Gia tăng năng suất, mở rộng thị trường
Tại Công ty TNHH Việt Thắng Jean, chuyển đổi số được triển khai xuyên suốt từ thiết kế, quản lý nguyên liệu, sản xuất đến phân phối. Dữ liệu từ từng công đoạn được kết nối giúp doanh nghiệp theo dõi tiến độ đơn hàng, kiểm soát chất lượng và chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Thay vì phụ thuộc nhiều vào thao tác thủ công và kinh nghiệm của người lao động như trước, doanh nghiệp đã đưa thiết kế 3D, công nghệ cắt tự động, kho thông minh và hệ thống may hiện đại vào dây chuyền.
Việc số hóa chuỗi sản xuất không chỉ giúp giảm các thao tác lặp lại mà còn hạn chế lãng phí nguyên liệu, rút ngắn thời gian xử lý và nâng khả năng đáp ứng những đơn hàng có yêu cầu khác nhau. Dữ liệu được cập nhật trong quá trình sản xuất cũng giúp doanh nghiệp sớm nhận biết công đoạn chậm tiến độ hoặc phát sinh sai lệch để điều chỉnh, thay vì chờ đến khi sản phẩm hoàn thành mới kiểm tra.
Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean, cho biết doanh nghiệp kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh. Với sản phẩm denim, công nghệ laser được sử dụng thay thế một số công đoạn tạo hiệu ứng theo phương thức truyền thống, qua đó giảm sử dụng hóa chất và hạn chế tác động đến môi trường. Công nghệ nano trong nhuộm màu, hệ thống giặt xả hiện đại, cắt tự động và quản trị chuỗi cung ứng bằng dữ liệu cũng giúp doanh nghiệp kiểm soát nguyên liệu, năng lượng và chất lượng sản phẩm.
Theo ông Việt, yêu cầu về phát thải, nguồn nguyên liệu, khả năng truy xuất và sản xuất bền vững đang trở thành điều kiện để hàng hóa tiếp cận các thị trường như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản. Vì vậy, đầu tư công nghệ không còn là lựa chọn mang tính hình thức mà ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì đơn hàng, nâng giá trị sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nếu Việt Thắng Jean bắt đầu chuyển đổi số từ bài toán sản xuất, hơn 5.400 doanh nghiệp và 6.800 hộ kinh doanh tại phường An Lạc lại có nhu cầu cấp thiết về kết nối thị trường. Từ thực tế này, nền tảng thương mại điện tử B2B “An Lạc Business Hub” được xây dựng để các doanh nghiệp giới thiệu năng lực sản xuất, cập nhật sản phẩm, đăng nhu cầu mua bán và tìm kiếm đối tác.
Ông Trần Văn Chín, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Công nghệ Arobid, cho biết nền tảng hướng tới kết nối nhiều khâu trên cùng một môi trường, từ sản xuất, hậu cần, phân phối đến tài chính và xuất khẩu. Thay vì chỉ đăng thông tin giới thiệu, doanh nghiệp có thể tìm nhà cung cấp, gửi yêu cầu báo giá và tiếp cận những đối tác phù hợp với ngành nghề.
Theo ông Chín, nền tảng số có thể giúp doanh nghiệp nhỏ mở rộng không gian giao thương mà không phải đầu tư ngay một mạng lưới bán hàng lớn. Tuy nhiên, khả năng kết nối phụ thuộc nhiều vào chất lượng dữ liệu. Thông tin doanh nghiệp cần được xác thực, hồ sơ sản phẩm phải được chuẩn hóa, còn dữ liệu về năng lực cung ứng và nhu cầu thị trường phải được cập nhật thường xuyên.
Hiệu quả của nền tảng vì vậy không thể chỉ được tính bằng số tài khoản đăng ký. Những chỉ số như số yêu cầu báo giá, đối tác được kết nối, hợp đồng hình thành và chi phí được tiết giảm mới phản ánh rõ nền tảng có hỗ trợ được hoạt động kinh doanh hay không.
Từ phía doanh nghiệp sử dụng, bà Phạm Hồng Thắm, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nông sản Yến sào 3 Miền, cho rằng nền tảng số tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp địa phương giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng và tìm kiếm đối tác với chi phí hợp lý hơn. Trước đây, doanh nghiệp nhỏ thường phụ thuộc vào quan hệ trực tiếp hoặc phải tham gia nhiều chương trình xúc tiến mới có thể đưa sản phẩm đến khách hàng.
Khi tham gia nền tảng B2B, doanh nghiệp có thể xây dựng hồ sơ số, cập nhật sản phẩm và phản hồi yêu cầu của khách hàng thường xuyên hơn. Tuy nhiên, theo bà Thắm, chuyển đổi số chỉ thuyết phục được doanh nghiệp khi mang lại khách hàng, đơn hàng mới hoặc giúp quy trình kinh doanh vận hành thuận lợi hơn.
Những trường hợp tại Việt Thắng Jean và phường An Lạc cho thấy chuyển đổi số có thể bắt đầu từ những nhu cầu rất cụ thể, như tiết kiệm nguyên liệu, kiểm soát đơn hàng hoặc tìm kiếm đối tác. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng biết nên lựa chọn công nghệ nào, bắt đầu từ khâu nào và đánh giá hiệu quả đầu tư ra sao. Khoảng trống này đặt ra yêu cầu chính sách hỗ trợ phải đến đúng doanh nghiệp và gắn chặt hơn với nhu cầu của thị trường.
Chính sách phải đưa công nghệ đến đúng doanh nghiệp
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của thành phố đứng thứ 98 toàn cầu, tăng 12 bậc. Thành phố ghi nhận hơn 1,4 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; hiện có 3.343 dự án còn hiệu lực với tổng vốn khoảng 3,9 tỷ USD.
Khoảng 80 hồ sơ sản phẩm đã đăng ký tham gia thí điểm thương mại hóa kết quả nghiên cứu với tổng kinh phí hơn 500 tỷ đồng, trong đó nguồn lực ngoài ngân sách chiếm trên 50%. Sàn giao dịch công nghệ phiên bản mới kết nối gần 25.000 công nghệ, thiết bị và hơn 1.100 chuyên gia tư vấn; ghi nhận 40 hợp đồng, thỏa thuận với tổng giá trị 29,815 tỷ đồng.
Thành phố có nguồn lực nghiên cứu tương đối lớn, song số kết quả được đưa vào sản xuất, kinh doanh vẫn chưa tương xứng. Nhiều doanh nghiệp muốn đổi mới nhưng chưa biết lựa chọn công nghệ nào và đánh giá hiệu quả đầu tư ra sao.
Bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển Khoa học công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, cho biết các chương trình nghiên cứu giai đoạn 2026 - 2030 phải hướng vào những bài toán thực tế như chuyển đổi số, đô thị thông minh, sản xuất thông minh, nông nghiệp công nghệ cao, y tế số, năng lượng xanh và quản trị đô thị.
Theo bà Sương, kết nối giữa viện, trường và doanh nghiệp chưa thật sự hiệu quả, trong khi dịch vụ tư vấn, hoàn thiện công nghệ và đưa sản phẩm ra thị trường còn thiếu liên tục. Thành phố cần hoàn thiện cơ chế định giá tài sản khoa học và công nghệ, giao quyền khai thác kết quả nghiên cứu linh hoạt hơn, hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm và chia sẻ rủi ro khi thử nghiệm. Doanh nghiệp cũng cần tham gia từ khâu xác định đề tài để sản phẩm nghiên cứu có địa chỉ ứng dụng rõ ràng.
Tại phường An Lạc, ông Lê Trương Hải Hiếu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường, cho rằng địa bàn có thế mạnh về may mặc, giày da, bao bì, công nghiệp phụ trợ và thực phẩm chế biến nên cần không gian giao thương số gắn với sản xuất. Chính quyền cơ sở có vai trò kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nền tảng.
Còn ông Mai Hữu Tín, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh, cho rằng doanh nghiệp cần xác định rõ bài toán về năng suất, chất lượng, chi phí hoặc thị trường trước khi lựa chọn giải pháp số. Tổ chức đại diện doanh nghiệp có vai trò kết nối các ngành, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và chuyển nhu cầu thực tế đến cơ quan xây dựng chính sách.
Theo ông Tín, doanh nghiệp lớn có thể mở các bài toán về sản xuất, logistics, dữ liệu và chuỗi cung ứng để doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và viện nghiên cứu cùng tham gia giải quyết. Khi doanh nghiệp đầu chuỗi đưa ra tiêu chuẩn kỹ thuật và hỗ trợ đơn vị cung ứng chuyển đổi, hiệu quả sẽ lan tỏa rộng hơn so với việc từng doanh nghiệp tự đầu tư riêng lẻ.
Để Nghị quyết 57 tạo động lực, Thành phố đang chuyển dần từ lợi thế quy mô sang lợi thế về tri thức, dữ liệu và công nghệ. gChủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho biết, kinh tế số chỉ tạo ra tăng trưởng bền vững khi chính sách đến đúng doanh nghiệp, công nghệ giải quyết đúng vấn đề và kết quả nghiên cứu được đưa vào sản xuất, kinh doanh. Giá trị cuối cùng phải được thể hiện bằng năng suất cao hơn, sản phẩm xanh hơn, thị trường rộng hơn và năng lực cạnh tranh thực chất của doanh nghiệp.
