Theo báo Ynet (Israel), ngành hàng không vận hành dựa trên quy trình nghiêm ngặt, hệ thống dự phòng và nhiều lớp bảo vệ an toàn. Dù vậy, sai sót của con người, sự cố hiếm gặp, quyết định bất ngờ và những sự trùng hợp khó tin đã tạo nên những khoảnh khắc kỳ lạ hơn mọi kịch bản. Những sự kiện này đã đi vào lịch sử và vẫn thu hút giới nghiên cứu, phi hành đoàn cũng như người đam mê hàng không.
Bay mà không có mái
Ngày 28/4/1988, chuyến bay 243 của hãng Aloha Airlines cất cánh từ Hilo đi Honolulu (Hawaii). Khoảng 20 phút sau, ở độ cao khoảng (7.300 m, một mảng lớn thân trên của chiếc Boeing 737 bất ngờ tách rời. Một phần khoang hành khách lộ thiên như một chiếc xe mui trần bay trên trời, hứng chịu gió mạnh, tiếng ồn và giảm áp đột ngột.
Tiếp viên Clarabelle Lansing, khi đó đang đứng ở lối đi, bị hút ra ngoài, và thi thể cô không bao giờ được tìm thấy. Dù máy bay có nguy cơ vỡ vụn, phi hành đoàn vẫn hạ cánh an toàn xuống sân bay Kahului trên đảo Maui. Những người còn lại đều sống sót, dù hàng chục người bị thương. Cuộc điều tra xác định hiện tượng ăn mòn kim loại và hư hại từ lâu trên thân máy bay đã góp phần gây ra sự cố. Một trong các nguyên nhân là máy bay đã trải qua số lượng lớn chu kỳ cất, hạ cánh trong môi trường biển.
Cơ trưởng bị hút ra ngoài và sống sót
Sáng 10/6/1990, chuyến bay 5390 của British Airways cất cánh từ Birmingham đi Malaga, chở 81 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn. Khoảng 13 phút sau, ở độ cao khoảng 5.200 m, một cửa sổ phía trước bên phía cơ trưởng Tim Lancaster bung ra do chênh lệch áp suất. Ông bị hất khỏi ghế, nửa thân trên văng ra ngoài máy bay trong khi chân vẫn mắc trong buồng lái. Tiếp viên Nigel Ogden đã lao đến giữ được cơ trưởng Lancaster, sau đó các thành viên khác cùng tham gia giữ chặt ông khoảng 20 phút.
Trong lúc đó, cơ phó Alastair Atchison một mình điều khiển và hạ cánh khẩn cấp xuống Southampton. Sau sự cố, ông Lancaster sống sót dù có nhiều vết thương như gãy xương, bầm tím và tê cóng. Cuộc điều tra cho thấy kính chắn gió vừa được thay không lâu trước đó và 84 trong 90 ốc vít giữ kính có kích thước quá nhỏ. 6 ốc còn lại cũng sai kích cỡ.
Chiếc tiêm kích tự hạ cánh
Ngày 2/2/1970, một tiêm kích F-106 Delta Dart của Không quân Mỹ cất cánh từ Montana để bay huấn luyện. Trong một trận không chiến luyện tập, máy bay rơi vào trạng thái xoáy ngang, liên tục mất độ cao. Mọi nỗ lực lấy lại kiểm soát đều thất bại, và phi công phải bật ghế phóng thoát ra. Nhưng chính việc phi công rời máy bay đã làm thay đổi trọng lượng và cân bằng, giúp chiếc F-106 tự thoát khỏi vòng xoáy.
Máy bay ổn định trở lại và đáp nhẹ nhàng xuống một cánh đồng tuyết gần thị trấn Big Sandy. Máy bay chỉ hư hại nhẹ, được sửa chữa và đưa trở lại hoạt động. Hiện chiếc máy bay được trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Không quân Mỹ.
Bốn động cơ tắt rồi hoạt động trở lại
Ngày 24/6/1982, chuyến bay số 9 của British Airways đi từ London tới Auckland, có các điểm dừng ở châu Á và Australia. Khi chiếc Boeing 747 bay đêm ở độ cao khoảng 11.300 m trên bầu trời Indonesia, phi hành đoàn thấy ánh sáng xanh lam quanh cửa sổ, ngửi thấy mùi khói nồng và thấy bụi lơ lửng trên cánh. Chỉ trong vài phút, cả bốn động cơ lần lượt ngừng hoạt động. Máy bay đã bay vào đám tro của núi lửa Galunggung mà phi hành đoàn không hề hay biết.
Chiếc 747 biến thành một tàu lượn khổng lồ. Phi hành đoàn liên tục tìm cách khởi động lại động cơ và chuẩn bị cho khả năng phải hạ cánh xuống biển. Khi máy bay thoát khỏi vùng bụi tro, các động cơ dần hoạt động trở lại. Cửa sổ buồng lái bị tro mài mòn đến mức gần như không nhìn rõ, nhưng phi hành đoàn vẫn hạ cánh an toàn xuống Jakarta, không có thương vong.
Nhân viên mặt đất đánh cắp máy bay chở khách
Tối 10/8/2018, tại Sân bay Quốc tế Seattle-Tacoma (Mỹ), Richard Russell, nhân viên mặt đất 28 tuổi của hãng Horizon Air, một mình lên chiếc Bombardier Q400 không có người, khởi động, lăn ra đường băng và cất cánh. Nhân viên Russell không có bằng phi công và không có bằng chứng cho thấy anh ta từng được đào tạo bay bài bản. Tuy nhiên, do tính chất công việc, anh ta quen với một số hệ thống của máy bay (FBI phát hiện anh ta từng xem video huấn luyện bay trên mạng).
Trong hơn một giờ, Russell bay lượn trên vịnh Puget Sound, thực hiện các động tác nhào lộn. Anh ta trò chuyện, có lúc rất bình tĩnh, với các kiểm soát viên không lưu đang tìm cách thuyết phục anh ta hạ cánh. Lúc 20 giờ 46, máy bay rơi xuống đảo Ketron. FBI không tìm thấy đồng phạm, động cơ khủng bố hay âm mưu khác. Dữ liệu chuyến bay cho thấy việc lao xuống là có chủ ý, và cơ quan điều tra kết luận Russell tự sát.
Hành khách xem truyền hình trực tiếp chính chuyến bay của mình
Ngày 21/9/2005, chuyến bay JetBlue 292 cất cánh từ Burbank (California) đi New York. Ngay sau khi cất cánh, phi công phát hiện càng mũi của chiếc Airbus A320 không thu vào được, cả hai bánh xe bị xoay ngang và khóa ở góc 90 độ so với hướng bay. Máy bay chuyển hướng về Los Angeles và bay vòng nhiều giờ để giảm trọng lượng.
Qua màn hình cá nhân trên máy bay của JetBlue, hành khách đã được xem các đài truyền hình phát trực tiếp cảnh chính chiếc máy bay họ đang ngồi bay vòng, cùng phần phân tích của chuyên gia về khả năng hạ cánh an toàn (sau đó, hành khách kể lại rằng việc xem chương trình càng khiến họ lo lắng hơn). Sóng truyền hình bị cắt trước khi máy bay hạ cánh. Phi công cho bánh chính chạm đất trước, giữ mũi máy bay hướng lên lâu nhất có thể rồi mới hạ xuống đường băng. Kết quả là bánh lốp rách, tia lửa và lửa bốc lên dưới mũi máy bay, nhưng máy bay dừng lại an toàn và không ai bị thương.
Phi công để con trai lái máy bay
Ngày 23/3/1994, chuyến bay Aeroflot 593 từ Moskva đi Hong Kong đang bay ổn định ở chế độ lái tự động. Lúc đó, cơ trưởng dự bị đưa hai con vào buồng lái chiếc Airbus A310 và để chúng lần lượt ngồi vào ghế phi công, chạm vào các nút điều khiển. Người con trai 15 tuổi tác động lực mạnh và kéo cần lái, đủ để vô hiệu hóa một phần hệ thống lái tự động theo trục nghiêng. Hệ thống không tắt hẳn ngay, nên phi hành đoàn không nhận ra. Máy bay dần nghiêng sang một bên với góc ngày càng lớn.
Khi phát hiện bất thường, phi hành đoàn đã phải đối mặt với sự thay đổi nhanh về độ cao, tốc độ và mất kiểm soát. Có lúc họ gần như ổn định được máy bay, nhưng thao tác điều chỉnh lại khiến máy bay mất tốc độ. Không còn đủ độ cao để phục hồi, chiếc A310 rơi xuống vùng Kemerovo ở Siberia, toàn bộ 75 người trên máy bay thiệt mạng. Cuộc điều tra kết luận nguyên nhân chính là hệ thống lái tự động bị ngắt một phần ngoài ý muốn, sau khi một người không có thẩm quyền ngồi vào ghế phi công.
"Tàu lượn Gimli"
Ngày 23/7/1983, chuyến bay 143 của Air Canada bay từ Montreal đi Edmonton, quá cảnh Ottawa. Chiếc Boeing 767 khi đó còn tương đối mới trong phi đội bay, và hãng đang chuyển từ hệ đo lường Anh sang hệ mét. Đồng hồ nhiên liệu trục trặc nên lượng nhiên liệu phải tính thủ công. Sai lầm nằm ở chỗ phép tính dùng chỉ số nhiên liệu theo pound/lít thay vì kilogram/lít. Vì thế, phi hành đoàn tin rằng máy bay có nhiều nhiên liệu hơn thực tế. Khi bay ở độ cao 12.500 m, hai động cơ lần lượt ngừng hoạt động. Cơ trưởng Bob Pearson và cơ phó Maurice Quintal nhận ra không thể bay tới sân bay dự kiến. Họ chọn hạ cánh xuống một căn cứ quân sự cũ ở Gimli, nơi một đường băng đã được chuyển thành đường đua và hôm đó đang có người. Cơ trưởng Pearson vẫn hạ cánh được chiếc 767 dù càng trước bị sập khi hạ cánh, nhưng không ai thiệt mạng. Máy bay được sửa chữa, trở lại hoạt động và mang biệt danh "Tàu lượn Gimli" từ đó.
