Cứ khoảng 6 giờ sáng mỗi ngày làm việc, dòng xe nối đuôi nhau trên con đường rợp bóng cây dẫn vào thị trấn Camden, miền Nam bang Arkansas. Điểm đến của hàng nghìn người là khu công nghiệp quốc phòng rộng lớn ở ngoại ô, nơi các công nhân đang góp sức khôi phục kho tên lửa cạn kiệt của Mỹ.
Camden chỉ có khoảng 10.000 dân, nhưng mỗi ngày, khoảng 4.000 lao động đổ về cụm nhà máy quốc phòng tại đây. Các tập đoàn như Lockheed Martin, L3Harris, Raytheon và General Dynamics Ordnance and Tactical Systems cùng sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot, hệ thống pháo phản lực phóng loạt, động cơ tên lửa nhiên liệu rắn, đầu đạn và nhiều linh kiện quân sự quan trọng đang thiếu hụt.
Sau nhiều năm xung đột, kho vũ khí Mỹ chịu sức ép lớn. Các doanh nghiệp quốc phòng tại Camden được yêu cầu đẩy nhanh sản xuất, trong khi thị trấn nhỏ này lại phải đối mặt với tình trạng dân số suy giảm, thiếu nhà ở, trường học thiếu nguồn lực và bệnh viện bên bờ phá sản.
Các nhà máy dự kiến tăng hơn 50% nhân lực, nhưng nhiều công nhân hiện phải di chuyển tới một giờ mỗi chiều vì không tìm được nhà ở tại Camden hoặc không muốn định cư ở đây.
Điều đó biến Camden thành phép thử đối với tham vọng mở rộng công nghiệp quốc phòng của Mỹ: liệu các nhà máy có thể tăng tốc đúng như kỳ vọng của Washington khi chính cộng đồng địa phương chưa đủ năng lực để đáp ứng?
“Nhìn chung, chúng tôi sẽ tăng sản lượng gấp 3-4 lần, tùy từng loại đạn dược. Tôi không nghĩ có sản phẩm chủ lực nào của chúng tôi không nằm trong diện tăng tốc mạnh mẽ”, ông Tim Cahill, Chủ tịch bộ phận Tên lửa và Kiểm soát hỏa lực của Lockheed Martin, cho biết.
Kể từ năm 2020, số lao động tại các nhà máy quốc phòng Camden đã tăng hơn 35%, trong khi dân số thị trấn tiếp tục giảm. Tình trạng thiếu nhân lực khiến các doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh tuyển dụng lẫn nhau. Nhiều kỹ sư chuyển từ nhà máy này sang nhà máy khác sau vài năm để tìm mức lương và cơ hội thăng tiến tốt hơn.
Sức ép từ chiến trường dồn xuống các nhà máy
Một ngày trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích Iran hồi tháng 2/2026, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã đến Camden, ca ngợi khu công nghiệp quốc phòng tại đây là nơi “định hình tốc độ” cho toàn bộ nền công nghiệp quốc phòng Mỹ.
Nhà máy L3Harris tại Camden có hơn 1.500 nhân viên, trên diện tích khoảng 809 ha với hơn 100 tòa nhà. Theo công ty, cơ sở này sản xuất hơn 115.000 động cơ tên lửa nhiên liệu rắn mỗi năm, cung cấp hệ thống đẩy cho các loại vũ khí quan trọng như tên lửa đánh chặn THAAD và tên lửa hành trình Tomahawk.
Chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran, quân đội Mỹ đã phóng một lượng lớn tên lửa dẫn đường chính xác. Những đợt tấn công tiếp theo càng làm suy giảm kho tên lửa vốn đã hao hụt sau nhiều năm viện trợ quân sự cho Ukraine, cung cấp vũ khí cho Israel và các đồng minh khác.
Các chuyên gia nhận định Mỹ sẽ mất nhiều năm để bổ sung kho dự trữ. Theo CNN hồi tháng 8, dẫn hai nguồn tin am hiểu báo cáo kiểm kê mới nhất, quân đội Mỹ đã sử dụng gần 80% số tên lửa THAAD so với trước khi xung đột với Iran nổ ra, cùng khoảng một nửa số tên lửa đánh chặn Patriot.
Tổng thống Donald Trump và Lầu Năm Góc nhiều lần bác bỏ nhận định rằng kho tên lửa Mỹ đang cạn kiệt. Ông Trump đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục 1.500 tỷ USD cho năm tài khóa 2027 và viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng nhằm thúc đẩy sản xuất.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell khẳng định Mỹ có đủ năng lực để tấn công vào thời điểm và địa điểm do Tổng thống lựa chọn.
Tuy nhiên, theo các kỹ sư và nhân viên tại Camden, áp lực tăng sản lượng trở nên rõ rệt hơn sau chuyến thăm của ông Hegseth và khi chiến sự Iran bùng phát. Chỉ tiêu sản xuất theo tháng và cả năm liên tục được nâng lên, vượt xa công suất thiết kế ban đầu của các nhà máy.
Một nhân viên L3Harris cho biết áp lực từ cấp lãnh đạo lan xuống mọi cấp quản lý. Một kỹ sư hưởng lương tháng tại Lockheed Martin tiết lộ gần đây đã làm việc 86 giờ trong một tuần, trong khi một đồng nghiệp khác từng làm tới 100 giờ chỉ trong vài ngày làm việc.
Một cựu nhân viên có hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành cho biết từng chứng kiến đợt tăng sản xuất sau Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất, nhưng chưa bao giờ thấy quy mô mở rộng như hiện nay.
Chuỗi cung ứng: mắt xích nhỏ, trở ngại lớn
Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc tăng tốc sản xuất tên lửa là chuỗi cung ứng. Mỗi loại vũ khí cần hàng nghìn nguyên vật liệu và linh kiện từ hàng trăm nhà cung cấp. Chỉ một bộ phận bị chậm trễ cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ dây chuyền. Một tên lửa đánh chặn Patriot có thể chỉ mất khoảng 6 tuần để lắp ráp, nhưng cần nhiều năm để sản xuất hoàn chỉnh từ đầu.
Chương trình THAAD từng gặp nhiều trục trặc. Tháng 8/2024, văn phòng phụ trách chương trình phát hiện một vấn đề có nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng liên quan đến linh kiện trong hệ thống dẫn đường. Chỉ vài tháng sau, một nhà cung cấp khác phát hiện đã lắp sai một bộ phận trong hệ thống điều khiển hướng của tên lửa đánh chặn. Sự cố tiếp tục khiến tiến độ sản xuất chậm lại, làm trì hoãn việc bàn giao hàng chục tên lửa mới.
Ông Cahill cho biết Lockheed Martin hiện vẫn đang bàn giao tên lửa THAAD và đã cải thiện quy trình xử lý các vấn đề từ nhà cung cấp. Công ty cũng tìm cách giảm phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất bằng cách bổ sung nhà cung cấp thứ hai, thứ ba cho một số linh kiện quan trọng.
Ngoài ra, Lockheed Martin phối hợp với chính phủ Mỹ để bảo đảm nguồn cung một số nguyên liệu khan hiếm trong nhiều năm tới, hạn chế nguy cơ gián đoạn.
Trong khi đó, những thay đổi nhanh chóng của chiến tranh hiện đại cũng buộc các nhà thầu điều chỉnh ưu tiên sản xuất. General Dynamics, vốn là nhà cung cấp quan trọng đạn pháo 155 mm cho Ukraine, phải cân bằng các đơn hàng truyền thống với nhu cầu mới về linh kiện tên lửa sau khi xung đột tại Trung Đông làm suy giảm kho dự trữ.
Công ty này hợp tác với Lockheed Martin xây dựng thêm một cơ sở sản xuất động cơ tên lửa nhiên liệu rắn tại Camden, dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2027.
Sự phát triển của chiến tranh bằng thiết bị bay không người lái (UAV), với ưu thế chi phí thấp, cũng khiến các nhà sản xuất cân nhắc giảm bớt những yêu cầu kỹ thuật phức tạp để tăng tốc độ chế tạo.
Ông Cahill ví tên lửa Patriot như một viên đạn phải bắn trúng một viên đạn khác, ngoại trừ việc “viên đạn” được phóng đi là một tên lửa nặng gần một tấn, di chuyển với tốc độ siêu thanh. Việc đòi hỏi kỹ thuật cao khiến mỗi tên lửa đánh chặn Patriot có giá hơn 4 triệu USD.
Trong khi đó, tên lửa PAC-3 Adapted Capability Effector (PAC-3 ACE), cũng được phóng từ hệ thống phòng không Patriot, có giá chưa bằng một nửa so với phiên bản có độ chính xác cao hơn. Theo ông Cahill, loại tên lửa này có khoảng hai phần ba năng lực tổng thể của phiên bản đắt tiền, nhưng có thể được sản xuất nhanh hơn.
Đào tạo nhân lực, tự động hóa để chạy đua sản xuất
Các tập đoàn quốc phòng tại Camden đang tuyển dụng mạnh mẽ, từ kỹ sư mới tốt nghiệp đại học đến học sinh trung học địa phương. Một số kỹ sư trẻ có mức lương hơn 70.000 USD/năm, trong khi công nhân mới tốt nghiệp trung học có thể nhận mức khởi điểm hơn 25 USD/giờ.
Tình trạng cạnh tranh nhân lực khiến việc chuyển từ công ty này sang công ty khác để nhận lương cao hơn trở thành chuyện phổ biến. Đại diện General Dynamics cho biết doanh nghiệp hoan nghênh việc người lao động tìm kiếm cơ hội tốt hơn, dù các công ty cùng khu vực đều phục vụ những nhiệm vụ và khách hàng tương tự.
Để giảm áp lực nhân sự, các tập đoàn dự kiến tự động hóa đáng kể dây chuyền sản xuất. Ông Cahill cho biết một số dây chuyền của Lockheed Martin hiện chỉ cần vài chục người vận hành nhờ robot đảm nhiệm nhiều công đoạn, trong đó có việc xử lý các động cơ tên lửa nhạy cảm.
Đối với nhiều người dân, sự bùng nổ của ngành quốc phòng là cơ hội hiếm hoi để Camden thoát khỏi nhiều năm trì trệ. Nhưng để biến cơ hội thành thành quả lâu dài, thị trấn cần giải quyết đồng thời những vấn đề căn bản như nhà ở, giáo dục, y tế và các tiện ích cộng đồng.
