Nghỉ việc tại công ty cũ hơn 2 tháng, chưa tìm được việc làm mới, anh Nguyễn Văn Long (TP Hà Nội) muốn làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp, nhưng trong quá trình tìm hiểu trên mạng có nhiều thông tin khác nhau về quy trình thủ tục, thành phần hồ sơ, do các quy định được sửa đổi theo thời gian. Để tìm hiểu thông tin chính xác, anh Long truy cập vào chuyên mục AI Pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia. Tại đây, anh trao đổi với công cụ AI theo dạng hỏi đáp và nhận được kết quả nhanh chóng.
Theo anh Long, sau khi đặt câu hỏi về quy trình hưởng trợ cấp thất nghiệp, công cụ AI Pháp luật chỉ mất vài giây để dẫn những điều luật, quy định mới nhất về điều kiện hưởng, hồ sơ cần chuẩn bị, nơi nộp hồ sơ, các bước thực hiện, mức hưởng và thời gian hưởng, quy trình nộp hồ sơ trực tuyến...
Đối với doanh nghiệp, việc chủ động tiếp cận pháp luật qua các nền tảng số cũng mang lại nhiều lợi ích thiết thực, nhất là trong bối cảnh các quy định liên quan đến thuế, hóa đơn, lao động, bảo hiểm xã hội, đầu tư, kinh doanh được cập nhật. Đặc biệt, với các doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa có bộ phận pháp chế chuyên trách, công cụ tra cứu và hỏi đáp pháp luật trực tuyến có thể hỗ trợ bước đầu trong việc nhận diện nghĩa vụ pháp lý, tìm kiếm căn cứ pháp luật và xác định những nội dung cần tiếp tục làm rõ.
Bên cạnh đó, Cổng Pháp luật quốc gia cũng là kênh tiếp nhận ý kiến đóng góp của chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và người dân đối với công tác xây dựng, thi hành pháp luật. Qua đó, những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn có thêm cơ hội được phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền, góp phần nâng cao chất lượng chính sách và hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật.
Theo ông Phan Hồng Nguyên, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp), tinh thần đổi mới xuyên suốt của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 là chuyển đổi mạnh mẽ tư duy, phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật từ cung cấp thông tin pháp luật một chiều sang kiến tạo, thiết lập môi trường, các điều kiện cần thiết để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp chủ động tiếp cận pháp luật thông qua các hình thức mới, hiệu quả, ứng dụng công nghệ số.
Với công cụ AI Pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia, người dân có thể tương tác như người trao đổi với người (dạng trợ lý). Thay vì phải biết chính xác tên văn bản, điều khoản hay sử dụng những từ khóa pháp lý chuyên ngành, người dùng chỉ cần nêu vấn đề mình đang quan tâm. AI sẽ hỗ trợ phân tích nội dung câu hỏi, tìm kiếm và tổng hợp các thông tin pháp luật liên quan.
Việc ứng dụng AI cũng giúp quá trình tra cứu pháp luật trở nên đơn giản. Những vấn đề pháp lý vốn có thể yêu cầu người dân phải tìm kiếm qua nhiều văn bản, nhiều điều khoản khác nhau nay có thể được tiếp cận thông qua một cuộc hội thoại trực quan. AI cũng hỗ trợ diễn giải những nội dung pháp luật phức tạp theo cách dễ hiểu hơn, giúp người dân từng bước hình thành hiểu biết đúng về các quy định liên quan đến quyền, nghĩa vụ và các vấn đề trong đời sống.
Tuy nhiên, ông Phan Hồng Nguyên lưu ý, AI Pháp luật không thay thế vai trò của các cơ quan Nhà nước, luật sư hay chuyên gia pháp lý, mà đóng vai trò là công cụ hỗ trợ tiếp cận và khai thác thông tin pháp luật. Người dùng có thể sử dụng AI như một điểm bắt đầu để tìm hiểu vấn đề, tiếp cận các căn cứ pháp lý và chủ động kiểm tra thông tin trước khi đưa ra quyết định.
Cùng với việc phát triển nền tảng số và công cụ AI, việc đổi mới hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các hoạt động tương tác trực tuyến cũng góp phần khuyến khích người dân chủ động tìm hiểu, nâng cao nhận thức pháp luật. Gần đây nhất là Cuộc thi trực tuyến Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật do Bộ Tư pháp tổ chức trên Cổng Pháp luật quốc gia từ ngày 20/8 - 3/10/2026 đã ghi nhận gần 2,6 triệu lượt dự thi.
Đáng chú ý, cuộc thi thu hút nhiều nhóm đối tượng khác nhau, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người cao tuổi và người đang trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Điều này cho thấy hình thức trực tuyến có thể góp phần mở rộng phạm vi phổ biến, giáo dục pháp luật, tạo thêm cơ hội tiếp cận kiến thức cho những nhóm người có điều kiện tiếp cận thông tin khác nhau. Điều này cho thấy hình thức trực tuyến có thể góp phần mở rộng phạm vi phổ biến, giáo dục pháp luật, tạo thêm cơ hội tiếp cận kiến thức cho những nhóm người có điều kiện tiếp cận thông tin khác nhau.
Theo Bộ Tư pháp, trong giai đoạn 2026 - 2030, Cổng Pháp luật quốc gia sẽ được nghiên cứu, nâng cấp theo hướng cung cấp toàn diện dữ liệu pháp lý, tối ưu hóa trải nghiệm người dùng và tạo thuận lợi cho các nhóm đối tượng, trong đó có người yếu thế. Công cụ AI Pháp luật tiếp tục được hoàn thiện, nâng cấp cùng các giải pháp công nghệ mới. Ứng dụng di động của Cổng Pháp luật quốc gia được đặt mục tiêu đưa vào khai thác, sử dụng trong quý IV/2026, hướng tới xây dựng đầu mối cung cấp, kết nối và khai thác thông tin pháp luật trên môi trường số, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật thuận tiện hơn và tăng cường tương tác với cơ quan Nhà nước.
