Thử nghiệm mang tên "Kích hoạt đứt gãy và đứt gãy động đất" (FEAR-2) được tiến hành tại BedrettoLab – một phòng thí nghiệm nằm sâu 1,5 km dưới lòng đất, tận dụng hệ thống đường hầm thông gió dẫn đến hầm đường sắt Furka xuyên dãy Alps. Đây được coi là địa điểm lý tưởng để nghiên cứu vì các chuyên gia có thể tiếp cận trực tiếp và quan sát cận cảnh cách thức các vết đứt gãy dịch chuyển.
Trong giai đoạn thử nghiệm kéo dài 4 ngày vào cuối tháng 4 vừa qua, nhóm nghiên cứu gồm hàng chục nhà khoa học châu Âu đã bơm khoảng 750 m3 nước vào các lỗ khoan sâu trong vách đá để kích thích sự dịch chuyển của một đứt gãy có sẵn. Kết quả là họ ghi nhận tới 8.000 rung chấn nhỏ, có độ lớn từ -5 đến -0,14. Dù chưa đạt đến độ lớn kỳ vọng là 1, nhưng chủ nhiệm dự án, Giáo sư Domenico Giardini tại Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (ETH Zurich), khẳng định đây là một thành công lớn vì nghiên cứu này có quy mô và độ sâu chưa từng có trong lịch sử ngành địa chất.
Khác với phương pháp truyền thống là đặt cảm biến gần các đứt gãy tự nhiên và chờ đợi, "cỗ máy tạo động đất" tại BedrettoLab cho phép các nhà khoa học chủ động điều chỉnh các thông số kỹ thuật để nghiên cứu phản ứng của vỏ Trái Đất. Toàn bộ quá trình vận hành được thực hiện từ xa để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho nhân viên.
Mục tiêu của nghiên cứu không chỉ nhằm tìm hiểu sâu về động đất tự nhiên mà còn nhằm kiểm soát các hoạt động địa chấn do con người gây ra. Thực tế cho thấy các hoạt động như khai thác khoáng sản, chiết xuất tài nguyên hay phát triển năng lượng địa nhiệt đã từng gây ra nhiều vụ động đất nghiêm trọng, điển hình như trận động đất có độ lớn 5,4 tại Pohang (Hàn Quốc) vào năm 2017 do việc bơm nước tại nhà máy địa nhiệt.
Giáo sư Giardini nhấn mạnh rằng việc nắm vững cách tạo ra các trận động đất ở một quy mô nhất định sẽ có thể giúp tìm ra cách để ngăn chặn chúng xảy ra ngoài ý muốn. Ông cũng khẳng định thử nghiệm tại Alps hoàn toàn an toàn và không gây tác động đến bề mặt, do nhóm nghiên cứu chỉ tạo thêm khoảng 1% rủi ro so với các biến động tự nhiên.
Các nhà khoa học cho rằng nghiên cứu này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều hoạt động như khai thác địa nhiệt, đào hầm, khai khoáng hay xử lý nước thải công nghiệp từng gây ra các trận động đất do con người kích hoạt ở nhiều nơi trên thế giới. Nhóm nghiên cứu hy vọng việc hiểu rõ cơ chế phát sinh động đất sẽ giúp con người kiểm soát tốt hơn các rủi ro địa chấn trong tương lai, đồng thời phát triển các hoạt động dưới lòng đất theo hướng an toàn hơn.
