Với mục tiêu trở thành 1 trong 3 quốc gia dẫn đầu thế giới về AI, nhìn từ góc độ chủ quyền công nghệ, việc nỗ lực phát triển mô hình nền tảng AI độc lập của riêng mình trở nên vô cùng quan trọng với Hàn Quốc. Tuy nhiên, thay vì đặt đây là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của chiến lược AI quốc gia và dồn toàn lực vào cuộc cạnh tranh về quy mô với Mỹ và Trung Quốc, Hàn Quốc cần xây dựng một chiến lược tận dụng AI để đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và năng suất của các ngành công nghiệp.
Theo ông Lee Sang-chul, nhà lãnh đạo doanh nghiệp có nhiều đóng góp cho ngành viễn thông, từng giữ chức Chủ tịch tập đoàn KT, để làm được điều đó, Hàn Quốc cần tiếp cận theo mô hình “hai hướng”, gồm khu vực công và khu vực công nghiệp.
Khu vực công: Xây dựng hệ sinh thái AI có khả năng tương tác
Trước hết, trong khu vực công cần xây dựng một hệ sinh thái AI có khả năng tương tác. Nếu các tác nhân AI (AI agent) phục vụ trực tiếp đời sống người dân trong các lĩnh vực như y tế, phúc lợi, giáo dục và hành chính công phát triển một cách riêng rẽ, mỗi hệ thống sử dụng một nền tảng và định dạng dữ liệu khác nhau, thì tình trạng đó chẳng khác nào một đoàn tàu cao tốc đang chạy nhưng giữa đường phải đổi tàu vì khổ đường ray thay đổi.
Khi AI y tế phân tích thông tin sức khỏe của bệnh nhân, AI phúc lợi xác định các chế độ hỗ trợ mà người dân được hưởng, AI giáo dục cung cấp dịch vụ giáo dục và AI hành chính xử lý các dịch vụ công, nếu các AI agent này có khả năng tương tác và vận hành liên thông, các định dạng dữ liệu, hệ thống xác thực và giao thức có thể được chuẩn hóa. Khi đó, Hàn Quốc có thể tận dụng tối đa ưu điểm của AI để cung cấp cho người dân những dịch vụ thuận tiện và hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, khả năng tương tác không có nghĩa là tích hợp dữ liệu của tất cả các cơ quan vào một cơ sở dữ liệu quốc gia duy nhất.
Dữ liệu sẽ vẫn do từng cơ quan quản lý, nhưng trên cơ sở bảo vệ nghiêm ngặt thông tin cá nhân và kiểm soát quyền truy cập, các cơ quan có thể trao đổi và sử dụng những thông tin cần thiết thông qua các tiêu chuẩn hoặc giao thức chung.
Đây cũng đang trở thành một trong những chương trình nghị sự quan trọng trong chính sách AI của các nước lớn trên thế giới.
Tháng 2 năm nay, Viện Tiêu chuẩn và công nghệ quốc gia Mỹ (NIST) đã khởi động Sáng kiến tiêu chuẩn AI Agent (AI Agent Standards Initiative), trong đó coi khả năng tương tác giữa các tác nhân AI và các giao thức mở là những nhiệm vụ trọng tâm.
Tổ chức OECD cũng nhấn mạnh khả năng tương tác là một vấn đề quan trọng đối với chính phủ số trong báo cáo Triển vọng Chính phủ số năm 2026.
Hàn Quốc vốn đã sở hữu năng lực chính phủ số thuộc nhóm hàng đầu thế giới cùng nền tảng chia sẻ dữ liệu công khá phát triển. Trên nền tảng đó, Hàn Quốc cũng đã bắt đầu triển khai các nỗ lực nâng cao khả năng tương tác giữa các tác nhân AI. Trong thời gian tới, Hàn Quốc cần tiếp tục hoàn thiện các nguyên tắc và hệ thống tiêu chuẩn về khả năng tương tác ở cấp quốc gia.
Công nghiệp: Không chạy đua mô hình lớn mà tập trung vào AI chuyên ngành
Trong khi đó, chiến lược AI trong lĩnh vực công nghiệp cần tập trung vào việc kết hợp hiệu quả AI với năng lực cạnh tranh dựa trên nền tảng sản xuất vốn là thế mạnh của Hàn Quốc.
Nói cách khác, trọng tâm chiến lược AI của Hàn Quốc không nên chỉ chạy đua để tạo ra mô hình AI tốt nhất mà phải chuyển sang dánh giá hiệu quả ứng dụng AI vào sản xuất.
Hàn Quốc đã tích lũy năng lực mạnh mẽ trong nhiều ngành sản xuất như bán dẫn, ô tô, đóng tàu, pin và thép, đồng thời sở hữu mạng lưới chuỗi cung ứng chặt chẽ từ các tập đoàn lớn đến những doanh nghiệp sản xuất linh kiện vừa và nhỏ.
Nước này cũng có hàng chục năm dữ liệu sản xuất tích lũy cùng kinh nghiệm và bí quyết tại hiện trường. Đây chính là một lợi thế cạnh tranh đặc thù của Hàn Quốc, khác với việc đơn thuần chạy theo các mô hình AI đa dụng của Mỹ hay Trung Quốc.
Một điểm quan trọng là chính phủ Hàn Quốc cần đặt khả năng tương tác làm ưu tiên chính sách trong khu vực công, đồng thời đóng vai trò điều phối và phối hợp ở mức độ cao. Tuy nhiên, đối với chiến lược ứng dụng AI trong công nghiệp, không nhất thiết phải quá nhấn mạnh việc xây dựng một mô hình tích hợp duy nhất và cách vận hành thống nhất.
Gần đây, Chính phủ Hàn Quốc cũng đang thúc đẩy phát triển “mô hình nền tảng AI sản xuất” có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực sản xuất. Một nền tảng chung như vậy chắc chắn cần thiết. Tuy nhiên, trọng tâm chính sách nên đặt vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các hệ thống AI chuyên biệt theo từng ngành.
Các hệ thống AI chuyên ngành có thể tận dụng nhiều mô hình AI đa dụng khác nhau, đồng thời kết hợp với dữ liệu và kiến thức chuyên môn được tích lũy trong từng ngành.
Do đặc điểm sản xuất và các yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi ngành khác nhau, việc phản ánh những đặc điểm đó đòi hỏi các mô hình độc lập và chuyên biệt hơn, thay vì một mô hình tích hợp và tập trung hóa duy nhất.
Giới chuyên gia nhận định trong kỷ nguyên AI, năng lực cạnh tranh quốc gia không thể chỉ được tạo ra bằng việc sở hữu một mô hình AI khổng lồ nhất. AI trong khu vực công cần được kết nối, còn AI trong công nghiệp cần được chuyên biệt hóa. Đó chính là chiến lược AI hai hướng mà Hàn Quốc cần lựa chọn.
