Biểu tượng Meta tại trụ sở của Tập đoàn ở Menlo Park, California, Mỹ. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN
Đây là bước đi mới trong cuộc tranh chấp kéo dài nhiều năm giữa các cơ quan báo chí và các tập đoàn công nghệ toàn cầu liên quan đến quyền liên quan - tức quyền của các cơ quan báo chí được hưởng thù lao khi các nền tảng số sử dụng hoặc trích dẫn nội dung báo chí của họ - cũng như trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những tranh cãi mới về khai thác nội dung báo chí.
Theo Cơ quan Cạnh tranh Pháp, đơn khiếu nại do Liên minh Báo chí Thông tin Tổng hợp (APIG) và Hiệp hội quyền liên quan của báo chí (DVP) đệ trình cho rằng Meta đã áp đặt phương pháp tính tiền bồi hoàn theo cách riêng, đồng thời từ chối cung cấp các dữ liệu cần thiết để các cơ quan báo chí có thể đánh giá tính hợp lý của các đề xuất thanh toán.
Cơ quan này cho biết Meta chỉ muốn tính đến các nội dung do người dùng cá nhân đăng tải trên Facebook, không tính các bài viết do chính các cơ quan báo chí đăng tải, không tính nội dung trên Instagram và cũng loại trừ các đường dẫn liên kết đơn thuần. Theo cơ quan quản lý, cách tiếp cận này có dấu hiệu của hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh trên thị trường mạng xã hội cá nhân, nơi Facebook và Instagram đang giữ vai trò chi phối.
Trong các biện pháp khẩn cấp vừa được ban hành, Cơ quan Cạnh tranh Pháp yêu cầu Meta trong vòng 15 ngày phải cung cấp nhiều thông tin hơn về cách các nội dung báo chí được khai thác trên Facebook và Instagram, nhằm tạo cơ sở cho các cuộc thương lượng diễn ra minh bạch và thiện chí. Meta cho rằng giá trị của nội dung báo chí trên các nền tảng của mình không cao vì đây không phải là lý do chính khiến người dùng sử dụng Facebook hay Instagram.
Phản hồi quyết định trên, Meta tuyên bố không đồng tình với kết luận của cơ quan quản lý nhưng sẽ tham gia các cuộc đàm phán một cách xây dựng. Tập đoàn này bày tỏ mong muốn đạt được một thỏa thuận công bằng với APIG và DVP, đồng thời hy vọng các cơ quan báo chí cũng sẽ tham gia thương lượng trên tinh thần thiện chí. Trước đó, Meta và các nhà xuất bản báo chí Pháp từng ký thỏa thuận cho giai đoạn 2019-2025. Tuy nhiên, thỏa thuận này dựa trên khoản thanh toán cố định và còn bao gồm chi phí liên quan đến tính năng "Facebook News", dịch vụ mà Meta hiện đã ngừng triển khai.
Bên cạnh việc áp dụng các biện pháp khẩn cấp, Cơ quan Cạnh tranh Pháp vẫn tiếp tục điều tra toàn diện vụ việc để đưa ra kết luận cuối cùng. Nếu xác định Meta vi phạm quy định về cạnh tranh, tập đoàn này có thể bị xử phạt và phải nộp tiền phạt. Đây cũng là bước tiếp theo trong quá trình Pháp thực thi quy định về quyền liên quan sau khi Liên minh châu Âu ban hành Chỉ thị về bản quyền số. Trước đó, Google đã nhiều lần bị Cơ quan Cạnh tranh Pháp xử phạt trước khi chấp nhận các cam kết về minh bạch thông tin và cơ chế đàm phán với báo chí vào năm 2022.
Hiện tranh chấp về quyền liên quan không còn giới hạn ở các công cụ tìm kiếm hay mạng xã hội mà đang mở rộng sang lĩnh vực AI tạo sinh. Google đã xác nhận các tính năng AI Overviews dự kiến triển khai tại Pháp trong mùa Hè này sẽ kèm theo cơ chế trả thù lao khi sử dụng trích đoạn nội dung của báo chí.
Trong khi đó, Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) đã được yêu cầu làm rõ liệu các chatbot và trợ lý AI có phải tuân thủ các quy định về quyền liên quan hay không. Song song với đó, các cơ quan báo chí và ngành công nghiệp văn hóa Pháp cũng đang thúc đẩy một khuôn khổ pháp lý mới nhằm quản lý việc sử dụng các tác phẩm báo chí để huấn luyện mô hình AI. Đề xuất này hiện vấp phải sự phản đối từ các doanh nghiệp phát triển AI.