75 ngày sau khi hạ đặt trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, chiều tối 15/7/2014, Trung Quốc tuyên bố rút giàn khoan Hải Dương 981 khỏi khu vực biển gần đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Ngày 16/7, dàn khoan đã được các tàu Trung Quốc hộ tống dịch chuyển về phía đảo Hải Nam (Trung Quốc). Hãng tin Tân Hoa ngày 15/7 dẫn thông báo của Tập đoàn Dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNPC) nói rằng công ty dầu mỏ này đã "hoàn thành việc khoan và thăm dò" ngoài khơi quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.
Trên các diễn đàn, nhiều ý kiến bình luận về động thái rút giàn khoan sớm hơn dự kiến của Trung Quốc (dự kiến ban đầu là 15/8/2014). Cũng có ý kiến cho rằng việc rút giàn khoan của Trung Quốc là do mùa mưa bão đã bắt đầu, mà trực tiếp, là cơn bão Rammasun ("Thần Sấm"), được cho là mạnh nhất kể từ siêu bão Haiyan hồi năm ngoái đã đổ bộ vào Biển Đông.
Về phía Việt Nam, trong phiên họp Chính phủ về công tác xây dựng pháp luật ngày 16/7, Thủ tướng Chính phủ đã đánh giá cao và biểu dương các cơ quan chức năng, lực lượng thực thi pháp luật trên biển, bà con ngư dân, đồng bào ta cả trong và ngoài nước thời gian qua với lòng yêu nước nồng nàn đã biểu thị thái độ và trách nhiệm cao, kiên quyết đấu tranh bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Việt Nam trân trọng cảm ơn và mong tiếp tục nhận được sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với lập trường chính nghĩa của Việt Nam, lên án mạnh mẽ các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế, đe dọa hòa bình, ổn định trong khu vực.
Như vậy, bên cạnh yếu tố thiên thời, trong cuộc đấu tranh pháp lý khẳng định chủ quyền của Việt Nam, vấn đề “nhân hòa” là một yếu tố quyết định. Trong bộn bề những diễn biến phức tạp, nhân dân cả nước đã một lòng quyết tâm, tin tưởng và đoàn kết cùng Đảng và Chính phủ để triển khai các đối sách toàn diện nhằm bảo vệ độc lập, chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Quan điểm và đối sách rõ ràng của Đảng và Nhà nước ta trong đó nêu cao ý chí, truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc để bảo vệ chủ quyền đất nước và nâng cao vị thế quốc gia là lời khẳng định mạnh mẽ về sức mạnh yêu nước tiềm tàng trong lòng người dân Việt Nam.
Sức mạnh của lẽ phải và chính nghĩa cũng đánh động lương tri và thu hút nhân tâm của nhân dân yêu chuộng chính nghĩa và hòa bình trên toàn thế giới, giúp Việt Nam nhận được sự ủng hộ rộng rãi của nhiều nước. Trong vụ việc Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương - 981 trên vùng biển nước ta; Việt Nam đã tạo được sự quan tâm, chia sẻ quan điểm của nhiều nước, nhiều nhà lãnh đạo, nhiều học giả, chuyên gia quốc tế... trong nhận thức và đánh giá đối với các hành động sai trái của Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông; đồng thời yêu cầu Trung Quốc phải tôn trọng luật pháp quốc tế và cùng các bên liên quan giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; điều này được các nước như Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ... đồng tình ủng hộ.
Việc Trung Quốc rút giàn khoan Hải Dương - 981 là một động thái còn cần nhiều giải mã. Tuy nhiên, dư luận đánh giá hành động rút giàn khoan đều nằm trong mọi tính toán kỹ lưỡng của Trung Quốc; rằng, tham vọng của Trung Quốc không phải đã dừng. Trên Tân Hoa xã, Tập đoàn Dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNPC) cũng cho biết đã "phát hiện các dấu hiệu của dầu mỏ và khí đốt" tại đây và sẽ "đánh giá dữ liệu thu thập được" để "quyết định về bước đi tiếp theo". Các bài học lịch sử trong mối quan hệ với Trung Quốc cho thấy: Trung Quốc chưa bao giờ thay đổi tham vọng mở rộng quyền chi phối tiến tới độc chiếm Biển Đông. Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 16/7 vẫn cho rằng Hoàng Sa là của Trung Quốc. Do vậy, công cuộc bảo vệ chủ quyền là nhiệm vụ thiêng liêng mà cả dân tộc Việt Nam phải kiên trì thực hiện.
Cả nước đoàn kết một lòng, luôn nêu cao tinh thần cảnh giác, thường xuyên, chủ động và kiên quyết đấu tranh nhằm gìn giữ từng tấc đất của cha ông. Để chủ quyền quốc gia được bảo vệ một cách bền vững, không có cách nào khác là chúng ta phải tiếp tục tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tạo nên sức mạnh để giữ vững độc lập dân tộc, xây dựng đất nước có nền kinh tế tự chủ, phát triển; khoa học kỹ thuật tiên tiến; quốc phòng, an ninh vững mạnh; xã hội ta thật sự là một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.
Làm được điều đó, non sông bờ cõi sẽ vĩnh viễn được giữ gìn toàn vẹn, sức mạnh và uy thế của dân tộc Việt Nam thực sự mạnh hơn bão tố.
Thái Hòa
