Nhiều ý kiến của các chuyên gia cho rằng, việc hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao năng lực giám sát và kiểm soát an toàn hệ thống là điều kiện quan trọng để thị trường phát triển minh bạch, bền vững.
Hồi chuông cảnh báo về an toàn của thị trường tài sản số
Vụ tấn công nhằm vào sàn giao dịch tiền điện tử Binance mới đây, khiến lượng tài sản mã hóa trị giá khoảng 6,34 tỷ USD bị chuyển đi trái phép, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn của thị trường tài sản số. Theo Binance, tin tặc đã sử dụng nhiều thủ đoạn, trong đó có phỏng vấn tuyển dụng giả và phần mềm độc hại để xâm nhập thiết bị của nhân sự, từng bước tiếp cận hệ thống nội bộ.
Đầu tháng 11/2026, Binance đã nối lại hoạt động rút tiền theo từng giai đoạn, sau khi bù đắp 95% trong số 6,3 tỷ USD tài sản số bị đánh cắp. Giới chuyên gia coi đây là vụ đánh cắp tiền điện tử lớn nhất từ trước đến nay.
Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc về vụ tấn công mạng quy mô rất lớn, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), Giám đốc Mạng lưới Chống lừa đảo nhấn mạnh, đây là sự cố đặc biệt nghiêm trọng cả về giá trị tài sản bị ảnh hưởng, tốc độ diễn ra và tác động đối với niềm tin thị trường.
Theo ông Ngô Minh Hiếu, vụ việc không đơn thuần là câu chuyện về một lỗ hổng kỹ thuật mà phản ánh những rủi ro có tính hệ thống. Trước hết, nguy cơ từ thiết bị và danh tính nhân sự có quyền truy cập đặc biệt. Khi tài khoản hoặc thiết bị của một nhân viên bị chiếm đoạt, kẻ tấn công có thể sử dụng đó làm bàn đạp để tiếp cận những hệ thống quan trọng hơn.
Rủi ro tiếp theo nằm ở quy trình tạo, phê duyệt và thực thi giao dịch. Nếu các khâu này không được phân tách, kiểm tra độc lập, giao dịch trái phép vẫn có thể được hệ thống chấp nhận như một hoạt động bình thường. Bên cạnh đó, quyền truy cập quá rộng, sự phụ thuộc giữa các hệ thống và những mắt xích bên thứ ba cũng có thể khiến sự cố từ một bộ phận lan rộng ra toàn nền tảng.
Từ sự cố này, chuyên gia an ninh mạng cho rằng, các nền tảng tài chính số cần thiết kế hệ thống theo nguyên tắc hạn chế thiệt hại. Không cá nhân hay tài khoản nào được phép đơn phương thực hiện giao dịch có giá trị lớn; quyền truy cập phải được cấp theo nhiệm vụ và thu hồi khi không còn cần thiết. Các khâu tạo yêu cầu, phê duyệt, ký và thực thi giao dịch cần được phân định trách nhiệm rõ ràng, có bước kiểm tra độc lập về người nhận, số lượng và loại tài sản.
Hoàn thiện pháp lý, lấy bảo vệ nhà đầu tư làm trọng tâm
Đối với thị trường Việt Nam, những cảnh báo từ thị trường quốc tế có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. Theo ông Ngô Minh Hiếu, trong quá trình thí điểm 5 năm, các tổ chức và nhà đầu tư cần thường xuyên cập nhật văn bản hướng dẫn; đồng thời, cơ quan quản lý cần chú trọng những bài học từ thực tiễn.
Đố là đặt an toàn và bảo vệ nhà đầu tư ngay từ giai đoạn thiết kế chính sách; hai là, kiểm chứng và giám sát việc thực hiện yêu cầu tách biệt tài sản của khách hàng với tài sản của doanh nghiệp đã được quy định tại Nghị quyết 05/2025/NQ-CP; đồng thời bảo đảm thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo pháp luật.
Yêu cầu kiểm chứng độc lập và giám sát liên tục. Theo đó, cần có các tiêu chí cụ thể, đánh giá định kỳ, diễn tập xử lý sự cố và cơ chế theo dõi việc khắc phục những điểm yếu đã phát hiện; bốn là, xây dựng năng lực ứng phó và truy vết trong nước.
“Cụ thể hóa quy trình thông báo và phối hợp ứng phó khi có sự cố trên cơ sở nghĩa vụ công bố thông tin đã có. Nghị quyết 05/2025/NQ-CP quy định thời hạn công bố thông tin bất thường là 24 giờ, trong đó có sự cố công nghệ thông tin làm ảnh hưởng đến việc thực hiện giao dịch tài sản mã hóa cho khách hàng”, ông Ngô Minh Hiếu lưu ý.
Phát triển thị trường theo lộ trình và kiểm soát được rủi ro. Việc thí điểm nên đi cùng cơ chế đánh giá thường xuyên để điều chỉnh yêu cầu quản lý theo quy mô thị trường, loại tài sản và mức độ phức tạp của sản phẩm; nâng cao hiểu biết của người dân. Nhà đầu tư cần kiểm tra tình trạng pháp lý của đơn vị cung cấp dịch vụ, đọc kỹ điều khoản lưu ký và rút tài sản...
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải, với việc ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025 và Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, Việt Nam đang từng bước phát triển, hoàn thiện khuôn khổ quản lý đối với lĩnh vực tài sản mã hóa. Việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế cần gắn với điều kiện thực tiễn, đặc điểm hệ thống pháp luật, cấu trúc thị trường tài chính và mức độ phát triển hạ tầng công nghệ của Việt Nam.
Theo ông Bùi Hoàng Hải, việc cập nhật xu hướng quốc tế, tìm hiểu các mô hình triển khai thực tế và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý, là cơ sở để cơ quan chức năng chủ động nhận diện, đánh giá những sản phẩm, dịch vụ và phương thức hoạt động mới. Đối với các hoạt động xuyên biên giới, Việt Nam cần chú trọng tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế về phòng, chống rửa tiền, trao đổi thông tin, phối hợp xử lý giao dịch bất thường và thúc đẩy hợp tác công - tư.
"Các sàn giao dịch thí điểm và cơ quan quản lý cần quan tâm đến những chuẩn mực an toàn trong vận hành như giới hạn lượng tài sản lưu giữ tại ví nóng, áp dụng cơ chế ký giao dịch nhiều bên, giám sát giao dịch trên blockchain theo thời gian thực và tự động ngừng chuyển tài sản vào những ví có dấu hiệu bị xâm nhập; đồng thời nghiên cứu cơ chế bảo vệ người dùng với nguồn lực tài chính tương xứng", ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam đề xuất.