Theo tờ Kyiv Post, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22/10 cho biết Elon Musk đã khôi phục dịch vụ liên lạc vệ tinh quân sự Starshield của Ukraine sau khi các hạn chế về tốc độ làm gián đoạn hoạt động của một số thiết bị bay không người lái (UAV). Tuy nhiên, ông Trump không xác nhận liệu mình có trực tiếp yêu cầu tỷ phú công nghệ đảo ngược quyết định này hay không.
Ông Trump đưa ra phát biểu trên khi được hỏi về thông tin của tờ Wall Street Journal (WSJ) cho rằng ông đã liên hệ với Musk hôm 21/10 để đề nghị dỡ bỏ các hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động UAV của Ukraine.
“Tôi không muốn bình luận về việc liệu tôi có gọi điện hay người khác đã gọi điện hay không - điều đó không quan trọng”, ông Trump nói với các phóng viên.
Nhắc đến Elon Musk, người đứng đầu SpaceX, công ty vận hành mạng lưới vệ tinh Starlink và hệ thống Starshield, ông Trump cho biết: “Tôi nghĩ điều quan trọng là ông ấy đã khôi phục dịch vụ”.
Theo điều tra của WSJ, dẫn lời các quan chức Mỹ, Tổng thống Trump tỏ ra không hài lòng khi dịch vụ vẫn bị giới hạn ở mức khoảng 100 dặm/giờ (160 km/giờ), khiến các thiết bị đầu cuối gặp khó khăn trong việc duy trì kết nối trên những UAV di chuyển với tốc độ cao.
Các quan chức Mỹ và Ukraine được WSJ dẫn lời cho biết hiệu suất mạng lưới đã cải thiện sau cuộc trao đổi được cho là giữa ông Trump và Musk. Tuy nhiên, một số quan chức Ukraine lưu ý dịch vụ vẫn chưa trở lại trạng thái hoạt động đầy đủ.
Những hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động UAV Ukraine
Tranh cãi bắt đầu từ ngày 14/10, khi các đơn vị quân đội Ukraine thông báo hệ thống Starshield xuất hiện những hạn chế bất thường.
Starshield là phiên bản mạng liên lạc vệ tinh được SpaceX phát triển phục vụ các nhu cầu an ninh và quốc phòng chuyên biệt. Hệ thống này khác với dịch vụ Internet vệ tinh Starlink thông thường, dù cả hai đều thuộc hệ sinh thái công nghệ vệ tinh của SpaceX.
Ukraine sử dụng các hệ thống liên lạc vệ tinh để phối hợp lực lượng trên chiến trường, trinh sát, hỗ trợ các hoạt động tấn công nhằm vào vị trí quân sự Nga tại những khu vực do Moskva kiểm soát, cũng như vận hành UAV đánh chặn các phương tiện tấn công đường không của Nga.
Theo Kyiv Post, những hạn chế về tốc độ khiến các thiết bị đầu cuối mất kết nối khi được sử dụng trên những phương tiện đang di chuyển. Điều này làm gián đoạn một số nhiệm vụ và hạn chế khả năng ứng phó của Ukraine trước các cuộc tấn công bằng đường không.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng cụ thể đối với từng loại UAV, cũng như phạm vi khôi phục dịch vụ sau những diễn biến mới nhất, chưa được xác định đầy đủ trong thông tin được công bố.
Vai trò của SpaceX trong cuộc xung đột Ukraine
Sự việc một lần nữa cho thấy vai trò đáng chú ý của các mạng lưới vệ tinh thương mại trong cuộc xung đột Nga - Ukraine, đồng thời đặt ra câu hỏi về mức độ phụ thuộc của hoạt động quân sự vào hạ tầng do doanh nghiệp tư nhân vận hành.
Từ khi xung đột bùng phát năm 2022, Starlink đã trở thành một công cụ liên lạc quan trọng đối với Ukraine, hỗ trợ kết nối tại những khu vực mà cơ sở hạ tầng viễn thông mặt đất bị phá hủy hoặc hoạt động không ổn định. Hệ thống này cũng được sử dụng trong nhiều hoạt động quân sự, khiến các quyết định liên quan đến phạm vi cung cấp dịch vụ của SpaceX có thể tác động trực tiếp đến năng lực tác chiến của Kiev.
Tuy nhiên, việc sử dụng một dịch vụ thương mại cho mục đích quân sự cũng làm nảy sinh những vấn đề về quyền kiểm soát, giới hạn kỹ thuật và trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp hạ tầng. Khả năng điều chỉnh dịch vụ của một công ty tư nhân có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động trên chiến trường, ngay cả khi công ty đó không phải là một bên tham chiến trực tiếp.
