Lựa chọn lĩnh vực ưu tiên trong phát triển công nghiệp bán dẫn

Ngày 17/11, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp với Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh (Viện IGNITE) tổ chức Hội thảo "Mô hình chiến lược xây dựng năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam".

Đồng chí Nguyễn Hoàng Giang, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: TTXVN
Đồng chí Nguyễn Hoàng Giang, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: TTXVN

Phát biểu khai mạc, Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Hoàng Giang cho biết, trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển mạnh mẽ và cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng sâu sắc, công nghiệp bán dẫn đã trở thành một trong những ngành công nghiệp nền tảng, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, năng lực tự chủ công nghệ, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Đối với Việt Nam, phát triển công nghiệp bán dẫn không chỉ mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Việt Nam đã có những bước tiến ban đầu trong phát triển công nghiệp bán dẫn, từng bước hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp và những dự án đầu tư trong lĩnh vực bán dẫn. Tuy nhiên, năng lực R&D, khả năng phát triển sản phẩm công nghệ, quy mô doanh nghiệp trong nước và mức độ tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao vẫn còn những hạn chế, thách thức cần được nhận diện đầy đủ. "Để có những lựa chọn chiến lược phù hợp, trước hết cần đánh giá thực chất năng lực hiện có, xác định đúng lợi thế, khoảng cách công nghệ và cơ hội của Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu", ông Nguyễn Hoàng Giang nhấn mạnh.

Trên tinh thần đó, Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận sâu vào bốn vấn đề lớn. Đó là: Đánh giá thực trạng, năng lực R&D và vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghiệp bán dẫn toàn cầu; Cụ thể hóa chủ trương, chính sách và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam; Về mô hình chiến lược xây dựng năng lực R&D và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bán dẫn quốc gia; Về tầm nhìn chiến lược, lộ trình và lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam trong 5 năm, 10 năm và 20 năm tới.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại hội thảo. Ảnh: TTXVN
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại hội thảo. Ảnh: TTXVN

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đánh giá, tại Việt Nam, năng lực nghiên cứu và phát triển về bán dẫn đã có những bước khởi đầu đáng ghi nhận. Một số doanh nghiệp công nghệ số đã tham gia thiết kế vi mạch, phát triển các sản phẩm chip 5G, chip IoT, tiêu biểu như Tập đoàn Viettel và FPT.

Tuy nhiên, để chuyển từ những kết quả ban đầu sang làm chủ công nghệ lõi và phát triển sản phẩm thương mại, Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Theo đó, chi phí đầu tư hạ tầng R&D và sản xuất thử nghiệm quá lớn; thiếu đội ngũ nhân lực tinh hoa, đặc biệt là các tổng công trình sư và kỹ sư trưởng có kinh nghiệm thực tế qua nhiều chu kỳ chế tạo và hoàn thiện sản phẩm; cơ chế tài chính cho R&D công nghệ lõi chưa đủ linh hoạt…

Để tháo gỡ những điểm nghẽn trên, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất ba nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, Việt Nam cần định vị thông minh, tập trung nguồn lực R&D vào các phân khúc bán dẫn ngách gắn với công nghệ chiến lược. Theo Thứ trưởng, Việt Nam không nên cạnh tranh trực diện ở phân khúc chip đa dụng tiên tiến mà cần dồn lực vào những dòng chip chuyên dụng như chip AI tại biên, chip IoT, chip công suất bán dẫn, bán dẫn hợp chất phục vụ năng lượng xanh và thiết bị viễn thông 5G, 6G. Đây là những phân khúc có giá trị gia tăng nằm ở thuật toán tối ưu, kiến trúc thiết kế thông minh và khả năng tùy biến theo các bài toán ứng dụng đặc thù. Việt Nam có những lợi thế và cơ hội để tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực này.

Nhóm giải pháp thứ hai là cải cách căn bản cơ chế tài chính khoa học và công nghệ theo hướng đặt hàng từ bài toán thực tiễn, đồng thời chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu; chuyển mạnh từ cơ chế cấp phát, giao nhiệm vụ sang cơ chế đặt hàng các nhiệm vụ trọng điểm xuất phát từ nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp. Cùng với đó, cần thúc đẩy cơ chế đồng tài trợ từ các quỹ như Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ Đổi mới sáng tạo và các quỹ đầu tư mạo hiểm dành cho công nghệ chiến lược; miễn trừ trách nhiệm đối với những trường hợp nghiên cứu công nghệ lõi đã tuân thủ đúng quy trình nhưng không đạt kết quả do rủi ro khách quan của công nghệ.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: TTXVN
Quang cảnh hội thảo. Ảnh: TTXVN

Nhóm giải pháp thứ ba là phát triển nguồn nhân lực R&D chất lượng cao gắn với các dự án thực tế; thu hút các tổng công trình sư, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài về đảm nhiệm vị trí chủ chốt, dẫn dắt các trung tâm R&D và nhóm nghiên cứu trong nước.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng Viện IGNITE, chiến lược đột phá ngành bán dẫn cần tập trung vào hai năng lực quan trọng là năng lực R&D và năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong đó, xây dựng năng lực R&D phải bao gồm đào tạo nhân lực, tạo ra công nghệ, tài sản trí tuệ (IP) và sản phẩm. Đặc biệt, cần có chiến lược mới trong đầu tư phòng thí nghiệm, phát triển các phòng thí nghiệm dùng chung

Các ý kiến phát biểu tại hội thảo nhấn mạnh, công nghiệp bán dẫn là ngành nền tảng, có ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ, sức cạnh tranh và vị thế quốc gia. Trong điều kiện nguồn lực có hạn, cần lựa chọn có trọng tâm những khâu ưu tiên phù hợp với năng lực nội sinh và lợi thế so sánh của Việt Nam, như thiết kế vi mạch, phát triển chip chuyên dụng, đóng gói - kiểm thử tiên tiến, nghiên cứu vật liệu và linh kiện bán dẫn; tránh đầu tư dàn trải, phong trào. Bên cạnh đó, xây dựng năng lực R&D phải gắn với thị trường và doanh nghiệp. Mô hình liên kết "5 nhà" cần được cụ thể hóa bằng cơ chế: doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu với viện, trường; chia sẻ rủi ro trong R&D; khai thác hiệu quả hạ tầng phòng thí nghiệm dùng chung được đầu tư từ ngân sách nhà nước kết hợp nguồn lực xã hội hóa; đồng thời đặt phát triển nhân lực chất lượng cao ở vị trí then chốt.

Các đại biểu cho rằng, hợp tác quốc tế và ngoại giao công nghệ là đòn bẩy quan trọng, nhưng thu hút đầu tư nước ngoài phải gắn với nâng cao năng lực công nghệ nội sinh và phát triển doanh nghiệp Việt Nam; phát huy mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt ở nước ngoài.

Phan Phương/TTXVN

Dành cho bạn

Khi AI tiếp sức cho ngành nghề truyền thống: Kinh nghiệm từ Bắc Ireland

Khi AI tiếp sức cho ngành nghề truyền thống: Kinh nghiệm từ Bắc Ireland

Từ kinh doanh thảm đến sản xuất ghế chuyên dụng, các doanh nghiệp tại Bắc Ireland đang ứng dụng AI để cải thiện năng suất, giảm công việc lặp lại và nâng cao sức cạnh tranh. Những kinh nghiệm này gợi mở cho Việt Nam cách đưa công nghệ vào ngành nghề truyền thống, gắn đổi mới sáng tạo với bảo tồn giá trị và phát triển bền vững.

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Choi Kyo-jin theo dõi màn hình hiển thị kịch bản gian lận trong kỳ thi kế toán thuế quốc gia trong phiên họp toàn thể của Ủy ban Giáo dục tại Quốc hội ở Seoul, Hàn Quốc ngày 16/11/2026. Ảnh: Yonhap

Từ nỗi lo gian lận bằng AI tại Hàn Quốc đến bài toán quản trị AI trong giáo dục Việt Nam

Trước kỳ thi đại học toàn quốc ngày 19/11, Hàn Quốc khẩn trương tăng cường các biện pháp ngăn chặn gian lận bằng AI, kính thông minh và camera siêu nhỏ. Những thách thức này đặt ra yêu cầu đối với Việt Nam trong việc hoàn thiện quản trị AI, bảo đảm công bằng thi cử và thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 57.

Hà Nội tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải ngân vốn cho khoa học

Hà Nội tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải ngân vốn cho khoa học

Được ưu tiên bố trí nguồn lực để thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" nhưng đến hết tháng 10/2026, Hà Nội mới giải ngân khoảng 34,4% kế hoạch vốn đầu tư công dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bảo vệ trẻ em trước nội dung độc hại do AI tạo ra: Thách thức mới của chuyển đổi số

Bảo vệ trẻ em trước nội dung độc hại do AI tạo ra: Thách thức mới của chuyển đổi số

Theo nghiên cứu của Childlight, số báo cáo liên quan đến AI và xâm hại tình dục trẻ em tăng hơn 8.400% trong hai năm. Những hình ảnh giả mạo có thể bị lợi dụng để đe dọa, tống tiền trẻ em, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong việc phát triển AI an toàn và tăng cường bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Phát triển AI an toàn: Bài toán đặt ra với Việt Nam từ cuộc đua Mỹ - Trung

Phát triển AI an toàn: Bài toán đặt ra với Việt Nam từ cuộc đua Mỹ - Trung

Cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) giữa Mỹ và Trung Quốc đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát rủi ro khi công nghệ ngày càng có khả năng tự vận hành. Với Việt Nam, bài toán không chỉ là đẩy nhanh ứng dụng AI mà còn phải xây dựng cơ chế quản trị an toàn, bảo đảm công nghệ phát triển phục vụ con người.