Theo Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), trong bối cảnh đại dịch COVID-19, hoạt động nhập lậu các lô hàng ngà voi, sừng tê giác về Việt Nam có thể bị chậm lại, nhưng hoạt động quảng cáo, rao bán sừng tê giác trên Internet lại đang có dấu hiệu tăng mạnh trong thời gian vừa qua.
Chỉ tính riêng trong năm 2020, ENV đã ghi nhận 74 vụ việc vi phạm liên quan đến sừng tê giác, trong đó có 62 vụ việc về quảng cáo, rao bán sừng tê giác trên Internet. Con số này cao hơn nhiều so với năm 2014 là 38, năm 2015 là 8 vụ, năm 2016 là 15 vụ, năm 2017 là 48 vụ, 2018 là 58 vụ, năm 2019 là 42 vụ. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng tịch thu gần 140kg sừng tê giác trong 5 vụ án.
Con số vụ việc về sừng tê giác được ENV ghi nhận trong 6 tháng đầu năm 2021 là 34 vụ việc. Mới đây, từ nguồn tin của ENV về một đối tượng quảng cáo, buôn bán sừng tê giác và nhiều sản phẩm ĐVHD trên mạng xã hội, ngày 30/1/ 2021, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về Môi trường, Công an thành phố Hà Nội đã phát hiện và bắt giữ một đối tượng với tang vật là khoảng 300 gram sừng tê giác, một quả tim và 1 gan hổ cùng một số tang vật khác. Trong đó, sừng tê giác được quảng cáo với giá bán là 50 triệu đồng/100 gram. Các cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự các đối tượng có liên quan.
Theo đại diện ENV, Bộ luật Hình sự mới đã được bắt đầu áp dụng từ năm 2018 với mức hình phạt nghiêm khắc hơn với tội phạm về động vật hoang dã (ĐVHD) nói chung và tê giác nói riêng. Theo đó, một đối tượng có thể bị xử phạt tối đa lên tới 15 năm tù giam với các vi phạm liên quan đến tê giác và sừng tê giác, cao hơn gấp đôi so với mức 7 năm tù giam của Bộ luật Hình sự cũ.
Đặc biệt, từ những nỗ lực của cơ quan chức năng, nhiều đối tượng cầm đầu đường dây buôn bán, vận chuyển trái phép sừng tê giác và ngà voi lớn tại Việt Nam đã bị bắt giữ và áp dụng các hình phạt nghiêm khắc.
Theo thống kê từ Cơ sở dữ liệu vi phạm về ĐVHD của ENV, trong số 20 vụ án liên quan đến buôn bán trái phép sừng tê giác có đối tượng bị bắt giữ từ năm 2018 đến nay tại Việt Nam, 14 vụ án đã được đưa ra xét xử. Trong đó, bản án tù giam nghiêm khắc cho một hoặc nhiều đối tượng vi phạm cũng được áp dụng trong 11 vụ án.
Mức hình phạt cao nhất cho đến nay là 12 năm 6 tháng và phạt bổ sung 100 triệu đồng cho đối tượng vận chuyển trái phép 11 khúc sừng tê giác nặng 28,7 kg bằng đường hàng không từ Mozambique về Việt Nam, được Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ đưa ra xét xử cuối tháng 12/2020.
Trước đó, tháng 11/2020, Tòa án nhân dân quận Tân Bình (TP Hồ Chí Minh) cũng tuyên phạt một đối tượng buôn lậu sừng tê giác từ Mozambique về Việt Nam mức án 6 năm tù sau khi đối tượng bị phát hiện vận chuyển 12 khúc sừng tê giác trắng nặng 6,1kg trong va li hành lý ký gửi.
