Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân Kỷ niệm 80 năm ngày Bản Hiến pháp đầu tiên ra đời; năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; cả nước đang nỗ lực thi đua lập thành tích thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội năm 2026 với nỗ lực lớn, quyết tâm cao, phấn đấu đạt mức tăng trưởng 2 con số, tạo động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Nhân dịp này, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với đồng chí Hoàng Thanh Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương về những kết quả đạt được, yêu cầu đổi mới và định hướng triển khai Ngày Pháp luật Việt Nam trong giai đoạn mới.

Sau 13 năm triển khai, Bộ trưởng đánh giá như thế nào về những kết quả nổi bật và ý nghĩa của Ngày Pháp luật Việt Nam đối với đời sống xã hội?

Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 9/11 được quy định trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 và tiếp tục được kế thừa, phát huy tại Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026. Điều này có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; đồng thời, khẳng định vị trí, vai trò của Hiến pháp và pháp luật trong quản lý Nhà nước, quản lý xã hội, cũng như trong đời sống của mỗi người dân.

Từ năm 2013 đến nay, hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam được các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ, rộng khắp trên cả nước với nhiều hình thức phong phú, đa dạng, nhằm tôn vinh, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích trong công tác xây dựng, thi hành pháp luật, lan tỏa tinh thần thượng tôn Hiến pháp, pháp luật trong xã hội. Với vai trò là cơ quan thường trực Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương, Bộ Tư pháp đã ban hành và tham mưu Hội đồng ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam trong cả nước và ngành Tư pháp.

Trước hết, nhận thức của các cấp, các ngành và người dân về vị trí, vai trò của Hiến pháp và pháp luật trong đời sống xã hội ngày càng được nâng cao. Thông qua các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật được truyền tải bằng nhiều hình thức thiết thực, phù hợp với từng nhóm đối tượng và điều kiện thực tiễn. Pháp luật đã từng bước đến gần hơn với người dân thông qua các mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật tại cơ sở, hoạt động tư vấn, trợ giúp pháp lý và các hình thức truyền thông trực quan, sinh động và thông qua nền tảng số.

Thứ hai, thông qua các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, văn hóa pháp lý trong mỗi cá nhân từng bước được nâng cao; ý thức tự giác học tập, tìm hiểu, tuân thủ và chấp hành pháp luật ngày càng có chuyển biến tích cực. Pháp luật không còn chỉ là những quy định mang tính bắt buộc, đã trở thành chuẩn mực trong nhận thức, hành vi và cách ứng xử của mỗi người trong đời sống hằng ngày. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật bền vững.

Thứ ba, Ngày Pháp luật Việt Nam đã góp phần tăng cường sự gắn kết giữa công tác xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật. Thông qua các hoạt động hưởng ứng, nhiều vấn đề thực tiễn, những bất cập, vướng mắc trong chính sách, pháp luật được quan tâm phản ánh, trao đổi, kiến nghị xử lý kịp thời. Qua đó góp phần khuyến khích người dân, doanh nghiệp tham gia tích cực hơn vào quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao hiểu biết pháp luật, phát huy quyền làm chủ và giám sát việc thực thi pháp luật.

Thứ tư, cùng với sự phát triển của công nghệ và xu hướng chuyển đổi số, các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam ngày càng có thêm những phương thức tiếp cận mới để người dân, doanh nghiệp chủ động tiếp cận, tìm hiểu, học tập pháp luật trên môi trường số.

Có thể khẳng định, việc triển khai thực hiện Ngày Pháp luật Việt Nam đã thực sự trở thành sự kiện chính trị, pháp lý quan trọng của đất nước, lan tỏa tinh thần thượng tôn Hiến pháp, pháp luật trong xã hội; góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật và ý thức tuân thủ pháp luật của cán bộ, công chức và Nhân dân.

Tuy nhiên, ở một số nơi, hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam còn hình thức, chưa có chiều sâu, chưa đi vào thực chất, cách thức tổ chức thực hiện còn chậm đổi mới. Công tác xây dựng và thi hành pháp luật vẫn còn hạn chế; một số quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu tính ổn định và khả thi. Tổ chức thi hành pháp luật vẫn là khâu yếu...

Trong bài phát biểu ngày 6/11/2026 nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946 - 9/11/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật. Theo Bộ trưởng, tinh thần này cần được cụ thể hóa như thế nào trong các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam?

Tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài phát biểu tại Chương trình kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc đối với việc tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam năm nay. Đây không chỉ là thông điệp có tính định hướng chiến lược mà còn đặt ra yêu cầu tăng cường quán triệt và nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hành động đối với cả hệ thống chính trị, từng cơ quan, tổ chức, cán bộ, đảng viên và mỗi người dân trong xây dựng, thực thi Hiến pháp, pháp luật.

Nhìn lại lịch sử lập hiến của dân tộc, ngay từ bản Hiến pháp năm 1946, tư tưởng xuyên suốt đã là khẳng định quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, bảo đảm các quyền tự do, dân chủ của Nhân dân và được tổ chức, thực hiện theo Hiến pháp, pháp luật. Đây cũng là nền tảng tư tưởng, chính trị và pháp lý để chúng ta tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân hôm nay.

Từ tinh thần đó, việc tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11 cần được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; phải thực sự trở thành dịp để mỗi cơ quan, tổ chức và mỗi người nhìn nhận sâu sắc hơn trách nhiệm của mình trước Hiến pháp và pháp luật.

Ngày Pháp luật Việt Nam không đơn thuần là hoạt động tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật, mà quan trọng hơn là khơi dậy, củng cố ý thức tôn trọng, chấp hành và bảo vệ pháp luật; đưa tinh thần thượng tôn Hiến pháp, pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử, nguyên tắc hành động và văn hóa trong đời sống xã hội.

Tinh thần đó cần được thể hiện trước hết trong hoạt động của các cơ quan nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Đặc biệt, trong bối cảnh chúng ta đang vận hành mô hình tổ chức bộ máy mới, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu thượng tôn Hiến pháp, pháp luật càng phải được cụ thể hóa bằng hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy và chất lượng phục vụ Nhân dân. Phân cấp, phân quyền phải đi đôi với điều kiện bảo đảm thực hiện và cơ chế kiểm soát phù hợp. Người dân phải cảm nhận được giá trị của Hiến pháp, pháp luật không chỉ qua những quy định trên văn bản mà còn qua việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình được tôn trọng, bảo vệ trong thực tiễn.

Một nội dung hết sức quan trọng khác là phải đưa tinh thần thượng tôn pháp luật vào hoạt động xây dựng, hoàn thiện thể chế. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ rõ, Nghị quyết số 27 đặt ra yêu cầu tổng thể về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nghị quyết số 66 xác định đổi mới xây dựng và thi hành pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm để đột phá về thể chế. Thực hiện các chủ trương ấy phải gắn nâng cao năng lực quản trị với phát huy dân chủ, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân.

Do đó, Ngày Pháp luật Việt Nam cần góp phần lan tỏa nhận thức rằng pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn là nền tảng bảo đảm quyền con người, quyền công dân, tạo lập môi trường ổn định, minh bạch, an toàn cho đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển đất nước. Mỗi quy định pháp luật được ban hành phải xuất phát từ thực tiễn, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ, khả thi và hướng tới lợi ích chung.

Đó cũng chính là cách thiết thực nhất để chúng ta kế thừa và phát huy di sản lập hiến của 80 năm trước, biến những giá trị của Hiến pháp năm 1946 thành động lực và sức mạnh nội sinh cho công cuộc xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong giai đoạn phát triển mới.

Trước yêu cầu đưa pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, theo Bộ trưởng, đâu là những nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm cần tập trung thực hiện để Ngày Pháp luật Việt Nam không dừng lại ở hoạt động hưởng ứng mà tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành động của cơ quan, doanh nghiệp và người dân?

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, “điểm nghẽn” về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ, nhưng tổ chức triển khai hiện nay đang là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Điều đó đặt ra yêu cầu rất rõ ràng đối với toàn bộ hệ thống chính trị: Phải hành động quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả trong tổ chức thực hiện pháp luật, đưa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thực sự đi vào cuộc sống.

Trong bối cảnh đó, Ngày Pháp luật Việt Nam không chỉ là đợt sinh hoạt chính trị, pháp lý sâu rộng, mà còn thúc đẩy trách nhiệm thực thi pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử của mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân, từ đó xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật để góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển. Để làm được điều này, cần có sự vào cuộc đồng bộ, thực chất của các cấp, các ngành, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị và mỗi người dân trong xã hội.

Cần tiếp tục đổi mới công tác xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khơi thông mọi nguồn lực, tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế, tạo lập môi trường thuận lợi cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Cần xác định tổ chức thi hành pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn trực tiếp với trách nhiệm của người đứng đầu. Việc hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam phải đi vào thực chất, gắn với nhiệm vụ chính trị và những vấn đề pháp lý đang đặt ra trong thực tiễn.

Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, yêu cầu quan trọng nhất là phải gương mẫu trong chấp hành và thực thi pháp luật, thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao; đề cao đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ Nhân dân. Vì vậy, sự nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc củng cố niềm tin của Nhân dân và lan tỏa văn hóa thượng tôn pháp luật.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, cần chủ động tìm hiểu, tuân thủ pháp luật, xây dựng văn hóa kinh doanh minh bạch, liêm chính và có trách nhiệm với xã hội. Cùng với đó, doanh nghiệp cần tích cực tham gia góp ý, hiến kế xây dựng chính sách kịp thời, phản ánh những quy định bất cập, không khả thi, những khó khăn phát sinh trong quá trình hoạt động có nguyên nhân do quy định pháp luật không phù hợp để các cơ quan nhà nước nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Đối với mỗi người dân, cần chuyển từ tiếp cận pháp luật thụ động, một chiều sang chủ động tiếp cận, tìm hiểu pháp luật, tương tác đa chiều; phản hồi, kiến nghị, phản ánh vướng mắc trong thực thi chính sách, pháp luật. Đồng thời coi việc tôn trọng và tuân thủ pháp luật trở thành ý thức tự giác, nhu cầu tự thân.

Về phía Bộ Tư pháp, với vai trò là cơ quan giúp Chính phủ quản lý nhà nước về công tác xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật, thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục tham mưu đổi mới công tác xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, đồng thời nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật; đổi mới mạnh mẽ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo tinh thần Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026, chuyển đổi căn bản tư duy, phương thức thực hiện từ cung cấp thông tin pháp luật sang tạo lập môi trường, các điều kiện cần thiết để người dân, doanh nghiệp chủ động tiếp cận, tìm hiểu, học tập pháp luật trên môi trường số.

Đồng thời, phát huy vai trò của Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật các cấp trong chỉ đạo, tăng cường phối hợp, huy động các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Trong giai đoạn mới cần tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, đưa Ngày Pháp luật Việt Nam trở thành hoạt động thường xuyên, liên tục, gắn với trách nhiệm cụ thể và kết quả thực chất. Qua đó, góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, từng bước hình thành văn hóa thượng tôn Hiến pháp, pháp luật , nền tảng quan trọng để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!