Máy bay EA-18G Growler của Mỹ hộ tống tàu sân bay USS Ronald Reagan tại vùng biển Arab. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo tờ The EurAsian Times, hai chiếc EA-18G Growler thuộc phi đội trình diễn VAQ-129 “Vikings”, đóng tại căn cứ không quân hải quân Whidbey Island ở bang Washington, đã va chạm trên không trong buổi biểu diễn Gunfighter Skies Air Show tại căn cứ Mountain Home ở bang Idaho.
Theo thông tin từ Không đoàn Tiêm kích 366 của Mỹ, tai nạn xảy ra khi hai máy bay thực hiện màn bay đội hình ở cự ly gần, cách căn cứ khoảng hơn 3 km về phía Tây Bắc. Các video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy một chiếc Growler áp sát từ phía sau rồi đâm vào phần đuôi máy bay dẫn đầu. Sau cú va chạm, hai chiến đấu cơ gần như chồng lên nhau rồi lao xuống đất và phát nổ.
May mắn là toàn bộ 4 phi công đã kịp phóng ghế thoát hiểm và tiếp đất an toàn bằng dù. Tuy nhiên, sự cố khiến buổi trình diễn bị hủy và căn cứ quân sự phải phong tỏa khẩn cấp.
Dòng máy bay “không thể thay thế” của Mỹ
Vụ tai nạn mới nhất nối dài chuỗi tổn thất đáng lo ngại đối với phi đội Super Hornet và Growler của Hải quân Mỹ trong những năm gần đây.
Tháng 10/2024, một chiếc EA-18G thuộc phi đội VAQ-130 “Zappers” rơi xuống khu vực núi rừng hiểm trở gần Mount Rainier trong chuyến bay huấn luyện thường lệ, khiến cả hai phi công thiệt mạng. Đến tháng 2/2025, thêm một chiếc Growler của phi đội VAQ-135 gặp nạn khi tiếp cận căn cứ NAS North Island trong điều kiện thời tiết xấu và có thể liên quan lỗi con người, dù hai phi công đã thoát nạn.
Ngoài ra, Hải quân Mỹ cũng mất thêm ba tiêm kích Super Hornet từ cuối năm 2024 đến tháng 8/2025.
Mất chiếc EA-18G Growler nào cũng đều nghiêm trọng đối với quân đội Mỹ vì hiện chưa có nền tảng nào đủ khả năng thay thế toàn diện vai trò đặc biệt của loại máy bay này. Một chiếc Growler có giá khoảng 67 triệu USD.
Điều đáng lo hơn là dây chuyền sản xuất Growler đã đóng cửa từ năm 2019 và Boeing khẳng định sẽ không tái khởi động chương trình này.
Hiện Hải quân Mỹ vẫn chưa có phương án thay thế trực tiếp trong ngắn hạn. Chương trình tiêm kích hạm thế hệ 6 F/A-XX được kỳ vọng sẽ dần đảm nhiệm vai trò tác chiến điện tử của Growler, song dự án này vẫn đang ở giai đoạn đầu và chưa được ưu tiên bằng chương trình F-47 NGAD của Không quân Mỹ. Ngay cả khi Lầu Năm Góc chọn được nhà thầu vào năm 2026, mẫu máy bay mới nhiều khả năng cũng chưa thể hoạt động trước giữa thập niên 2030.
Trong khi đó, Hải quân Mỹ dự kiến phải duy trì khoảng 150 - 160 chiếc Growler hiện có tới ít nhất năm 2046 thông qua các gói nâng cấp điện tử, kéo dài tuổi thọ khung thân và cải tiến năng lực tác chiến.
“Mũi nhọn” mở đường cho các đòn tấn công
Máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler của Mỹ tham gia cuộc tập trận chung Vigilant Storm với Hàn Quốc tại Pyeongtaek năm 2022. Ảnh: Yonhap/TTXVN
EA-18G Growler là phiên bản tác chiến điện tử phát triển từ tiêm kích hai chỗ ngồi F/A-18F Super Hornet. Đây được xem là một trong những nền tảng tác chiến điện tử trên không hiện đại nhất thế giới hiện nay.
Máy bay được trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động APG-79 AESA, hệ thống chống nhiễu liên lạc INCANS, tổ hợp chế áp thông tin ALQ-227 cùng các cảm biến điện tử gắn đầu cánh ALQ-218 và thiết bị gây nhiễu chiến thuật ALQ-99. Toàn bộ hệ thống này cho phép Growler phát hiện, gây nhiễu và vô hiệu hóa gần như mọi mối đe dọa phòng không đối phương.
Không chỉ gây nhiễu điện tử, Growler còn mang được tên lửa chống radar AGM-88 HARM hoặc AARGM để phá hủy các trận địa radar mà nó phát hiện hoặc chế áp. Máy bay cũng có thể mang tên lửa không đối không AIM-120 AMRAAM để tự vệ trước chiến đấu cơ đối phương.
Khác với các tiêm kích thông thường chuyên ném bom, nhiệm vụ cốt lõi của Growler là “dọn đường” cho toàn bộ biên đội tấn công hoạt động an toàn trong môi trường phòng không dày đặc.
Trong chiến tranh hiện đại, các tiêm kích tàng hình như F-35 hay máy bay ném bom chiến lược vẫn có thể gặp nguy hiểm trước mạng lưới radar và tên lửa phòng không đa tầng. Đây là lúc Growler phát huy vai trò tối quan trọng khi làm “mù” cảm biến đối phương, gây rối loạn hệ thống chỉ huy và tạo hành lang an toàn cho các đòn tấn công.
Ba chiếc Growler kết nối dữ liệu với nhau thậm chí có thể xác định cực kỳ chính xác vị trí phát tín hiệu vô tuyến của đối phương thông qua kỹ thuật tam giác hóa thời gian truyền sóng.
Vũ khí chủ chốt trong các chiến dịch gần đây
Growler đã tham gia nhiều chiến dịch quân sự quan trọng của Mỹ trong thời gian qua.
Trong chiến dịch Operation Absolute Resolve (Chiến dịch Quyết tâm Tuyệt đối) tại Venezuela hồi tháng 1/2026, các máy bay Growler xuất kích từ tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã gây nhiễu radar, phá vỡ mạng lưới phòng không và liên lạc quân sự Venezuela, tạo điều kiện để lực lượng đặc nhiệm Mỹ thực hiện chiến dịch đột kích vào Caracas nhằm đưa cựu Tổng thống Nicolas Maduro cùng vợ rời khỏi nước này.
Gần đây hơn, trong Chiến dịch Epic Fury nhằm vào Iran, Growler tiếp tục đóng vai trò mở màn cho toàn bộ chiến dịch không kích. Các máy bay này đã vô hiệu hóa nhiều lớp phòng không tích hợp sử dụng radar và tên lửa của Iran, giúp chiến đấu cơ Mỹ thâm nhập không phận dễ dàng hơn.
Việc Mỹ mất thêm các máy bay Growler đồng nghĩa năng lực xuyên phá không phận phòng thủ mạnh và bảo vệ các lực lượng tấn công khác cũng bị suy giảm đáng kể.
Hiện số lượng chiếc Growler mà Hải quân Mỹ sở hữu tương đối nhỏ đối với lực lượng phải hỗ trợ đồng thời nhiều nhóm tác chiến tàu sân bay, phi đội viễn chinh, nhiệm vụ huấn luyện và bảo trì.