Theo đài RT (Nga), sự ra đi của Jensen Huang đã loại bỏ một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất phản đối các biện pháp hạn chế chip của Mỹ đối với Trung Quốc, đồng thời làm lộ rõ những bất đồng tại Washington về cách duy trì vị thế dẫn đầu công nghệ của Mỹ.
Ông Huang từ chức hôm 12/11, sau khi những thông tin về các mối quan hệ ngoài hôn nhân của ông được công bố, trong đó có mối quan hệ với nữ doanh nhân Trung Quốc Alice Huang, cựu lãnh đạo Megaspeed International – khách hàng của Nvidia có trụ sở tại Singapore. Alice Huang bị giới chức Mỹ nghi ngờ hoạt động gián điệp, trong khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 9/11 đã bác bỏ thông tin cho rằng Bắc Kinh đứng sau âm mưu tiếp cận Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang, khẳng định những cáo buộc này hoàn toàn không có căn cứ.
Vụ việc diễn ra vào thời điểm nhạy cảm trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung, chỉ vài ngày trước cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong bối cảnh các nghị sĩ Mỹ theo đường lối cứng rắn với Trung Quốc đang thúc đẩy những biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn, việc Huang rời vị trí đã làm dấy lên câu hỏi về những lợi ích chính trị có thể đứng sau quyết định này.
RT đã phân tích những diễn biến xoay quanh sự ra đi của Huang và cuộc cạnh tranh quyền kiểm soát ngành công nghiệp AI toàn cầu.
Ai được hưởng lợi từ sự ra đi của Jensen Huang?
Việc ông Huang rời Nvidia loại bỏ một trong những nhân vật có tiếng nói mạnh mẽ nhất tại Washington ủng hộ duy trì khả năng tiếp cận công nghệ AI của Mỹ đối với Trung Quốc, qua đó có thể tạo lợi thế chính trị đáng kể cho những người chủ trương cứng rắn với Bắc Kinh.
Nhà sáng lập Nvidia nhiều lần cảnh báo rằng việc cắt đứt quan hệ công nghệ với Trung Quốc sẽ thúc đẩy nước này đẩy nhanh quá trình tự chủ. Trong cuộc phỏng vấn với Fox Business hồi tháng 5, ông đề cập đến ảnh hưởng ngày càng tăng của Huawei và nhận định: “Họ đang phát triển mạnh khi chúng ta vắng mặt”.
Sự ra đi của Huang ngay lập tức làm gia tăng những lời kêu gọi tại Quốc hội Mỹ về việc siết chặt kiểm soát xuất khẩu và điều tra các giao dịch của Nvidia với Trung Quốc.
Hạ nghị sĩ Cộng hòa John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Trung Quốc, đã tận dụng vụ việc để đặt câu hỏi liệu Trung Quốc có tiếp cận được thông tin nhạy cảm thông qua Huang hoặc tác động đến chính sách công nghệ của Mỹ hay không.
Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Brian Mast cũng thúc đẩy các biện pháp bảo vệ chặt chẽ hơn, trong đó có những quy định nhằm ngăn chặn hoạt động buôn lậu chip và hạn chế khả năng tiếp cận thiết bị sản xuất bán dẫn tiên tiến.
Tổng thống Trump bảo vệ Huang, gọi ông là “một người rất đáng kính”, đồng thời cho biết ông tin vào lời phủ nhận của vị lãnh đạo Nvidia rằng ông không nghi ngờ Alice Huang hoạt động gián điệp. Tuy nhiên, vụ tranh cãi dường như đã cung cấp thêm cơ sở cho những người ủng hộ siết chặt kiểm soát Trung Quốc, đồng thời làm suy yếu một trong những tiếng nói phản đối có ảnh hưởng nhất của họ.
Ai được lợi nhiều hơn: Những người chủ trương cứng rắn với Trung Quốc hay các đối thủ của Nvidia?
Sự ra đi đột ngột của Huang cũng làm dấy lên câu hỏi liệu các tập đoàn công nghệ Mỹ cạnh tranh với Nvidia có thể hưởng lợi từ sự việc này hay không.
Nhà báo độc lập Lee Fang cho rằng các công ty AI đối thủ của Nvidia có thể được hưởng lợi. Ông nhắc đến việc Huang từng ủng hộ những mô hình AI mã nguồn mở giá rẻ của Trung Quốc, vốn đang tạo sức ép cạnh tranh đối với các doanh nghiệp Mỹ đã có chỗ đứng trên thị trường. Ông cũng so sánh vụ việc với những chiến dịch trước đây nhằm vào Huawei và TikTok.
Nhà sáng lập Venice AI Erik Voorhees thậm chí gọi việc Huang bị loại khỏi vị trí là một “cuộc đảo chính”.
Nhà báo Glenn Greenwald đặt câu hỏi liệu những mối quan hệ ngoài hôn nhân có đủ để giải thích việc một trong những lãnh đạo công nghệ quyền lực nhất nước Mỹ phải rời vị trí hay không. “Tôi không biết ai muốn Jensen Huang ra đi, nhưng tôi biết rằng bất kỳ ai đứng sau việc đó đều nắm trong tay quyền lực cực lớn”, ông viết trên mạng xã hội X.
Quyết định từ chức cũng vấp phải phản ứng từ giới công nghệ Thung lũng Silicon. Nhà sáng lập Binance Changpeng Zhao gọi đây là “một sai lầm”, CEO Epic Games Tim Sweeney mô tả đó là “một ngày buồn”, còn tỷ phú Elon Musk nói rằng được tuyển dụng Huang sẽ là “một vinh dự”.
Truyền thông cũng phải trả lời một số câu hỏi
Những câu hỏi cũng xuất hiện xung quanh cách thông tin về vụ việc được đưa đến báo chí.
Phóng viên Tripp Mickle của báo The New York Times, người tham gia đưa tin đầu tiên về mối quan hệ ngoài hôn nhân của Huang, tiết lộ trên chương trình podcast The Daily rằng ông và đồng nghiệp Ana Swanson bắt đầu điều tra về Megaspeed sau khi nhận được thông tin từ một người giấu tên trong ngành công nghệ.
Tiết lộ này làm gia tăng nghi vấn rằng các nhà báo có thể đã được một bên nào đó chủ động hướng sự chú ý đến Megaspeed, qua đó đặt ra câu hỏi ai là người cung cấp thông tin và động cơ của họ là gì.
Washington đã biết những gì và từ khi nào?
Những nghi vấn càng gia tăng sau khi xuất hiện thông tin cho rằng các quan chức cấp cao Mỹ đã biết về mối quan hệ giữa Huang và Alice Huang từ nhiều tháng trước khi vụ bê bối bùng phát.
Theo trang tin Axios, một bản ghi nhớ tình báo có mức độ mật rất cao, do Ngoại trưởng Marco Rubio giám sát, đã được lưu hành trước chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5 của Tổng thống Trump. Dựa trên hoạt động giám sát Alice Huang và cuộc điều tra nghi vấn buôn lậu chip liên quan đến Megaspeed, bản cảnh báo này được cho là đã chuyển đến Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick. Ông Rubio cũng được cho là đã báo cáo nội dung với Tổng thống Trump.
Megaspeed vận hành hạ tầng điện toán AI, cho phép khách hàng thuê quyền truy cập vào các bộ xử lý Nvidia công suất lớn đặt bên ngoài Trung Quốc. Đây có thể là một con đường giúp các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán tiên tiến mà không cần nhập khẩu trực tiếp những dòng chip bị hạn chế.
Trong khi đó, Washington vẫn phê duyệt một số hoạt động bán chip trực tiếp cho khách hàng Trung Quốc. Tháng 5, Reuters đưa tin khoảng 10 công ty Trung Quốc đã được cấp phép mua bộ xử lý H200 của Nvidia, mặc dù việc giao hàng chưa bắt đầu.
Hiện nay Bộ trưởng Thương mại Lutnick đang đối mặt với sự giám sát của Quốc hội liên quan đến cách bộ này xử lý hoạt động xuất khẩu chip sang Trung Quốc.
Câu hỏi mà một số nhà phân tích đặt ra là, nếu Washington đã nhận được cảnh báo từ nhiều tháng trước, tại sao những cáo buộc này chỉ trở thành một cuộc khủng hoảng công khai vào thời điểm hiện nay?
Vì sao Nvidia có vai trò trung tâm đối với vị thế công nghệ của Mỹ?
Được Huang thành lập năm 1993, Nvidia đã trở thành nhà cung cấp hàng đầu thế giới về các bộ xử lý tiên tiến phục vụ làn sóng phát triển AI toàn cầu.
Chip và phần mềm của công ty là nền tảng cho các trung tâm dữ liệu và hệ thống AI trên khắp thế giới, khiến Nvidia trở thành một tài sản chiến lược trong cuộc cạnh tranh giữa Washington và Bắc Kinh.
Thông qua việc kiểm soát xuất khẩu các bộ xử lý tiên tiến và công nghệ bán dẫn, Mỹ có thể tác động đến khả năng tiếp cận năng lực tính toán cần thiết để phát triển những hệ thống AI tiên tiến của các quốc gia khác.
Washington cho rằng các biện pháp hạn chế là cần thiết để ngăn Trung Quốc tăng cường năng lực quân sự và tình báo. Trong khi đó, những người chỉ trích xem đây là một chiến lược kiềm chế công nghệ rộng hơn, nhằm duy trì ưu thế kinh tế và địa chính trị của Mỹ.
Điều này lý giải vì sao lập trường của Huang có ý nghĩa quan trọng: ông đã thách thức một trong những công cụ trung tâm trong nỗ lực duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trước Trung Quốc.
Các biện pháp hạn chế chip của Mỹ có thể giúp Trung Quốc chiếm ưu thế?
Chiến dịch của Washington nhằm kiềm chế sự trỗi dậy công nghệ của Trung Quốc có nguy cơ tạo ra kết quả ngược với mục tiêu ban đầu: thúc đẩy Bắc Kinh đẩy nhanh nỗ lực xây dựng ngành công nghiệp AI không phụ thuộc vào công nghệ Mỹ.
Các doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó có Huawei, đang phát triển những sản phẩm thay thế bộ xử lý của Mỹ, trong khi Bắc Kinh thúc đẩy chiến lược tự chủ công nghệ.
Trong hồ sơ công bố với cơ quan quản lý hồi tháng 8, Nvidia cảnh báo rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, kết hợp với những hạn chế từ phía Trung Quốc, trên thực tế đã khiến hãng bị loại khỏi thị trường điện toán trung tâm dữ liệu của nước này.
Nvidia cho rằng việc công ty bị loại khỏi thị trường Trung Quốc đang tạo điều kiện để các đối thủ mở rộng mạng lưới nhà phát triển và khách hàng, qua đó có khả năng thách thức các doanh nghiệp công nghệ Mỹ trên phạm vi toàn cầu.
Ai sẽ nắm quyền điều hành Nvidia?
Việc Huang từ chức đã đẩy Nvidia vào một cuộc khủng hoảng lãnh đạo.
Giám đốc tài chính lâu năm Colette Kress đã đảm nhiệm vị trí CEO tạm quyền trong khi Nvidia tìm kiếm người kế nhiệm chính thức.
Theo Reuters, bà Kress và Ian Buck, một lãnh đạo kỳ cựu của Nvidia, nhân vật chủ chốt đứng sau nền tảng điện toán CUDA, là những ứng viên có thể được cân nhắc. Những cái tên khác được nhắc đến gồm CEO Arm Rene Haas và CEO AMD Lisa Su.
Trên nền tảng dự đoán Polymarket, ông Buck cũng nổi lên như một trong những ứng viên hàng đầu, cùng với Madison Huang, con gái Jensen Huang và hiện là Giám đốc tiếp thị cấp cao tại Nvidia, cũng như Johny Srouji, lãnh đạo mảng phần cứng của Apple.
Tổng thống Trump cũng lên tiếng về vấn đề kế nhiệm, ủng hộ cựu CEO Apple Tim Cook, hiện là Chủ tịch điều hành tập đoàn, với tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social: “Một huyền thoại thay thế một huyền thoại”.
