Công nghệ thay đổi cách điều hành ở cơ sở
Ghi nhận tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thủ Đức, robot ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ người dân tìm hiểu thủ tục, xác định quầy tiếp nhận và tra cứu thông tin. Công nghệ không thay cán bộ giải quyết hồ sơ nhưng giúp giảm thời gian hỏi đáp.
Cùng với robot AI, phường đưa Zalo Mini App vào hoạt động để người dân đặt lịch hẹn, theo dõi tiến độ hồ sơ. Bản đồ số 3D cũng hỗ trợ tra cứu công trình công cộng, hạ tầng giao thông và thông tin đô thị. Qua đó, công nghệ từng bước tham gia vào quá trình tiếp nhận yêu cầu và quản lý địa bàn, thay vì chỉ phục vụ số hóa văn bản.
Ông Mai Hữu Quyết, Bí thư Đảng ủy phường Thủ Đức, cho rằng các mô hình số cần xuất phát từ nhu cầu thực tế, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và giúp cán bộ xử lý công việc rõ trách nhiệm. Các công cụ chỉ phát huy giá trị khi thông tin được cập nhật thường xuyên, dễ sử dụng và phục vụ được công tác quản lý.
Tương tự, tại phường Tăng Nhơn Phú, chuyển đổi số được triển khai trong hoạt động nội bộ, phục vụ hành chính và quản trị đô thị. Trung tâm Camera AI hỗ trợ giám sát an ninh trật tự, giao thông; chatbot trên Zalo của UBND phường giải đáp thông tin về thủ tục hành chính.
Địa phương còn vận hành hệ thống thông tin quy hoạch đô thị và ứng dụng “SOS Tăng Nhơn Phú” để tiếp nhận, phân loại, chuyển phản ánh đến bộ phận chuyên môn và cập nhật kết quả xử lý. Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 1/5/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường tiếp nhận hơn 48.000 hồ sơ. Phường duy trì 86 tổ công nghệ số cộng đồng tại 86 khu phố để hỗ trợ người dân.
Ông Nguyễn Bạch Hoàng Phụng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tăng Nhơn Phú, cho biết mỗi nội dung chuyển đổi số cần có đầu mối phụ trách và kết quả cụ thể. Khi phản ánh được chuyển đúng bộ phận và có thông tin trả lời, trách nhiệm xử lý của từng đơn vị cũng rõ hơn.
Còn tại phường Hạnh Thông, sau một năm vận hành, địa phương đã số hóa hơn 42.000 hồ sơ, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 99,99%. Phường xây dựng “Sổ tay điện tử” và mô hình “Kết nối ý dân - Đồng hành cùng chính quyền” qua mã QR để tiếp nhận kiến nghị trực tuyến. Các chi bộ cũng sử dụng Sổ tay Đảng viên điện tử, góp phần giảm tài liệu giấy.
Theo ông Huỳnh Văn Hồng Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hạnh Thông, chuyển đổi số phải trở thành phương thức làm việc thường xuyên, không dừng ở một mô hình hoặc đợt cao điểm. Kết quả còn được thể hiện qua sự đồng thuận và niềm tin của người dân.
Dữ liệu phải tạo ra kết quả đo lường được
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, 100% phường, xã, đặc khu đã được đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin và viễn thông; tỷ lệ phủ sóng 5G theo dân số đạt trên 95%. Nền tảng chính quyền số được triển khai thống nhất đến toàn bộ đơn vị hành chính cấp cơ sở. Tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến đạt 96,2%, tương ứng hơn 1,72 triệu hồ sơ được xử lý.
Thành phố đã tích hợp 30/45 cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối 13/16 nhóm dữ liệu quốc gia và công bố 70/91 cơ sở dữ liệu mở. Đây là nền móng để chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu, với yêu cầu thông tin phải chính xác, cập nhật và có khả năng chia sẻ giữa các cơ quan.
Ông Nguyễn Trần Phú Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh, cho rằng nếu dữ liệu thủ tục không được cập nhật hoặc các nền tảng không liên thông, AI có thể đưa ra hướng dẫn không còn phù hợp. Công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ; quyết định cuối cùng vẫn thuộc cơ quan có thẩm quyền. Hệ thống cũng cần lưu lại quá trình xử lý để phục vụ kiểm tra, giám sát.
Theo ông Thịnh, nếu mỗi cơ quan xây dựng một phần mềm riêng nhưng không trao đổi được dữ liệu, người dân phải khai lại thông tin, còn cán bộ tiếp tục tổng hợp báo cáo thủ công. Điều này làm tăng chi phí và hạn chế khả năng điều hành theo thời gian thực.
Ông Võ Minh Thành, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, cho biết thành phố đang triển khai bảng thông tin điều hành để theo dõi các chỉ tiêu phát triển tại 168 phường, xã, đặc khu. Hệ thống sẽ hỗ trợ lãnh đạo địa phương khai thác dữ liệu, đồng thời giúp thành phố theo dõi tiến độ nhiệm vụ trên toàn địa bàn.
Theo ông Thành, một nhiệm vụ chỉ nên được xác nhận hoàn thành khi tạo ra sản phẩm có thể đo lường và ứng dụng trong thực tế, thay vì dừng ở việc ban hành văn bản, mua sắm thiết bị hoặc hoàn thành kết nối kỹ thuật. Mỗi dự án số vì vậy cần xác định rõ bài toán, dữ liệu đầu vào, cơ quan chịu trách nhiệm, nền tảng dùng chung có thể tận dụng và chỉ số đánh giá sau khi vận hành. Với cấp phường, hiệu quả cần được đo bằng thời gian xử lý phản ánh, tỷ lệ hồ sơ đúng hạn, số trường hợp phải bổ sung giấy tờ và mức độ hài lòng của người dân.
Từ yêu cầu đo lường bằng hiệu quả thực tế, vấn đề tiếp theo là lựa chọn đúng việc cần làm và xác định trách nhiệm đến cùng trong quá trình triển khai. Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang yêu cầu các cơ quan, đơn vị lựa chọn nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết, tránh triển khai dàn trải. Việc tổ chức họp, ban hành văn bản hoặc báo cáo tiến độ không thể được xem là đã hoàn thành nhiệm vụ. Mỗi nền tảng phải có đơn vị chịu trách nhiệm về dữ liệu, vận hành, an toàn và hiệu quả sau đầu tư; những hệ thống trùng chức năng hoặc ít được sử dụng cần được rà soát, hợp nhất để tránh lãng phí.
Khi dữ liệu được kết nối, cán bộ làm chủ công nghệ và trách nhiệm được xác định đến từng đầu mối, những tiện ích số tại cơ sở mới có thể chuyển thành năng lực quản trị, giúp chính quyền hoạt động minh bạch, hiệu quả và gần dân hơn.
Bái cuối: Doanh nghiệp thúc đẩy kinh tế số
