Bên trong phòng sạch sáng choang của Trường Trung học Bán dẫn Chungbuk, một nhóm học sinh mặc bộ đồ bảo hộ kín từ đầu đến chân đang cẩn thận thao tác với các tấm mỏng silicon, thực hành những công đoạn sản xuất giống với quy trình đang được sử dụng tại các nhà máy chip thương mại.
Theo hãng thông tấn Kyodo (Nhật Bản), khoảng một nửa số học sinh tốt nghiệp Trường Trung học Bán dẫn Chungbuk sẽ vào thẳng các tập đoàn lớn như Samsung Electronics hay SK Hynix dù chưa từng đặt chân vào giảng đường đại học.
Trong khi đó, thực tế hiện nay là ngay cả những sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học danh tiếng cũng gặp khó khăn khi xin việc tại các tập đoàn lớn vốn ưu tiên tuyển dụng nhân sự có kinh nghiệm thay vì người mới tốt nghiệp.
Trường Trung học Bán dẫn Chungbuk đã trở thành trường trung học Meister chuyên về lĩnh vực bán dẫn đầu tiên của Hàn Quốc vào năm 2010. Trường Trung học Meister là mô hình trường trung học nghề kiểu mới tại Hàn Quốc, được thành lập nhằm đào tạo ra các chuyên gia tay nghề cao đáp ứng trực tiếp nhu cầu của những ngành công nghiệp mũi nhọn.
Trường Trung học Bán dẫn Chungbuk hiện đào tạo khoảng 300 học sinh thuộc ba chuyên ngành: sản xuất bán dẫn, thiết bị bán dẫn và hóa chất bán dẫn. Đây là trường dạy nghề được chính phủ hỗ trợ với mục tiêu trang bị kỹ năng và kiến thức cần thiết để học sinh có thể gia nhập ngành ngay sau khi tốt nghiệp.
Trường Trung học Bán dẫn Chungbuk cung cấp chương trình đào tạo thực hành tại 6 phòng sạch ngay trong khuôn viên, trang bị đầy đủ máy móc cho toàn bộ quy trình sản xuất chip. Một số thiết bị tại đây do công ty SK Hynix tài trợ.
Ngôi trường nằm tại Eumseong, tỉnh Bắc Chungcheong – cách Seoul khoảng 130 km về phía Đông Nam. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp có việc làm của trường ở mức từ 96,4% đến 99,1% trong những năm gần đây. Con số này vượt xa mức trung bình toàn quốc là 38,2% đối với các chương trình đào tạo nghề tại trường trung học phổ thông thông thường và 55,2% đối với các trường trung học nghề nói chung.
Theo dữ liệu của nhà trường, trong số 105 học sinh tốt nghiệp đầu năm nay, có 23 em được tuyển dụng bởi Samsung Electronics, Samsung Electro-Mechanics hoặc Samsung Display, trong khi 3 em khác gia nhập SK Hynix.
Viện Phát triển Hàn Quốc cho biết khoảng 14% người lao động tại nước này làm việc cho các tập đoàn lớn. Vị trí tại những công ty quy mô lớn như Samsung luôn được săn đón gắt gao, bởi mức thu nhập của nhân viên tại đây thường cao gấp đôi so với người làm việc ở các công ty nhỏ hơn.
Song Jun Hee (18 tuổi) chuẩn bị gia nhập Samsung Display thông qua chương trình học bổng của công ty, cho biết cậu đã chọn theo học trường nghề thay vì con đường học vấn phổ thông truyền thống sau khi nảy sinh niềm đam mê với máy móc từ thời trung học cơ sở. Quyết định này ban đầu vấp phải sự phản đối gay gắt từ cha mẹ cậu. Họ không thể hiểu nổi tại sao con mình lại muốn từ bỏ cơ hội vào đại học dù sở hữu thành tích học tập khá tốt.
Song Jun Hee chia sẻ: “Cháu tin rằng mình sẽ có lợi thế cạnh tranh hơn nếu sớm bước vào thị trường lao động thay vì dành nhiều năm học đại học”. Song Jun Hee mỉm cười cho biết sự hoài nghi của gia đình nhanh chóng biến mất sau khi cậu được Samsung tuyển dụng.
Trong khi đó Park Seung Yun người Seoul, cho rằng triển vọng thu nhập đã khiến cậu không còn nghi ngại về quyết định bỏ qua đại học. Park Seung Yun khẳng định: “Nghĩ đến mức lương mình sẽ nhận ở Samsung là cháu chẳng còn lo gì nữa”. Sau khi tốt nghiệp trường trung học, Park Seung Yun sẽ gia nhập Samsung Electronics. Theo Park Seung Yun, ngay cả khi không học đại học theo con đường truyền thống, nhân viên Samsung vẫn có cơ hội lấy bằng đại học thông qua chương trình đào tạo nội bộ của công ty.
Theo Hiệu trưởng Seo Un Seok, sự quan tâm dành cho Trường Trung học Bán dẫn Chungbuk đã tăng lên mức chưa từng thấy, trong bối cảnh các khoản thưởng hiệu suất hậu hĩnh tại Samsung và SK Hynix đang thu hút sự chú ý lớn giữa thời kỳ bùng nổ của ngành bán dẫn.
Ông Seo Un Seok cho biết, số lượng đăng ký tham dự buổi giới thiệu tuyển sinh sắp tới của trường đã tăng vọt lên hơn 400 trường hợp, so với mức chỉ 80 đến 90 học sinh ở những năm trước, buộc nhà trường phải chuyển sự kiện sang một địa điểm rộng rãi hơn. Ông cũng chia sẻ thêm rằng số lượng yêu cầu tư vấn tuyển sinh đã tăng gấp ba đến bốn lần, bao gồm cả những câu hỏi từ nước ngoài, như từ Trung Quốc và Việt Nam.
Tỷ lệ cạnh tranh để giành được vị trí đã tăng từ mức khoảng 1,5 ứng viên cho mỗi suất tuyển sinh cách đây hai năm lên 2,3 vào năm ngoái. Hiệu trưởng Seo Un Seok dự báo mức độ cạnh tranh sẽ còn gay gắt hơn nữa trong năm nay.
Giáo viên phụ trách mảng việc làm cho học sinh tại trường trong 5 năm qua - ông Jung Jae Won cho biết nhu cầu tuyển dụng từ các doanh nghiệp đối tác hiện đã vượt xa số lượng khoảng 100 học sinh tốt nghiệp mỗi năm của trường. "Chúng tôi thực sự không có đủ học sinh để giới thiệu", ông Jung Jae Won thừa nhận.
Ông Seo Un Seok nhấn mạnh rằng nhà trường đã ký thỏa thuận tuyển dụng với hơn 100 công ty, nhờ đó học sinh tốt nghiệp có thể thoải mái lựa chọn nhà tuyển dụng tiềm năng. Học sinh tốt nghiệp trường cũng có lợi thế vượt trội trong sự nghiệp. Một số người đã đảm nhận vị trí quản lý khi mới 27 tuổi. "Học sinh của chúng tôi đã giữ chức trưởng bộ phận trong khi bạn bè tốt nghiệp đại học mới chỉ bắt đầu công việc với tư cách là nhân viên mới", ông Jung Jae Won nói.
Khi mô hình Trường Trung học Bán dẫn Chungbuk ngày càng phổ biến trên toàn quốc, vào tháng 6, Bộ Giáo dục Hàn Quốc đã chỉ định sáu trường trung học Meister mới – trong đó có hai trường chuyên về lĩnh vực bán dẫn – dự kiến sẽ đi vào hoạt động từ năm 2028.
Mỗi trường sẽ nhận được khoản ngân sách chính phủ trị giá 5 tỷ won (tương đương 3,35 triệu USD) trong vòng hai năm. Hiệu trưởng Seo Un Seok cho biết nhà trường luôn kiên định với quan điểm rằng Hàn Quốc cần vượt qua tư duy đã ăn sâu bám rễ từ lâu, cho rằng bằng đại học là điều kiện bắt buộc để đạt được "thành công".
Hiệu trưởng Seo Un Seok lưu ý; “Ngay từ đầu, chúng tôi đã hướng tới việc xây dựng xã hội không còn quá coi trọng xuất thân học vấn mà đề cao năng lực thực tế. Chúng tôi đã theo đuổi con đường này suốt hơn 15 năm. Thay đổi không phải đến từ cơn sốt hiện nay, mà đã được hình thành và bồi đắp từ nền móng”.
Trong những ngày được nghỉ, các cựu học sinh vẫn thường trở lại, mua bữa ăn cho các học sinh đang theo học, chia sẻ kinh nghiệm làm việc trên dây chuyền sản xuất chất bán dẫn và động viên những người sắp bước vào các cuộc phỏng vấn tuyển dụng. Theo ông Seo Un Seok, những hành động giản dị ấy là minh chứng cho việc ngôi trường này mang đến cho sinh viên nhiều hơn một “lối tắt” để nhanh chóng có được công việc lương cao.
Mô hình trường trung học Meister của Hàn Quốc là bài học đáng chú ý đối với Việt Nam, không đơn thuần là đào tạo nghề bán dẫn ở bậc THPT, mà là thay đổi cách tổ chức chuỗi đào tạo nhân lực công nghệ cao trong đó doanh nghiệp xác định nhu cầu, nhà trường đào tạo theo nhu cầu thực tế, nhà nước tạo thể chế và đầu tư hạ tầng.
Điều này rất phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW nhấn mạnh về "Chú trọng bảo đảm nguồn nhân lực trình độ cao cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; có cơ chế, chính sách đặc biệt về nhân tài".
Việt Nam có thể thí điểm mô hình "trường THPT công nghệ chiến lược”, không nhất thiết chỉ có bán dẫn, mà có thể tập trung vào AI, robot và tự động hóa, an ninh mạng, năng lượng mới... Các trường theo mô hình này nên tập trung vào một số lĩnh vực có doanh nghiệp và hệ sinh thái sản xuất thực tế ở địa phương.
