Minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp

Phát biểu tại lễ công bố, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nêu rõ, đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với ngành Nông nghiệp nói chung cũng như người sản xuất, tiêu dùng sản phẩm nông nghiệp và các doanh nghiệp xuất khẩu nói riêng, góp phần thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng đánh giá cao, biểu dương Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nỗ lực để xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản theo nhiệm vụ được Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ giao. Đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số ngành Nông nghiệp và môi trường nhằm minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp, truy xuất nguồn gốc xuất xứ nông sản; góp phần đảm bảo chất lượng, giữ vững uy tín và nâng cao giá trị của nông sản Việt Nam trên trường quốc tế.

Nhấn mạnh vai trò quan trọng của ngành Nông nghiệp, Phó Thủ tướng cho biết, những năm qua, ngành Nông nghiệp luôn đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng của đất nước. Hơn 5 tháng đầu năm, nông nghiệp là lĩnh vực duy nhất đạt được các chỉ tiêu đề ra với kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt gần 31 tỷ USD (chỉ tiêu năm 2026 xuất khẩu trên 74 tỷ USD).

Hiện nay, truy xuất nguồn gốc xuất xứ không còn là yêu cầu riêng đối với một số mặt hàng hoặc thị trường xuất khẩu mà đã trở thành xu thế tất yếu trong quản lý chất lượng, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ngành Nông nghiệp muốn phát triển bền vững buộc phải xây dựng được thương hiệu và làm tốt công tác truy xuất nguồn gốc để chinh phục thị trường khó tính trên thế giới - Phó Thủ tướng nói.

Nhấn mạnh việc triển khai cần có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả và khả thi, Phó Thủ tướng yêu cầu, trước hết, cần sớm triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các ngành hàng chủ lực, sản phẩm có sản lượng lớn, giá trị kinh tế cao, phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, đặc biệt các thị trường trọng điểm, chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu nông sản của Việt Nam như Trung Quốc, EU và Hoa Kỳ. Trên cơ sở đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, hạ tầng dữ liệu và Hệ thống truy xuất nguồn gốc để từng bước mở rộng các nhóm sản phẩm khác có yêu cầu quản lý cao, có nguy cơ mất an toàn thực phẩm hoặc phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt của từng thị trường tiêu thụ.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành có liên quan, nhất là Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ và các địa phương tăng cường phối hợp, chuẩn hóa và hoàn thiện cơ chế kết nối liên thông, chia sẻ, xác thực thông tin dữ liệu; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia hệ thống, coi truy xuất nguồn gốc là công cụ để kiểm soát, nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam; không phải là một thủ tục hành chính phát sinh thêm nên cần hướng dẫn tiếp cận đơn giản, hiệu quả, phù hợp với tập quán, thói quen, kinh nghiệm canh tác của người nông dân.

Dưới góc độ quản lý nhà nước, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành tiếp tục rà soát, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, đặc biệt không được coi điều kiện kỹ thuật, quy trình thủ tục nội bộ như một dạng thủ tục hành chính dễ bị lợi dụng...

Phó Thủ tướng tin tưởng, với sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, sự tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản sẽ trở thành hạ tầng số quan trọng, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Củng cố niềm tin với người tiêu dùng 

Lễ công bố Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản chính thức hoạt động sau thời gian thí điểm thành công đối với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu. Đây là dấu mốc quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản quốc gia nhằm góp phần phát triển nền “nông nghiệp minh bạch, hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam và củng cố niềm tin người tiêu dùng trong nước và thị trường quốc tế”.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, truy xuất nguồn gốc là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh thị trường trong nước và quốc tế ngày càng coi trọng chất lượng, tính minh bạch, trách nhiệm chuỗi cung ứng và an toàn thực phẩm. Việc chính thức đưa Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam vào hoạt động sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp và người sản xuất chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao giá trị sản phẩm; đồng thời tăng cường năng lực quản lý nhà nước trong giám sát, cảnh báo, truy xuất và xử lý khi phát sinh vấn đề về chất lượng, an toàn thực phẩm.

Cùng với đó, Hệ thống cũng tạo nền tảng quan trọng để các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất và chủ thể trong chuỗi giá trị nông sản từng bước chuẩn hóa, cập nhật, chia sẻ dữ liệu về vùng trồng, cơ sở sản xuất, cơ sở đóng gói, chế biến, phân phối, xuất khẩu và tiêu thụ sản phẩm; qua đó, góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu nông nghiệp thống nhất, đồng bộ, phục vụ chuyển đổi số ngành Nông nghiệp và phát triển kinh tế số nông nghiệp.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và đơn vị công nghệ để mở rộng phạm vi triển khai Hệ thống; ưu tiên các nhóm sản phẩm nông, lâm, thủy sản chủ lực, sản phẩm xuất khẩu, sản phẩm có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc. Đồng thời, Bộ sẽ tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia cập nhật, khai thác, sử dụng Hệ thống hiệu quả, thiết thực.

Việc đưa Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam vào hoạt động thể hiện quyết tâm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc lấy dữ liệu làm nền tảng phục vụ quản lý chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, phát triển thị trường và nâng cao uy tín, giá trị nông sản Việt Nam. Hệ thống không chỉ hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tra cứu, xác thực thông tin sản phẩm mà còn hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và liên thông với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc.

Hệ thống gồm 3 hợp phần chính: Dành cho người dân tra cứu thông tin; quản trị phục vụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia chuỗi; ứng dụng cài đặt trên điện thoại di động, thiết bị thông minh. Hệ thống được phát triển theo kiến trúc hiện đại, hướng dịch vụ, mở rộng linh hoạt, bảo đảm vận hành liên tục, đáp ứng yêu cầu của một nền tảng dùng chung cấp quốc gia trong lĩnh vực nông nghiệp. Trong đó, điểm mới quan trọng của Hệ thống là khả năng xác thực, minh bạch và bảo đảm toàn vẹn dữ liệu thông qua ký số điện tử, công nghệ chuỗi khối; định danh sản phẩm theo chuẩn GS1 quốc tế, mã QR theo GS1 Digital Link; trao đổi dữ liệu theo chuẩn thống nhất, tạo điều kiện để nhiều đơn vị giải pháp cùng tham gia, không phụ thuộc vào một nhà cung cấp công nghệ riêng lẻ.

Theo kết quả kiểm thử, Hệ thống có khả năng đáp ứng khoảng 1.000 lượt tra cứu/giây; 30.000 người quét tem truy xuất đồng thời; trên 85 triệu lượt quét tem truy xuất/ngày và khoảng 50 bản tin dữ liệu dung lượng 2 MB/giây. Đến nay, Hệ thống đã tích hợp thông tin, dữ liệu truy xuất nguồn gốc của trên 18.500 sản phẩm, thuộc 181 nhóm sản phẩm của 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố...