Từ1/5, TP Hồ Chí Minh sẽ trở thành địa phương mới nhất triển khai thí điểm việckhoán kinh phí sử dụng xe ô tô công. Theoquyết định của UBND Thành phố, việc thí điểm được triển khai tại 5 sở ngành,quận huyện gồm Văn phòng UBND Thành phố, Sở Tài chính, Ban Quản lý An toàn thựcphẩm thành phố, quận Bình Thạnh và huyện Bình Chánh. Sau thời gian thực hiệnthí điểm, Sở Tài chính sẽ đề xuất để UBND Thành phố xem xét, quyết định thựchiện khoán tại các cơ quan, đơn vị khác; thời gian dự kiến bắt đầu từ ngày1/1/2019.
Nhưvậy, chủ trương khoán xe công đang tiếp tục được mở rộng ra các bộ ngành và địaphương, với sự góp mặt của một thành phố có quy mô dân số và kinh tế đứng đầucả nước. Trước đó, vào tháng 10/2016, Bộ Tài chính – cơ quan được Chính phủgiao nhiệm vụ quản lý chi tiêu công và tài sản công - đã tiên phong thực hiệnkhoán kinh phí xe công sử dụng từ nơi ở đến nơi làm việc đối với các cán bộtrong diện được hưởng tiêu chuẩn. Tiếp đó, tháng 3/2017, Hà Nội cũng thực hiệnthí điểm ở bốn sở và bốn quận huyện. Hy vọng rằng, việc Bộ Tài chính cùng haithành phố quan trọng nhất cả nước gương mẫu, đi đầu thực hiện sẽ tạo động lựccho các bộ ngành và địa phương khác noi theo.
Trướcđây, việc khoán xe công đã từng được đưa ra thí điểm nhưng trên tinh thần tựnguyện, do đó trong quá trình triển khai gặp rất nhiều khó khăn và đi vào bếtắc. Lý do là cơ chế khoán không chỉ tác động tới người đứng đầu đơn vị thuộcdiện được xe công phục vụ, mà còn ảnh hưởng tới quyền lợi trực tiếp của một sốbộ phận tham mưu. Xe công sẽ không còn được tự do điều động cho những công việccá nhân hoặc công việc chung nhưng không cần thiết. Một số lái xe cũng sẽ bịthừa ra khỏi biên chế. Với việc Chính phủ ban hành Nghị định số 151/2017/NĐ-CP quyđịnh một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, thì cơ chế khoán đãtrở thành bắt buộc. Tính chất của chủ trương đã khác. Các cơ quan, đơn vị dùkhông muốn cũng không thể chần chừ, lần lữa lâu hơn.
Tuynhiên, ngoài việc đưa ra các chế tài bắt buộc, một chủ trương rất cần sự gươngmẫu đi đầu thực hiện nghiêm túc tại các bộ ngành, địa phương quan trọng nóichung và tại từng đơn vị nói riêng. Nếu người đứng đầu cơ quan, đơn vị khôngchủ động chỉ đạo cấp dưới tính toán, lên phương án thực hiện, sẽ rất dễ nảysinh tình trạng e ngại, nể nang từ phía cấp dưới. Chủ trương tốt sẽ bị trì hoãnhoặc khi đi vào thực hiện sẽ gặp rất nhiều trở ngại, nhất là trở ngại về tưduy, nhận thức và khi động chạm đến quyền lợi của người thực hiện.
Xe công đang ngốn rất nhiềungân sách. Theo tính toán của Bộ Tài chính, hiện cả nước có khoảng 34.000 chiếcxe ô tô phục vụ các hoạt động chung tại các cơ quan đơn vị, với kinh phí 'nuôi'xe công trung bình lên tới 223 triệu đồng/xe/năm. Thủ tướng Chính phủ đã chỉđạo đến năm 2020, số xe công phải giảm 30-50% so với mức hiện hành. Nếu việckhoán kinh phí được thực hiện đầy đủ thì mỗi năm ngân sách nhà nước sẽ tiếtkiệm được hàng ngàn tỷ đồng (có ước tính lên đến 3.400 tỷ đồng/năm).
Tuy nhiên, trên thực tế sau 6tháng thực hiện, chi phí khoán xe 6tháng đầu năm 2017 của 8 đơn vị tại Hà Nội chỉ mới tiết kiệm được 1,7 tỷ đồngso với chi phí thực tế trong 6 tháng cùng kỳ năm 2016. Còn theo đề án thí điểmtại TP Hồ Chí Minh, mỗi năm thành phố cũng chỉ tiết tiệm được 1,2 tỷ đồng từ việc khoán kinh phí sử dụng xecông. Con số này rõ ràng là nhỏ so với mục tiêu chung đặt ra.
Khoánchi có nhiều cái lợi. Nó kích thích sự chủ động, sáng tạo của đơn vị trongviệc sử dụng ngân sách, biên chế; xóa bỏ tính bình quân chủ nghĩa trong phân bổngân sách và quan trọng nhất sẽ giúp tiết kiệm được một khoản kinh phí rất lớn.Phần ngân sách tiết kiệm sẽ được tái sử dụng để tăng thu nhập và nâng cao đờisống cho cán bộ, nhân viên ngay tại cơ quan. Vì vậy, chủ trương khoán xe côngngay từ khi được đưa ra để thăm dò đã nhận được sự ủng hộ, đồng tình cao của dưluận. Tuy nhiên, người dân còn trông chờ chủ trương này được thực hiện nhanhchóng và đại trà hơn nữa, người đứng đầu phải gương mẫu hơn nữa, để Nhà nước tiếtkiệm được nhiều hơn ngân sách, cũng là tiền thuế do các doanh nghiệp và ngườidân đóng góp.
