Phóng viên báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo xung quanh các giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy tiến trình này.
Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về thực trạng và nhu cầu chuyển đổi số tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện nay?
Ở nhiều cơ sở GDNN, năng lực chuyển đổi số vẫn còn những hạn chế. Đây là vấn đề đòi hỏi phải có đánh giá đúng, đặc biệt sau thời gian sắp xếp, quy hoạch lại mạng lưới các cơ sở GDNN công lập, qua đó nắm rõ năng lực thực tế để đưa ra các giải pháp phù hợp. Hiện nay, các cơ sở GDNN đã và đang tích cực chuyển đổi số hơn, đặc biệt trong việc thực hiện số hoá dữ liệu, văn bằng, chứng chỉ theo yêu cầu chuyển đổi số quốc gia.
Với vai trò là cơ quan tham mưu quản lý nhà nước về GDNN, chúng tôi định hình và phân nhóm các giải pháp theo từng vai trò cụ thể:
Với cơ quan quản lý nhà nước: Chúng tôi đã, đang và sẽ tiếp tục rà soát các quy định pháp luật hiện hành nhằm tiếp tục phân cấp rõ ràng, tạo sự tự chủ tốt nhất cho các cơ sở GDNN. Qua đó, giúp các trường chủ động tiếp cận, thích ứng nhanh với những thay đổi mạnh mẽ của tiến trình chuyển đổi số cũng như bối cảnh phát triển mới.
Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần hiểu chuyển đổi số trong GDNN đặt ra những yêu cầu cụ thể gì? Trong đó, cốt lõi chính là ngành, nghề, chương trình đào tạo. Chuyển đổi số và AI có thể làm mất một số việc làm truyền thống, nhưng đồng thời lại tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới. GDNN vì thế phải dự báo, nhận định được các xu hướng việc làm mới để điều chỉnh danh mục ngành nghề đào tạo. Chương trình học không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà phải chuyển hóa thành các kỹ năng cụ thể đáp ứng đúng nhu cầu thị trường.
Đi kèm với chương trình là hệ thống chuẩn đầu ra, đòi hỏi sự chuẩn hóa về đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất, thiết bị thực hành và đặc biệt là cơ chế hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp trong quá trình đào tạo.
Để hiện thực hóa những yêu cầu trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan liên quan đang triển khai các giải pháp trọng tâm nào, thưa ông?
Trước mắt, sau sự kiện hợp tác quốc tế vừa được tổ chức, chúng tôi sẽ trao đổi trực tiếp và sâu hơn với một số tổ chức quốc tế, các đối tác, các trường cao đẳng và cả các cơ sở giáo dục đại học có quan tâm đến GDNN. Mục tiêu là thiết lập các kết nối và tham mưu kịp thời cho cấp có thẩm quyền ban hành các giải pháp chính sách.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang phối hợp với Bộ Nội vụ và các đơn vị liên quan để xây dựng hệ thống dữ liệu kết nối giữa thông tin việc làm và cơ sở dữ liệu GDNN. Hệ thống này sẽ phân tích, cung cấp căn cứ thực tiễn để các trường xây dựng chương trình đào tạo và phát triển kế hoạch chiến lược phù hợp với sứ mệnh của mình.
Nguồn lực đầu tư luôn là bài toán lớn đối với các cơ sở GDNN khi thực hiện chuyển đổi số. Định hướng đầu tư của Nhà nước và cơ chế huy động nguồn lực hiện nay ra sao, thưa ông?
Hiện nay Đảng và Nhà nước đã có chủ trương, quy định rất rõ ràng về vai trò, vị trí và quan tâm phát triển GDNN; xác định đây là trách nhiệm của cả Trung ương và địa phương. Tùy theo vị trí, vai trò, sứ mệnh của từng cơ sở GDNN, các Bộ, ngành, địa phương sẽ phải có trách nhiệm quan tâm đầu tư không chỉ về vốn mà còn về quy hoạch, quỹ đất, cơ chế tự chủ… tạo điều kiện để hệ thống GDNN đáp ứng được nhu cầu nguồn nhân lực cho phát triển đất nước, vùng và tỉnh, thành phố.
Cơ chế tự chủ giúp các cơ sở GDNN chủ động hơn trong việc huy động các nguồn lực xã hội. Đào tạo nghề đòi hỏi chi phí rất lớn do tỷ trọng thực hành cao, nguyên vật liệu và thiết bị công nghệ tốn kém. Do đó, sự quan tâm của các cấp chính quyền và doanh nghiệp về nguồn lực đầu tư, hỗ trợ chi thường xuyên, đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo, huy động tài trợ, viện trợ từ các tổ chức quốc tế, hợp tác đào tạo với nước ngoài,… đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Bên cạnh đó sự chủ động, tích cực đổi mới của các cơ sở GDNN là yếu tố quyết định đến thành công của các cơ sở GDNN.
Trân trọng cảm ơn ông!
