Vụ ám sát Thủ tướng Thụy Điển Olof Palme đã trôi qua hơn 26 năm, nhưng tại Thụy Điển, đây là một vết thương vẫn còn rỉ máu. Mặc dù hơn 130 người đã khai nhận, nhưng chưa một hung thủ nào bị kết án với một bản án có hiệu lực. Và các cuộc điều tra vẫn tiếp tục.
 Thủ tướng Palme (trái) tới Cuba thăm Chủ tịch Fidel Castro vào năm 1975, trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. |
Thông thường, sau 25 năm, một vụ án mạng sẽ hết thời hạn truy cứu trách nhiệm hình sự, nhưng những hồ sơ vụ ám sát Thủ tướng Olof Palme, vụ án mạng nổi tiếng nhất trong lịch sử Thụy Điển, vẫn chưa được khép lại, vì thời hạn này đã bị hủy. Joakim Palme, con trai của cố Thủ tướng Olof Palme nhận xét: "Xét ra, thời gian đã quá lâu, nhưng tôi vẫn thấy sự việc như mới xảy ra vậy!". Khi đó, lúc cha ông bị bắn chết ngay trên đường phố Stockholm, ông mới 27 tuổi. Nhiều người Thụy Điển cũng cảm nhận như ông: Vụ án mạng chưa được làm rõ vẫn như một vết thương còn rỉ máu.
Joakim Palme nói: "Thật là khó, khi không thể có một kết luận cuối cùng để kết thúc vụ án về mặt pháp lý". Gần ba năm sau vụ án mạng, bà vợ góa của cố Thủ tướng Palme đã được mời làm nhân chứng để đối chứng với những kẻ bị tình nghi và bà đã nhận diện Christer Pettersson, một tên lưu manh vặt, nghiện ma túy là hung thủ đã sát hại chồng bà. Nhưng việc đối chứng này cũng gây nhiều tranh cãi, vì các nhà tâm lý học và các nhân chứng tỏ ra hoài nghi. Tháng 7/1989, Pettersson đã bị kết án tù chung thân, nhưng trong phiên tòa phúc thẩm sau đó, y lại được tuyên bố trắng án vì thiếu bằng chứng.
Từ đó, các nhà điều tra đã nhận được hàng trăm nghìn chỉ dẫn về những kẻ tình nghi và liên tục có những lời đồn đoán về những kẻ đứng đằng sau vụ án mạng này. Stig Edqvist, người được giao nhiệm vụ lãnh đạo cuộc điều tra từ 15 năm nay cho biết, có tới 130 người đã tự nhận là kẻ sát hại ông Olof Palme, nhưng không ai có thể nêu ra những tình tiết và chứng cứ đáng tin cậy rằng họ thực sự là thủ phạm và cho tới nay, người ta cũng chưa tìm được hung khí.
 Nhân dân Thụy Điển bày tỏ lòng tiếc thương đối với cố Thủ tướng Olof Palme. |
Tại trụ sở cảnh sát Xtốckhôm, những hồ sơ về vụ án Palme chất đầy 3.600 cặp, nối đuôi nhau kéo dài tới 225 mét trên giá hồ sơ. Hàng tuần vẫn có thêm hàng chục chỉ dẫn nữa được gửi tới. Ông Edqvist nói: "Chúng ta phải nhìn vào thực tế là một vụ án như vậy thì sau 26 năm dĩ nhiên là rất khó khám phá ra được. Nhưng tôi vẫn hy vọng là chúng tôi sẽ làm được". Những người khác thì tỏ ra bi quan hơn. Nhà báo Gunnar Wall, người đã viết 2 cuốn sách về vụ án mạng này nói: "Trên thực tế, sau 26 năm điều tra, chúng ta chẳng biết gì thêm".
Tối 28/2/1986, sau khi cao hứng cùng vợ ra rạp xem phim trở về mà không có cảnh sát đi theo bảo vệ, Thủ tướng Olof Palme thuộc Đảng Xã hội Dân chủ đã bị một kẻ lạ mặt đi tới sát bên, rút súng nhằm vào ông bắn liền hai phát làm ông chết ngay tại chỗ, vợ ông cũng bị thương.
 Christer Pettersson, kẻ bị bà Palme nhận diện là thủ phạm. |
Vụ án mạng đã làm cả đất nước Thụy Điển vốn thanh bình choáng váng và người ta cho rằng với vụ này, Thụy Điển đã mất đi sự "trong trắng" của mình. Jens Orback, Chủ tịch Trung tâm Olof Palme Quốc tế tại Xtốckhôm nhận xét: "Vụ án mạng đã làm thay đổi nhận thức của các chính khách như chúng tôi. Thủ tướng Palme từng nói rằng ông muốn sinh hoạt bình thường như mọi người, cũng có tên trong danh bạ điện thoại công cộng, cũng được tiếp xúc với mọi người mà không cần có vệ sĩ bảo vệ. Nhưng chúng tôi đã biết rằng không phải lúc nào điều đó cũng được".
Nhà báo Gunnar Wall cũng nói: "Có một phần sự trong trắng đã mất đi". Ngày nay, người ta không trông chờ nhiều ở cảnh sát và tòa án nữa. Các cuộc điều tra về vụ ám sát Olof Palme ngay từ đầu đã phạm phải nhiều sai lầm. Một người lái xe taxi, sau này được coi là một nhân chứng quan trọng vì nói rằng đã nhìn thấy hung thủ lên xe chạy trốn, nhưng phải 3 lần ra trình diện, cảnh sát mới nghe ông nói. Khi điều tra hiện trường, không phải cảnh sát mà là khách bộ hành tìm ra 2 vỏ đạn đã bắn chết Olof Palme và làm vợ ông bị thương.
Một năm sau ngày Olof Palme bị sát hại, tờ Thời báo New York đã đăng bài chỉ trích gay gắt chính phủ Thụy Điển không muốn tìm ra sự thật trong vụ này. Tác giả bài báo cho rằng, Thủ tướng Palme bị loại trừ vì ông cản trở ngành sản xuất vũ khí ở Thụy Điển, nguồn cung cấp vũ khí bất hợp pháp cho Iran, trong khi ông tìm cách làm trung gian hòa giải trong cuộc chiến tranh Iran - Irắc. Khi Palme ngăn chặn việc cung cấp vũ khí, ông có thể trở thành nạn nhân của các điệp viên Iran hoặc của ngành công nghiệp vũ khí Thụy Điển.
Vũ Long (Tổng hợp từ báo chí Đức)
Đón đọc kỳ cuối: Những sai lầm đáng ngờ trong điều tra
