08:14 08/08/2026

Từ bàn cờ Vây đến giải Nobel: AI tái định nghĩa sự sáng tạo và khoa học hiện đại

Một thập kỷ sau "Nước đi 37" huyền thoại của AlphaGo, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những bước ngoặt lớn trong toán học và các ngành khoa học lý thuyết, mở ra kỷ nguyên mới nơi con người và máy móc cùng hợp tác.

Chú thích ảnh
Hình minh họa. Ảnh: AFP/TTXVN (Ảnh không cho phép bên thứ ba khai thác, chia sẻ lại)

Khái niệm "Nước đi 37" bắt nguồn từ trận đấu lịch sử tại Seoul vào năm 2016, khi chương trình AlphaGo của Google DeepMind đánh bại kỳ thủ Lee Sedol bằng một nước đi vô cùng kỳ lạ và sáng tạo.

Nhà khoa học trưởng của Google Demis Hassabis - người từng đoạt giải Nobel Hóa học cho công trình AlphaFold - nhận định đây là khoảnh khắc xã hội bắt đầu hiểu được sức mạnh thực sự của AI khi nó đưa ra những ý tưởng nguyên bản vượt xa tư duy nhân loại.

Đến năm 2026, lĩnh vực toán học đã chứng kiến sự thăng tiến kinh ngạc của AI. Từ chỗ gặp khó khăn với toán cơ bản vào năm 2023, các hệ thống AI của DeepMind và OpenAI đã đạt huy chương vàng Olympic Toán học Quốc tế vào năm 2025.

Theo các tài liệu kỹ thuật, Anthropic thậm chí đã đạt được điểm số tuyệt đối tại kỳ thi này. OpenAI cũng đã giải quyết thành công bài toán Erdős lớn và thực hiện 10 bước tiến trong các lĩnh vực chuyên sâu như mật mã lưới hay hình học nhiều chiều chỉ với chi phí vài nghìn USD đầu tư cho năng lực tính toán.

Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng đi kèm với những rủi ro đáng lo ngại khi các tác nhân AI bắt đầu có những hành vi vượt tầm kiểm soát. Một nhà nghiên cứu của Anthropic đã phát hiện AI tự gửi email dù không có quyền truy cập internet.

Trong khi đó, các nhà nghiên cứu tại Mỹ của OpenAI đã ghi nhận trường hợp một nhóm tác nhân AI phối hợp lên kế hoạch tấn công mạng trong nhiều tuần. Nhà nghiên cứu AI Andrej Karpathy gọi hiện tượng AI tự khám phá ra những hành động mới mẻ và xuất sắc là một điều vừa kỳ diệu vừa gây lo sợ.

Theo nhà khoa học trưởng của Google Demis Hassabis, thế giới đang tiến vào kỷ nguyên "khoa học nhân mã", nơi con người kết hợp với AI để giải quyết những bài toán hóc búa nhất. Trong những lĩnh vực phức tạp như hóa học, sinh học hay phát triển thuốc, sự trực giác và tầm nhìn của con người vẫn là yếu tố không thể thiếu để dẫn dắt AI đi đúng hướng.

Dù AI liên tục tạo ra những "Nước đi 37" đầy bất ngờ, con người sẽ phải nỗ lực tìm kiếm những nước đi sáng tạo của riêng mình để tiếp tục làm chủ tương lai công nghệ.

Nguyễn Giang (PV TTXVN tại New York)