Xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn thích ứng biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long

Dự án Green Hero Solution do Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Việt Nam (Food Bank Vietnam), Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam phối hợp xây dựng, vận hành và phát triển, nhằm thúc đẩy các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng hiệu quả tài nguyên bản địa, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế cho người dân.

Bà Nguyễn Thụy Yến Phương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Cái Ngang cho biết, địa phương được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 xã của huyện Tam Bình (tỉnh Vĩnh Long cũ), với hơn 5.243 ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó có các vùng chuyên canh mít ruột đỏ, sầu riêng, dừa, chanh và nhiều cây trồng giá trị kinh tế cao.

Thời gian qua, địa phương đã phát triển vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn VietGAP, tăng cường liên kết sản xuất giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và sản xuất. Tuy nhiên, Cái Ngang vẫn còn khó khăn về chế biến sâu, tiêu thụ nông sản, chuyển đổi số, khai thác phụ phẩm nông nghiệp và nguồn lực cho phát triển kinh tế xanh.

Bà Nguyễn Thụy Yến Phương cho rằng, việc triển khai mô hình “Cái Ngang Xanh” là cơ hội để địa phương hoàn thiện hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn, nâng cao giá trị nông sản, xây dựng thương hiệu nông nghiệp địa phương và cải thiện thu nhập cho người dân. Đảng ủy, chính quyền xã cam kết phối hợp chặt chẽ với các đơn vị triển khai, bảo đảm dự án được thực hiện hiệu quả, minh bạch và bền vững.

Theo ông Tạ Hồng Sơn, Bí thư Ban Chấp hành Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, yêu cầu của thị trường đối với nông sản xanh và mục tiêu giảm phát thải quốc gia, ngành nông nghiệp không chỉ cần sản xuất nhiều hơn mà phải sản xuất xanh hơn, sạch hơn, thông minh hơn và bền vững hơn.

Ông cho biết Đảng và Nhà nước đã xác định phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn làm động lực cho tăng trưởng trong giai đoạn mới. Tuổi trẻ ngành nông nghiệp và môi trường sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong chuyển giao kỹ thuật, kết nối nguồn lực và đồng hành cùng người dân trong quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất.

Ông Tạ Hồng Sơn cho biết thêm, “Cái Ngang Xanh” là mô hình có cách tiếp cận mới khi xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn theo chuỗi giá trị khép kín, kết nối từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ đến tái sử dụng tài nguyên và phục hồi môi trường. Theo ông Sơn, thành công của chương trình không chỉ được đo bằng số lượng hoạt động triển khai mà còn ở khả năng hình thành tư duy sản xuất mới, nâng cao năng lực của hợp tác xã, tạo dựng niềm tin và động lực để người dân chủ động chuyển đổi sang phương thức sản xuất bền vững.

Tại chương trình, bà Sanne Høj Andrén, Tham tán Nông nghiệp và Thực phẩm, Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam cho biết năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ hợp tác giữa Đan Mạch và Việt Nam, trong đó nông nghiệp và thực phẩm là một trong những lĩnh vực hợp tác trọng tâm. Thông qua Dự án Green Hero Solution, Đại sứ quán Đan Mạch mong muốn tiếp tục đồng hành cùng các đối tác Việt Nam thúc đẩy các giải pháp đổi mới, tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng trước biến đổi khí hậu, đồng thời giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Theo bà Sanne Høj Andrén, thành công của quá trình chuyển đổi xanh không thể đến từ nỗ lực của riêng một tổ chức hay cơ quan quản lý mà cần sự chung tay của chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã, người nông dân, các tổ chức xã hội và thế hệ trẻ. Việc xây dựng các mô hình hợp tác cộng đồng như “Cái Ngang Xanh” sẽ góp phần lan tỏa giải pháp nông nghiệp tuần hoàn, nâng cao nhận thức và tạo động lực để người dân chủ động áp dụng phương thức sản xuất bền vững.

Đại diện Đại sứ quán Đan Mạch bày tỏ kỳ vọng mô hình “Cái Ngang Xanh” sẽ trở thành hình mẫu về nông nghiệp tuần hoàn thích ứng biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần tạo ra những thay đổi tích cực trong sản xuất nông nghiệp, cải thiện sinh kế cho người dân và có thể nhân rộng tại nhiều địa phương trên cả nước.

Chia sẻ về tầm nhìn của dự án, ông Nguyễn Tuấn Khởi, Chủ tịch Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Việt Nam (Food Bank Vietnam) cho biết, Green Hero Solution không chỉ hướng đến việc hỗ trợ kỹ thuật hay trang thiết bị, quan trọng hơn là thay đổi tư duy sản xuất và xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp xanh từ chính cộng đồng.

Theo ông Khởi, mỗi phụ phẩm nông nghiệp nếu được xử lý đúng cách đều có thể trở thành nguồn tài nguyên mới; mỗi khu vườn đều có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi kinh tế tuần hoàn và mỗi nông dân đều có thể trở thành một người tiên phong bảo vệ môi trường, giảm phát thải và tạo dựng những giá trị bền vững cho thế hệ tương lai.

Chủ tịch Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Việt Nam khẳng định, sẽ tiếp tục đồng hành cùng địa phương trong đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu nông sản và mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần nhân rộng mô hình trong thời gian tới.

Trong khuôn khổ chương trình đã diễn ra Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa dự án Green Hero Solution và UBND Xã Cái Ngang nhằm phối hợp triển khai mô hình "Cái Ngang Xanh". Ban Tổ chức cũng trao tặng 50 bộ dụng cụ nông nghiệp, gồm thùng ủ phân hữu cơ và chế phẩm vi sinh cho các hộ dân tham gia dự án, góp phần hỗ trợ người dân tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ, giảm chi phí đầu vào, cải tạo đất và hạn chế phát thải ra môi trường.