 Trạm y tế xã Đường Lâm được xây dựng bề thế, ảnh hưởng không nhỏ đến cảnh quan không gian làng cổ. Ảnh: Đinh Thuận/TTXVN. |
Dù là công trình được xây mới trên nền Trạm Y tế cũ nhưng với diện tích lớn hơn 2 lần so với diện tích cũ, thiết kế khang trang đã ảnh hưởng không nhỏ đến cảnh quan không gian làng cổ, đặc biệt là cổng làng vốn được coi là biểu tượng của làng cổ Đường Lâm. Điều đáng nói, công trình này xây dựng không đúng với Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị làng cổ ở Đường Lâm được thành phố Hà Nội phê duyệt tại quyết định số 6634 ngày 31/10/2013, công bố đầu năm 2014.
Sau rất nhiều năm xây dựng, Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị làng cổ ở Đường Lâm được hoàn thành với sự tham gia của nhiều ban ngành và đây được coi là định hướng cho công tác bảo tồn, tôn tạo, phát huy di tích làng cổ lâu dài. Không chỉ có vậy, quy hoạch còn được coi là công cụ quản lý bảo tồn và mọi việc cải tạo, chỉnh trang, xây dựng mới đều phải tuân thủ theo quy hoạch này. Tuy nhiên, việc cải tạo, nâng cấp trạm y tế xã theo hình thức xây mới, mở rộng lại không tuân thủ như vậy.
Tại Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị làng cổ Đường Lâm, công trình Trạm Y tế xã được đề xuất xây dựng mới tại thôn Cam Thịnh, phía sau ao làng. Lối tiếp cận sẽ từ phía Quốc lộ 32 theo đường chính của thôn và lối từ thôn Mông Phụ sang, đi bên cạnh ao và không nằm trong tầm nhìn của các tuyến chính đi thăm làng cổ. Vị trí Trạm Y tế cũ ở sát cổng làng Mông Phụ sẽ được dành cho Ban Quản lý Dự án làng cổ Đường Lâm và Ban Quản lý phải thu gọn phần tường phía trước so với hiện nay để bảo vệ cây đa cổ và cảnh quan cổng làng.
Quy hoạch là vậy, song chỉ sau 1 năm quy hoạch được công bố, đến tháng 9/2015, UBND thị xã Sơn Tây có tờ trình Sở Kế hoạch Đầu tư thành phố Hà Nội và UBND thành phố Hà Nội phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng Trạm Y tế xã Đường Lâm tại vị trí Trạm Y tế cũ theo hình thức xây mới. Tháng 10/2015, UBND thành phố Hà Nội có quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư dự án cải tạo, nâng cấp Trạm Y tế xã Đường Lâm.
Điều đáng bàn ở đây, theo Tờ trình của UBND thị xã Sơn Tây, cơ quan này coi công trình Trạm Y tế xã là một công trình xây dựng thông thường, chưa đặt Trạm Y tế vào vị trí là một bộ phận của di sản văn hóa. Bằng chứng là các căn cứ pháp lý mà UBND thị xã Sơn Tây đưa ra chưa đầy đủ, mới chỉ căn cứ vào các văn bản pháp luật về xây dựng và đầu tư công, chưa đưa ra các căn cứ pháp lý về di sản văn hóa.
Trong khi đó, đối tượng nằm trong khu vực đã được xếp hạng, phải chịu sự quản lý của Luật Di sản văn hóa, Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị làng cổ ở Đường Lâm và Quyết định xếp hạng di tích quốc gia di tích kiến trúc – nghệ thuật làng cổ Đường Lâm. Vì công trình nằm ở khu vực khoanh vùng bảo vệ nên mọi thủ tục đầu tư xây dựng phải tuân thủ theo các quy định pháp luật về di sản văn hóa.
Vì không đặt công trình Trạm Y tế ở khía cạnh di sản văn hóa nên Tờ trình của UBND thị xã Sơn Tây không thông qua các cơ quan quản lý di sản văn hóa. Tất nhiên, do chỉ thông qua cơ quan đầu tư xây dựng nên cơ quan chuyên ngành không nắm vững các văn bản liên quan đến di sản văn hóa, cụ thể là Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích làng cổ ở Đường Lâm nên chưa có tham mưu phù hợp cho UBND thành phố Hà Nội.
Tới cuối năm 2016, UBND thị xã Sơn Tây mới có văn bản xin thỏa thuận của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch về thiết kế cải tạo, nâng cấp Trạm Y tế xã Đường Lâm thông qua Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội. Tháng 12/2016, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã có văn bản thỏa thuận.
Cơ sở xây dựng liệu có thuyết phục?
Trạm Y tế xã Đường Lâm được xây dựng bề thế ngay sát cổng làng Mông Phụ. Ảnh: vietnamnet.vn
