Hội thảo có sự tham gia của Tiến sĩ Abed Chaudhury, Chủ tịch Quỹ Krishan (Australia), chuyên gia quốc tế trong lĩnh vực công nghệ sinh học và chọn tạo giống lúa.
Phát biểu khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Diệp Thanh Tùng, Phó Giám đốc Đại học Trà Vinh cho biết, Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất hơn 50% sản lượng lúa và trên 90% lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, khu vực này cũng đang chịu tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, đặc biệt là xâm nhập mặn, hạn hán và nước biển dâng, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân.
Để góp phần thực hiện Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, việc nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao các công nghệ nông nghiệp tiên tiến có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đại học Trà Vinh xác định nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ sinh học và mở rộng hợp tác quốc tế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững của khu vực.
Đại học Trà Vinh mong muốn phối hợp với Tiến sĩ Abed Chaudhury và các đối tác Australia triển khai các nghiên cứu, khảo nghiệm thực địa nhằm đánh giá tính phù hợp của công nghệ trên các giống lúa và điều kiện thổ nhưỡng đặc thù của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nhà trường cũng kỳ vọng thông qua quá trình hợp tác sẽ tiếp tục nghiên cứu, chọn tạo các giống lúa mới có khả năng thích ứng tốt hơn với hạn hán, xâm nhập mặn và các tác động của biến đổi khí hậu.
Tại hội thảo, Tiến sĩ Abed Chaudhury giới thiệu đến đại biểu công nghệ giống lúa đa thu hoạch (Multi-Harvest/Ratooning Rice) kết hợp phân bón sinh học thế hệ mới do Tiến sĩ Abed Chaudhury và Quỹ Krishan nghiên cứu, phát triển. Công nghệ cho phép cây lúa tiếp tục tái sinh từ gốc sau thu hoạch, giảm nhu cầu gieo sạ lại, qua đó tiết kiệm chi phí giống, phân bón, nhân công và thời gian sản xuất, đồng thời hướng tới giảm phát thải khí nhà kính.
Nếu được khảo nghiệm thành công trong điều kiện canh tác của Việt Nam, công nghệ này có thể góp phần nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng đất, giảm sử dụng vật tư nông nghiệp, giảm phát thải khí nhà kính và tăng khả năng thích ứng với hạn hán, xâm nhập mặn - những thách thức lớn đối với sản xuất lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong khuôn khổ hội thảo, các nhà khoa học, đại diện cơ quan quản lý, hợp tác xã nông nghiệp trao đổi về khả năng ứng dụng công nghệ vào thực tiễn sản xuất, lộ trình khảo nghiệm tại các vùng đất chịu ảnh hưởng của hạn, mặn và các giải pháp thúc đẩy chuyển giao tiến bộ khoa học - công nghệ đến người nông dân.
Ông Nguyễn Trung Vẹn, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Vĩnh Long, đánh giá công nghệ lúa đa thu hoạch là hướng tiếp cận mới, có nhiều tiềm năng đối với sản xuất lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh hiệu quả kinh tế của cây lúa đang giảm, nhiều địa phương phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Nếu công nghệ có thể giúp thu hoạch hai vụ lúa trên cùng một diện tích trong thời gian khoảng 5 - 6 tháng và vẫn bảo đảm năng suất, đây sẽ là giải pháp đáng quan tâm để nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích.
Ông Nguyễn Trung Vẹn đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục đánh giá chất lượng gạo ở vụ tái sinh, nhất là hàm lượng dinh dưỡng, độ đồng đều của hạt và khả năng đáp ứng các tiêu chí gạo chất lượng cao phục vụ xuất khẩu. Đồng thời, ông bày tỏ mong muốn nhóm nghiên cứu triển khai mô hình thí điểm tại cù lao Long Hòa, Hòa Minh của tỉnh Vĩnh Long, địa phương chuyên sản xuất lúa hữu cơ theo mô hình lúa- tôm.
Sau hội thảo, Đại học Trà Vinh và Tiến sĩ Abed Chaudhury dự kiến khảo sát thực địa tại một số địa phương ở Đồng bằng sông Cửu Long để đánh giá khả năng triển khai mô hình. Kết quả khảo nghiệm sẽ là cơ sở để xem xét chuyển giao, nhân rộng công nghệ, góp phần phát triển nền nông nghiệp phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao hiệu quả sản xuất lúa trong khu vực.
