Trong một phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng hôm 5/5, báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay cho biết Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng: “Chiến dịch đã kết thúc, Cơn Thịnh nộ khủng khiếp, như tổng thống đã thông báo với Quốc hội. Chúng tôi đã xong với giai đoạn đó”.
Lệnh ngừng bắn được duy trì khi “đồng hồ pháp lý” sắp hết hạn
Tuyên bố này được đưa ra sau khi Nhà Trắng thông báo với các nhà lập pháp rằng chiến tranh đã chấm dứt nhờ lệnh ngừng bắn, qua đó tránh yêu cầu pháp lý theo Đạo luật Quyền chiến tranh 1973 (War Powers Act 1973) - vốn buộc phải xin Quốc hội phê chuẩn nếu xung đột kéo dài quá 60 ngày.
Thông báo của chính quyền Trump trên thực tế đã “đặt lại đồng hồ” này, cho phép chiến dịch quân sự nhằm vào Iran kết thúc mà không cần một cuộc bỏ phiếu chính thức.
Ngoại trưởng Rubio, người từng phục vụ tại Thượng viện trước khi gia nhập nội các, cho biết ông không coi đạo luật này là hợp hiến, nhưng chính quyền vẫn tuân thủ một số yếu tố của nó nhằm duy trì quan hệ với Quốc hội.
“Chúng tôi không thừa nhận đạo luật này là hợp hiến. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn tuân thủ một số phần của nó vì mục đích duy trì quan hệ tốt với Quốc hội”, ông Rubio nói.
Cuộc xung đột bắt đầu như thế nào và hiện đang ở đâu
Israel và Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích phối hợp nhằm vào Iran vào ngày 28/2, tiêu diệt nhiều lãnh đạo cấp cao của Iran và phá hủy những cơ sở hạ tầng quân sự và kinh tế quan trọng.
Tuy nhiên, chiến dịch này không thể lật đổ Cộng hòa Hồi giáo Iran, và Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) trên khắp khu vực.
Kể từ ngày 13/4, Mỹ đã áp đặt phong tỏa hải quân nhằm vào hoạt động hàng hải liên quan đến Iran tại tuyến đường chiến lược này.
Một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đã được công bố vào ngày 8/4 thông qua trung gian Pakistan, sau đó là các cuộc đàm phán trực tiếp tại thủ đô Islamabad của Pakistan vào ngày 11 - 12/4, nhưng không đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Sau đó, dù các cuộc đàm phán với Tehran bị đình trệ, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn mà không đưa ra thời hạn mới, theo đề nghị từ Pakistan.
Ngoại trưởng Rubio cho biết Mỹ “đã đạt được các mục tiêu” của cuộc chiến, đồng thời nói thêm rằng Iran đang “đối mặt với sự tàn phá thực sự, mang tính thảm họa đối với nền kinh tế”, trong khi ông Trump vẫn ưu tiên một giải pháp thông qua đàm phán.
Thế phòng thủ, nhưng có điều kiện
Dù chính thức kết thúc các hoạt động tấn công, chính quyền Mỹ đã làm rõ rằng thế trận quân sự của họ trong khu vực không phải là vô điều kiện.
Vào ngày 3/5, Tổng thống Trump công bố chiến dịch Dự án Tự do (Project Freedom), một kế hoạch hỗ trợ các tàu cố gắng đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải có ý nghĩa chiến lược mà Iran đã tìm cách kiểm soát sau các cuộc không kích.
Sau đó một hôm, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa Iran rằng nước này sẽ bị “thổi bay khỏi bề mặt Trái Đất” nếu tấn công các tàu chiến Mỹ tham gia chiến dịch Dự án Tự do nhằm hộ tống các tàu bị mắc kẹt đi qua eo biển Hormuz.
Ngoại trưởng Rubio mô tả nhiệm vụ hiện tại theo hướng hạn chế.
“Đây không phải là một chiến dịch tấn công; đây là một chiến dịch phòng thủ”, ông Rubio nói, đồng thời giải thích: “Và điều đó có nghĩa rất đơn giản: sẽ không nổ súng trừ khi chúng tôi bị tấn công trước”.
Eo biển Hormuz, nơi một phần đáng kể nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua, từ lâu đã là điểm nóng trong căng thẳng giữa Iran và các cường quốc phương Tây.
Việc Iran kiểm soát khu vực này làm gia tăng áp lực kinh tế và địa chính trị đối với một lệnh ngừng bắn mà cả hai bên dường như vẫn đang tuân thủ một cách thận trọng.
