Nga đã nêu lại yêu cầu NATO rút lực lượng về đường biên giới năm 1997 trong cuộc đàm phán với các đặc phái viên Mỹ tại Moskva vào ngày 12/11, theo thông tin do báo New York Times đăng tải, dẫn bản sao một văn kiện nêu lập trường của Nga.
Trong cuộc hội đàm tại Điện Kremlin với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhắc lại những lập trường được đưa ra gần như nguyên văn hồi tháng 12/2021, hai tháng trước khi Moskva phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine.
Theo văn kiện được dẫn, Moskva yêu cầu NATO rút quân khỏi sườn phía Đông của liên minh, bao gồm Ba Lan và các quốc gia Baltic, đồng thời ngừng mở rộng NATO và chấm dứt “mọi hoạt động quân sự” tại Ukraine, Đông Âu, Nam Kavkaz và Trung Á.
Văn kiện cũng kêu gọi chấm dứt các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân của NATO, theo đó cho phép Mỹ sử dụng vũ khí hạt nhân để bảo vệ châu Âu. Nga đồng thời muốn ngăn Anh và Pháp sử dụng năng lực răn đe hạt nhân của hai nước để bảo vệ các đồng minh châu Âu.
Ngoài ra, Nga yêu cầu phương Tây chấm dứt hoàn toàn viện trợ quân sự cho Ukraine, bao gồm việc cung cấp vũ khí, trang thiết bị quân sự và các sản phẩm quốc phòng.
Văn kiện nêu rõ Moskva chỉ chấp thuận việc Ukraine gia nhập EU nếu Kiev không tham gia chính sách quốc phòng chung của khối.
Hai nguồn tin am hiểu các cuộc đàm phán nói với New York Times rằng các nhà đàm phán Nga đã viện dẫn thời kỳ Chiến tranh Lạnh và Hiệp ước Warsaw do Liên Xô đứng đầu như một mô hình cho cấu trúc an ninh châu Âu thời hậu chiến. Tuy nhiên, một số quan chức để ngỏ khả năng Tổng thống Putin vẫn có thể thể hiện “sự linh hoạt” trong đàm phán.
Theo nguồn tin trên, hai đặc phái viên Witkoff và Kushner đã nói với các quan chức Nga rằng tình hình hiện nay đã khác so với tháng 12/2021.
Trong khi đó, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã chỉ trích những yêu cầu trên trong chuyến thăm Dublin ngày 12/11, cho rằng việc chấp nhận các điều kiện của Nga sẽ tạo ra “mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh của Ba Lan” và là điều không thể chấp nhận đối với cả Ukraine lẫn châu Âu.
Cuộc hội đàm tại Điện Kremlin diễn ra sau hai ngày đàm phán ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ tại Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất) trong hai ngày 10-11/11.
Các đại diện châu Âu không tham gia những phiên đàm phán chính tại Abu Dhabi mà tiến hành các cuộc tham vấn riêng với phái đoàn Ukraine và Mỹ.
Ngày 12/11, Trợ lý chính sách đối ngoại của Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết Tổng thống Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến tiếp tục thảo luận về giải pháp cho cuộc xung đột Ukraine bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc, trong hai ngày 18-19/11. Cuộc gặp này cũng có thể diễn ra cùng với một cuộc họp ba bên dự kiến có sự tham gia của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và các nhà lãnh đạo châu Âu nhiều lần bác bỏ mọi thỏa thuận hòa bình được đàm phán mà không có sự tham gia trực tiếp của Kiev và châu Âu. Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Cộng đồng Chính trị châu Âu ở Dublin ngày 12/11, ông Zelensky cũng kêu gọi các đối tác châu Âu hỗ trợ kế hoạch tăng cường khả năng chống chịu trong mùa Đông cho Kiev, Kharkov, Dnipro, Zaporizhzhia, Odessa và các thành phố khác đang hứng chịu những cuộc tập kích liên tiếp.
Yêu cầu NATO quay trở lại đường biên giới năm 1997 là một trong những nội dung cốt lõi trong đề xuất bảo đảm an ninh mà Nga đưa ra với Mỹ và NATO hồi tháng 12/2021, trước khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát trên quy mô lớn vào tháng 2/2022.
Mốc năm 1997 là thời điểm NATO và Nga ký Đạo luật sáng lập NATO - Nga (NATO-Russia Founding Act) ngày 27/5/1997 tại Paris (Pháp), đặt nền tảng cho cơ chế tham vấn và hợp tác giữa hai bên sau Chiến tranh Lạnh.
Trong văn kiện này, NATO khẳng định không có ý định, kế hoạch hay lý do để triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ các thành viên mới, đồng thời nêu định hướng không triển khai lâu dài lực lượng chiến đấu đáng kể tại khu vực các thành viên mới trong điều kiện an ninh khi đó.
Moskva coi giai đoạn trước khi NATO mở rộng sang Đông Âu là một mốc tham chiếu quan trọng cho cấu trúc an ninh châu Âu. Vì vậy, yêu cầu quay lại đường biên giới năm 1997 đồng nghĩa với việc Nga muốn NATO đảo ngược phần lớn quá trình mở rộng về phía Đông diễn ra trong những thập niên sau Chiến tranh Lạnh.
