Tinh gọn bộ máy: Thúc đẩy bình đẳng giới trong quản trị công

Tại các hội thảo, sự kiện diễn ra vào trung tuần tháng 9/2026, những định hướng chiến lược về tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, mở rộng không gian kinh tế liên vùng và đổi mới công tác cán bộ... đã được thảo luận sôi nổi và quán triệt thực hiện.

Thúc đẩy bình đẳng giới trong quản trị công

Sáng 15/9 vừa qua, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với UNDP và Đại sứ quán Canada tổ chức Hội thảo "Thúc đẩy bình đẳng giới trong khu vực công ở Việt Nam trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị". Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, một nền công vụ hiện đại không chỉ cần đúng cơ cấu, rõ chức năng mà còn phải bảo đảm cho mọi cán bộ, công chức, viên chức không phân biệt về giới có cơ hội công bằng để cống hiến, phát triển và đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo, quản lý trên cơ sở năng lực và phẩm chất.

"Việc sắp xếp lại bộ máy có thể mở ra không gian đổi mới, tạo điều kiện rà soát tiêu chuẩn, quy trình cán bộ, phương thức làm việc và cơ chế phối hợp. Nếu được lồng ghép giới một cách thực chất, đây là cơ hội để khắc phục những rào cản lâu nay, phát hiện và sử dụng tốt hơn nguồn nhân lực nữ, đồng thời xây dựng môi trường làm việc công bằng, an toàn và có trách nhiệm giải trình", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hải Bình nhấn mạnh.

Báo cáo nghiên cứu do Tiến sĩ Lương Thu Hiền (Viện Quyền con người, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) đại diện nhóm nghiên cứu trình bày, được khảo sát tại Hải Phòng, Bắc Ninh, Phú Thọ và Cần Thơ chỉ ra rằng, quy mô tinh gọn bộ máy đạt trên 60% ở cả ba cấp. Nghiên cứu ghi nhận phụ nữ nghỉ chế độ theo Nghị định 178/2024/NĐ-CP sớm hơn nam giới từ 1,7 - 5 năm; tỷ lệ nữ lãnh đạo có xu hướng giảm ở cấp tỉnh nhưng gia tăng ở cấp phó, cấp phòng và cấp xã. Nhóm nghiên cứu đề xuất giải pháp thiết lập "điểm kiểm soát giới" để bắt buộc đánh giá tác động giới trước khi phê duyệt phương án nhân sự, củng cố Ban vì sự tiến bộ của phụ nữ, quản trị nhân lực dựa trên dữ liệu khoa học và áp dụng chính sách làm việc linh hoạt từ xa hỗ trợ cán bộ nữ.

Đánh giá về quá trình cải cách của Việt Nam, Đại sứ Canada Jim Nickel và bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam đều khẳng định, cải cách không thuần túy là bài toán kỹ thuật mà cốt lõi là hướng tới con người, xây dựng các thể chế công phản ánh đúng sự đa dạng của xã hội để vận hành hiệu quả và bền vững hơn.

Mở rộng không gian phát triển liên vùng

Trong tuần, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã quán triệt Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia. Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn khẳng định, Hà Nội không thể chỉ nhìn nhận mình như một đô thị trung tâm mà phải chuyển căn bản từ "phát triển trong địa giới" sang "phát triển trong không gian liên kết", đóng vai trò hạt nhân dẫn dắt Vùng Thủ đô và Vùng Đồng bằng sông Hồng.

Để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 trở thành cực tăng trưởng lớn và tầm nhìn 2045 vận hành theo kinh tế số, kinh tế xanh, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đất đai, khắc phục các dự án chậm triển khai và lãng phí.

Tổ chức lại không gian phát triển cũng gắn chặt với vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Phân cấp, phân quyền phải đi cùng phân định rõ thẩm quyền, nguồn lực, năng lực thực hiện, kiểm tra và kiểm soát quyền lực. Bộ máy thành phố và cấp xã cần phối hợp thông suốt, gần dân, sát thực tiễn hơn. Đây là điều kiện để các quyết định liên vùng không bị chậm lại khi đi qua nhiều cơ quan hoặc vướng tư duy giữ phần việc, nguồn lực trong từng địa giới.

Có thể thấy liên kết vùng không dừng ở các thỏa thuận hợp tác. Sự liên kết vùng còn được cụ thể hóa bằng các dự án hạ tầng chiến lược như Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô; Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô (dự kiến khởi công quý III/2027); nâng cấp các tuyến hướng tâm, ưu tiên kết nối với Bắc Ninh, Hưng Yên, Phú Thọ, Ninh Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh, Lạng Sơn và các trung tâm kinh tế lớn. Thành phố cũng phối hợp triển khai đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, nghiên cứu tuyến Hà Nội - Đồng Đăng và phát triển mạng lưới giao thông đa phương thức kết nối sân bay, cảng biển, cửa khẩu, logistics và các đô thị trong vùng...

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, công tác chuẩn bị triển khai Luật Phát triển đô thị (có hiệu lực từ 1/10/2026) đặt ra yêu cầu cấp bách về thể chế và nguồn nhân lực. Theo Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố cần ban hành 168 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có 85 văn bản cần ban hành ngay. Luật Phát triển đô thị trao cơ chế phân cấp, phân quyền triệt để, cho phép Thành phố Hồ Chí Minh thí điểm các chính sách mới khác hoặc chưa có trong quy định của Trung ương (trừ lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại).

Tiến sĩ, Luật sư Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam nhận định, để vận hành hiệu quả hệ sinh thái pháp luật này, yếu tố quyết định là chất lượng nguồn nhân lực pháp lý và các thiết chế thực thi có trách nhiệm giải trình cao. Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp cho biết, Thành phố đang tích cực phối hợp với Bộ Tư pháp để tuyển chọn, đào tạo đội ngũ "luật sư công".

Phân tích sâu về Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật sư Bùi Quang Nghiêm, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đội ngũ luật sư có thể tham gia xây dựng và phản biện chính sách, pháp luật; góp phần khắc phục tình trạng “hình sự hóa” quan hệ dân sự, kinh tế; hỗ trợ pháp lý cho người dân, doanh nghiệp và bảo đảm quyền tự do kinh doanh. Đội ngũ luật sư cũng tham gia giải quyết tranh chấp quốc tế trong tiến trình hội nhập; trợ giúp pháp lý, phổ biến pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật; đồng thời góp phần xây dựng hành lang pháp lý cho các vấn đề mới và chuyển đổi số.

Lấy sự hài lòng của người dân làm trung tâm

Chiều 15/9, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với lãnh đạo Bộ Nội vụ về một số nội dung, đề án sẽ báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ thời gian tới. Đó là Đề án “Mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố phù hợp với việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và yêu cầu trong tình hình mới”; Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu gắn với mục tiêu xây dựng cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành của cấp cơ sở; Nghiên cứu xây dựng khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị tiếp tục hoàn thiện Đề án mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố theo hướng thực chất, rõ mô hình, dễ hiểu, dễ làm, dễ triển khai, có tính hành động, trên cơ sở bám sát các căn cứ chính trị, pháp lý đã có. Trước hết, Đề án phải quán triệt tinh thần Đại hội XIV của Đảng và Chỉ thị số 09 của Bộ Chính trị; đồng thời bám sát nội dung sửa đổi Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và Nghị định 185/2026/NĐ-CP.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, cốt lõi của mô hình là người dân tự quản, cộng đồng tự quản. Nhà nước không làm thay người dân, cộng đồng; Nhà nước tạo điều kiện về pháp lý, hướng dẫn, hỗ trợ và cùng thực hiện những việc cần sự phối hợp. Phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” phải được xác định vừa là nguyên tắc, vừa là triết lý xuyên suốt của Đề án.

Mô hình phải lấy cộng đồng dân cư, chất lượng cuộc sống và sự hài lòng của người dân làm trung tâm, khơi dậy trách nhiệm, sự tự nguyện, sức sáng tạo; củng cố đoàn kết, đồng thuận, niềm tin và năng lực tự giải quyết các vấn đề của gia đình, cộng đồng.

Đối với Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu gắn với mục tiêu xây dựng cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành của cấp cơ sở, Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện Đề án theo hướng kế thừa, thực chất, rõ mô hình, tiêu chí và không làm phát sinh một loại đơn vị hành chính cấp xã mới.

Đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân phải được đặt trong cấu trúc tổng thể các đơn vị hành chính cấp xã hiện hữu. Cốt lõi là phải có dư địa phát triển, hạ tầng và dịch vụ công, năng lực quản trị vượt trội, khả năng bố trí nguồn lực, trở thành trung tâm quản trị, cung ứng dịch vụ và tạo sức lan tỏa, hỗ trợ các đơn vị cấp xã trong khu vực và của tỉnh. Đặc biệt, cần làm rõ khái niệm, định vị chính xác “đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu”, đồng thời bảo đảm tính kế thừa, tránh tạo cảm giác đây là một loại đơn vị hành chính mới...

Sự kết hợp đồng bộ giữa bộ máy tinh gọn, không gian phát triển liên kết rộng mở, hệ sinh thái pháp lý vững chắc và đội ngũ cán bộ được bố trí đúng năng lực, phẩm chất chính là nền tảng cốt lõi để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.