Khói lửa bốc lên tại khu phức hợp quân sự Fuerte Tiuna lớn nhất Venezuela, sau một loạt tiếng nổ ở thủ đô Caracas ngày 3/1/2026. Ảnh: Japantimes.co.jp/TTXVN
Theo đài phát thanh quốc tế DW (Đức), cuộc tấn công nhằm vào Venezuela ngày 3/1 đã làm dấy lên những làn sóng đồn đoán mạnh mẽ về mục tiêu thực sự của Mỹ. Trong khi dư luận quốc tế vẫn đang bàng hoàng trước quy mô của chiến dịch quân sự này, các tài liệu và thông tin từ giới chức Mỹ đã dần hé lộ những tính toán chiến lược sâu xa của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với quốc gia Nam Mỹ này.
Dựa trên những tài liệu được công bố trước đây, ý định tấn công Venezuela không phải là một quyết định bột phát. Một cuộc phỏng vấn trên tạp chí Vanity Fair vào cuối tháng 12/2025 đã chỉ ra rằng việc thay đổi chính quyền tại Venezuela hiện là một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền Trump. Bà Susie Wiles, Chánh văn phòng của Tổng thống Trump, từng gây xôn xao dư luận khi tuyên bố người đứng đầu Nhà Trắng "muốn tiếp tục đánh bom các tàu thuyền cho đến khi Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro chịu khuất phục".
Ban đầu, các chiến dịch quân sự được khoác dưới danh nghĩa "cuộc chiến chống ma túy" nhằm tiêu diệt các tàu chở chất cấm bị cáo buộc là của Venezuela tại vùng biển Caribe. Tuy nhiên, sau các đợt không kích trực tiếp vào thủ đô Caracas, giới phân tích cho rằng ma túy chỉ là cái cớ ban đầu. Mục tiêu thực sự dường như đã chuyển hướng trực diện vào cá nhân Tổng thống Maduro - người đã nắm quyền từ năm 2013 và luôn được chính quyền Trump coi là một trở ngại lớn trong khu vực.
Khai thác tài nguyên và khẳng định tầm ảnh hưởng
Bên cạnh các mục tiêu chính trị, những lợi ích kinh tế về tài nguyên cũng được coi là một động lực thúc đẩy Mỹ hành động cứng rắn. Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ và đất hiếm khổng lồ - những nguồn tài nguyên chiến lược mà Washington luôn quan tâm. Việc phong tỏa các tàu dầu bị trừng phạt và các đòn tấn công quân sự được nhận định là cách để gây áp lực tối đa, buộc Caracas phải nhượng bộ trong việc cung cấp các nguồn năng lượng này cho Mỹ.
Ngoài ra, hành động này còn phù hợp với Chiến lược An ninh Quốc gia mới của chính quyền Trump nhiệm kỳ thứ hai. Chiến lược này tái khẳng định trọng tâm vào Tây bán cầu, khu vực mà Mỹ coi là phạm vi ảnh hưởng truyền thống của mình. Bằng cách gây áp lực lên Venezuela, Mỹ đồng thời tạo ra một "hiệu ứng domino" lên Cuba – một đồng minh thân cận và phụ thuộc lớn vào năng lượng từ Venezuela.
"Venezuela là quân bài bất khả xâm phạm duy nhất mà Cuba vẫn có thể dựa vào. Nếu không có Venezuela, Cuba sẽ gặp rất nhiều khó khăn và thiệt hại về kinh tế", chuyên gia Jesus Renzullo tại Viện Nghiên cứu Toàn cầu và Khu vực Đức nhận định.
Xây dựng di sản và tính toán bầu cử
Một góc nhìn khác từ các chuyên gia cho thấy, động cơ của ông Trump có thể không chỉ đơn thuần là dầu mỏ. Trung tá quân đội Mỹ đã nghỉ hưu Jim Marckwardt, hiện đang công tác tại Đại học Johns Hopkins, cho rằng Tổng thống Trump đang muốn giải quyết dứt điểm một hồ sơ còn tồn đọng từ nhiệm kỳ trước để xây dựng di sản cá nhân.
So với các cuộc xung đột phức tạp và kéo dài tại Ukraine hay Gaza, việc lật đổ chính quyền của Tổng thống Maduro được xem là một "giải pháp khả thi" và dễ đạt được kết quả cụ thể hơn đối với chính quyền Mỹ hiện nay.
Bên cạnh đó, không thể bỏ qua yếu tố chính trị nội bộ. Kể từ khi tái đắc cử, tỷ lệ ủng hộ ông Trump có dấu hiệu sụt giảm. Việc thực hiện các biện pháp mạnh tay tại Venezuela được coi là cách dễ dàng nhất để xoa dịu và thu hút sự ủng hộ từ cộng đồng người Mỹ Latinh tại bang Florida - một khối cử tri quan trọng trong thành trì của ông Trump.
Về phần mình, chuyên gia quan hệ quốc tế người Argentina, Tadeo Casteglione, nói với đài Sputnik (Nga) rằng hành động mới nhất trên của Mỹ đã chứng thực nhiều lời cảnh báo mà cố lãnh đạo Hugo Chávez và Tổng thống đương nhiệm của Venezuela, ông Maduro, đã đưa ra “về sự can thiệp của Mỹ vào công việc nội bộ của Venezuela, về cuộc chiến kinh tế, các lệnh trừng phạt và mọi đau khổ của người dân Venezuela”.
Chuyên gia Casteglione lưu ý rằng sự leo thang căng thẳng ở Venezuela diễn ra theo mô hình thường thấy của sự can thiệp của Mỹ vào công việc nội bộ của các quốc gia Mỹ Latinh.
Trước đó cùng ngày, nhiều tiếng nổ lớn đã vang lên ở thủ đô Caracas của Venezuela. Chính phủ Venezuela đã ra tuyên bố chính thức, gọi đây là một “hành động xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng” do Chính phủ Mỹ tiến hành. Trước diễn biến này, Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã ký sắc lệnh ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn lãnh thổ quốc gia nhằm chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh.
Tóm lại, cho dù mục tiêu thực sự là gì, các cuộc tấn công này đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong quan hệ giữa Washington và Caracas, đồng thời đặt khu vực Mỹ Latinh vào một giai đoạn biến động mới đầy rủi ro.