenland nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động ở vùng Bắc Cực.

Lực lượng Nga triển khai trực thăng, tàu đổ bộ và xe địa hình chuyên dụng trong cuộc diễn tập tái hiện chiến dịch tấn công, truy quét đối phương giữa vùng biển băng giá khắc nghiệt của Bắc Cực.

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi nhanh chóng các đại dương vùng cực, trong đó nước biển Bắc Cực ấm lên nhanh, băng biển thu hẹp và nhiều loài động vật mất dần môi trường sống.

Một biên đội tàu của Hạm đội phương Bắc đã lần đầu tiên vượt qua eo biển Shokalsky băng  nằm trên Tuyến hàng hải phương Bắc (NSR) ở Bắc Cực - tuyến đường hàng hải ngắn nhất nối liền châu Á và châu Âu.

Theo hãng tin RIA Novosti, từ năm 2015 đến nay, các nhà nghiên cứu Nga đã phát hiện hơn 15 hòn đảo mới ở Bắc Cực, sau khi băng tan để lộ những vùng đất trước đây bị băng phủ kín.

Bắc Cực đang nổi lên như một không gian cạnh tranh chiến lược mới, nơi Mỹ và châu Âu dù vẫn là đồng minh NATO lại ngày càng có những lợi ích khác biệt về Greenland, các tuyến hàng hải và nguồn tài nguyên.

Một nhà nghiên cứu cho biết hai quần đảo của Nga ở Bắc Cực có thể mở rộng diện tích khi các sông băng tan chảy, làm lộ ra những vùng đất có khả năng trở thành các hòn đảo mới.

Bản cập nhật chính sách Bắc Cực của EU dự kiến được công bố ngày 20/10, giữa lúc bất đồng với Na Uy về dầu khí tại khu vực này ngày càng rõ nét.

Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về thỏa thuận kiểm soát an ninh tại Greenland được giới phân tích Trung Quốc xem là bước đi nhằm gia tăng lợi thế đàm phán trước cuộc gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, song có thể làm suy giảm lòng tin giữa các cường quốc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết thỏa thuận sẽ trao cho Washington quyền kiểm soát lâu dài đối với các vấn đề an ninh của Greenland, khiến không một đối thủ nào của Mỹ có thể có căn cứ tại Greenland, duy trì sự hiện diện quân sự tại Greenland hoặc thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm tại Greenland.

Trung Quốc đang thử nghiệm tuyến đường vận chuyển tắt qua Bắc Cực, có thể rút ngắn hàng nghìn km hành trình giữa châu Á và châu Âu.

Phần Lan đã tham gia sáng kiến Răn đe Tiền phương (Forward Deterrence) đang được Pháp mở rộng, đưa đường biên giới dài của nước này với Liên bang Nga vào một khuôn khổ răn đe hạt nhân mới của châu Âu, đồng thời tạo thêm cơ hội để Pháp triển khai các lực lượng có khả năng mang vũ khí hạt nhân từ Bắc Âu.

Lãnh đạo 12 nước thành viên EU ngày 14/9 đã kêu gọi toàn khối tăng cường đầu tư và có cách tiếp cận chiến lược, chủ động hơn tại Bắc Cực, trong bối cảnh khu vực này ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh, năng lượng, giao thông vận tải và kinh tế châu Âu.

Chuyến thăm Greenland của Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen diễn ra trong bối cảnh EU muốn tăng cường đầu tư và an ninh tại Bắc Cực, đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ đối với chủ quyền của vùng lãnh thổ này.