Chiến lược do Ủy ban châu Âu (EC) và Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách đối ngoại Kaja Kallas công bố, xác định 4 ưu tiên gồm tăng cường an ninh và khả năng chống chịu; ứng phó với biến đổi khí hậu; thúc đẩy thịnh vượng; tạo cơ hội cho người dân và cộng đồng tại Bắc Cực.
Theo EC, Bắc Cực đang ấm lên với tốc độ gần gấp 4 lần mức trung bình toàn cầu, gây ảnh hưởng đến các hệ sinh thái và cộng đồng địa phương. Trong khi đó, các tuyến hàng hải mới và khả năng tiếp cận ngày càng thuận lợi đối với nguồn tài nguyên trong khu vực đang làm thay đổi cục diện an ninh, kinh tế, đồng thời gia tăng căng thẳng địa chính trị, cạnh tranh chiến lược và hoạt động quân sự.
Về an ninh, EU sẽ phối hợp với các nước thành viên và đối tác tại Bắc Cực, đồng thời phối hợp với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhằm nâng cao năng lực sẵn sàng ứng phó, bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu và tăng cường khả năng hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt tại khu vực, trong đó có việc mở rộng năng lực đóng và vận hành tàu phá băng của châu Âu.
EU cũng dự kiến thành lập một trung tâm an ninh hàng hải để hỗ trợ các nước thành viên và đối tác chia sẻ thông tin, nâng cao năng lực giám sát hoạt động trên biển. Bước đầu, khối sẽ hỗ trợ thành lập trung tâm chuyên trách về cáp ngầm tại Bắc Cực, nhằm giám sát, bảo vệ và hỗ trợ sửa chữa các tuyến cáp ngầm ở Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực.
Về kinh tế, EU hướng tới kết nối hạ tầng châu Âu, gồm cảng biển, đường sắt, các đầu mối năng lượng và mạng lưới kỹ thuật số, với những mạng lưới vận tải và thương mại đang hình thành tại Bắc Cực. Khối cũng cam kết tăng cường nghiên cứu, quan trắc và giám sát khí hậu để cải thiện dự báo, nâng cao an toàn hàng hải và hỗ trợ các nỗ lực thích ứng với biến đổi khí hậu.
Chiến lược mới được đưa ra trong bối cảnh tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của Bắc Cực khiến Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, thu hút sự quan tâm trở lại.
Tháng 9 vừa qua, Mỹ, Đan Mạch và Greenland đã ký thỏa thuận cho phép Washington mở rộng hiện diện quân sự trên hòn đảo và tăng cường hợp tác an ninh tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương.
