Người dân tránh nóng trên bãi biển ở Sydney, Australia. Ảnh: THX/TTXVN
Nắng nóng kỷ lục phủ khắp miền Nam Australia
Theo tờ The Guardian, miền Nam Australia đang hứng chịu đợt nắng nóng cực đoan, với nguy cơ phá vỡ nhiều kỷ lục nhiệt độ tại bang Victoria và Nam Australia. Theo dự báo của Bureau of Meteorology, nền nhiệt tại nhiều khu vực nội địa có thể tiến sát mốc 50 độ C.
Tại Ouyen và Mildura, phía Tây Bắc bang Victoria, nhiệt độ được dự báo lên tới 49 độ C. Nếu xảy ra, đây sẽ là mức cao nhất từng ghi nhận tại bang này, vượt qua kỷ lục 48,8 độ C lập ở Hopetoun trong thảm họa cháy rừng Black Saturday năm 2009. Trong khi đó, tại Adelaide, nhiệt độ đã chạm 40 độ C trước 9h30 sáng, sau một đêm gần như không hạ nhiệt khi mức thấp nhất vẫn ở 35 độ C.
Nắng nóng cực đoan hiện là nguyên nhân hàng đầu gây nhập viện liên quan đến thời tiết ở Australia và cướp đi sinh mạng của nhiều người hơn tất cả các thảm họa thiên nhiên khác cộng lại. Vậy điều gì thực sự xảy ra với cơ thể con người khi phải đối mặt với mức nhiệt gần 50 độ C?
Khi cơ thể phải “chạy hết công suất” để tự làm mát
Trong điều kiện bình thường, cơ thể tản nhiệt chủ yếu qua da, chiếm khoảng 90% tổng lượng nhiệt thất thoát. Cơ chế này hoạt động nhờ đổ mồ hôi và tăng lưu lượng máu ra các chi để đưa nhiệt ra ngoài môi trường.
Giáo sư Ollie Jay, Giám đốc học thuật Trung tâm Nghiên cứu Nhiệt và Sức khỏe thuộc Đại học Sydney, cho biết tim buộc phải làm việc vất vả hơn để duy trì huyết áp khi máu được dồn ra bề mặt da. Nhịp tim tăng lên để bù đắp, và điều này đặc biệt nguy hiểm với những người có bệnh tim nền. Theo ông, nguy cơ không chỉ nằm ở sốc nhiệt mà còn ở cơ chế khác: nắng nóng có thể trực tiếp kích hoạt một cơn đau tim.
Bác sĩ tim mạch Arnagretta Hunter, giảng viên cao cấp tại Đại học Quốc gia Australia, nhấn mạnh tác động của nắng nóng kéo dài, nhất là khi ban đêm không còn đủ mát để cơ thể phục hồi. Bà cho biết các bệnh viện ghi nhận gia tăng ca nhập viện do bệnh tim mạch, suy thận, người cao tuổi bị chóng mặt, té ngã, cùng nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần.
Một điểm đáng lưu ý là số liệu nhiệt độ công bố thường được đo trong bóng râm. Theo các chuyên gia, nếu ở ngoài trời nắng gắt vào giữa ngày, nhiệt độ cơ thể phải chịu có thể cao hơn dự báo tới 15 độ C.
Giới hạn sinh học của con người trước ngưỡng 50 độ C
“Nhiệt độ mà con người có thể chịu đựng có giới hạn sinh học rõ ràng”, bác sĩ Hunter cảnh báo. Ở mức 49 độ C, việc ở ngoài trời trong thời gian dài về cơ bản là không an toàn.
Thực tế tại Ấn Độ và Pakistan cho thấy, khi nhiệt độ vượt quá 50 độ C, chỉ cần tiếp xúc trong thời gian ngắn cũng có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng, tim phải hoạt động quá tải, gây rối loạn nhịp tim, thậm chí suy tuần hoàn và tử vong. Những nguy cơ này không phải lý thuyết: đợt nắng nóng trước thảm họa cháy rừng Black Saturday năm 2009 được ước tính đã gây ra khoảng 374 ca tử vong, nhiều hơn gấp đôi số người chết trực tiếp trong các vụ cháy.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng rủi ro không chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ tuyệt đối, mà còn vào độ ẩm, gió và trang phục. Độ ẩm cao khiến mồ hôi khó bay hơi, trong khi đây là cách duy nhất để cơ thể hạ nhiệt khi trời nóng. Người cao tuổi, đặc biệt trên 75 tuổi, có khả năng tiết mồ hôi kém hơn, vì vậy nguy cơ quá nhiệt càng cao.
Làm gì để giảm nguy cơ sốc nhiệt?
Giới y tế khuyến cáo duy trì đủ nước cho cơ thể, tránh rượu bia và đồ uống quá ngọt hoặc quá nóng. Những người có bệnh lý đặc biệt như suy tim cần tham vấn bác sĩ về lượng nước phù hợp. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và người mắc bệnh mạn tính là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong nắng nóng.
Ngoài ra, việc giữ không gian sống và làm việc mát mẻ đóng vai trò then chốt. Điều hòa hoặc quạt có thể được sử dụng an toàn trong nhà, miễn là kết hợp với các biện pháp khác và nhiệt độ không vượt quá 38 độ C. Trong điều kiện không quá ẩm, làm ướt da cũng giúp cơ thể tản nhiệt hiệu quả hơn nhờ sự bay hơi.
Nắng nóng cực đoan không chỉ bào mòn thể lực mà còn ảnh hưởng đến khả năng nhận thức. “Đây không phải ngày để tập thể dục, không phải ngày để ở ngoài trời lâu, và cũng không phải ngày cho những quyết định phức tạp”, bác sĩ Hunter nói.