Theo kênh CNN ngày 12/4, giữa tháng 3, đám cháy đã bùng phát trong một khoang của tàu sân bay lớn nhất và mạnh nhất của Mỹ: USS Gerald R. Ford.
Con tàu khi đó đang ở Đông Địa Trung Hải, triển khai máy bay trong khuôn khổ cuộc chiến kéo dài nhiều tuần với Iran, thì hỏa hoạn xảy ra tại khu vực giặt là. Thủy thủ đoàn mất 30 giờ để dập tắt đám cháy, xử lý hậu quả và ngăn nguy cơ bùng phát trở lại. Khoảng 600 thủy thủ không thể sử dụng giường ngủ do thiệt hại. Họ cũng không thể giặt đồ, dù may mắn không có ai bị thương nghiêm trọng.
Đây chỉ là thử thách mới nhất đối với thủy thủ đoàn của tàu USS Gerald R. Ford. Nếu vẫn ở trên biển đến giữa tháng 4, tàu sẽ phá kỷ lục thời gian triển khai dài nhất. Kỷ lục trước đó là 294 ngày của tàu Abraham Lincoln năm 2020. Con tàu USS Gerald R. Ford đã đóng vai trò mũi nhọn trong chính sách đối ngoại mang tính can thiệp của Tổng thống Donald Trump, từ hỗ trợ vụ đột kích bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1 đến triển khai các đợt xuất kích trong cuộc chiến với Iran.
Trong năm qua, các hoạt động quân sự của Mỹ gia tăng, trong đó tàu USS Gerald R. Ford giữ vai trò then chốt.
Chuỗi nhiệm vụ kể từ khi tàu này rời bang Virginia vào tháng 6/2025 bao gồm quá trình di chuyển liên tục qua Đại Tây Dương, ban đầu tới Địa Trung Hải và tới Na Uy theo kế hoạch, rồi được điều tới Caribe phục vụ chiến dịch tại Venezuela. Sau đó, tàu được lệnh nhanh chóng di chuyển để hỗ trợ một cuộc chiến tiềm tàng tại Trung Đông, có lần dừng lại trong thời gian ngắn để sửa sự cố hệ thống nhà vệ sinh.
Hai ngày sau vụ cháy, tàu USS Gerald R. Ford có thể nối lại hoạt động xuất kích. Sau đó, con tàu này tới Hy Lạp để sửa chữa, rồi quay lại biển sau khi dừng thêm tại Croatia, kịp thời sẵn sàng cho kế hoạch không kích cơ sở hạ tầng Iran mà ông Trump cảnh báo. Hành trình này, đã được quân đội Mỹ gia hạn hai lần, gây áp lực lớn lên gia đình các thủy thủ.
Những khó khăn của tàu USS Gerald R. Ford, với khoảng 4.500 thủy thủ và hàng chục máy bay chiến thuật, đang đặt ra câu hỏi lớn hơn: áp lực của lực lượng hải quân trong năm qua sẽ ảnh hưởng thế nào đến khả năng chuẩn bị cho tương lai?
Các sự cố như hệ thống nhà vệ sinh và vụ cháy khu giặt chỉ xảy ra trên tàu USS Gerald R. Ford, nhưng các tàu sân bay triển khai dài ngày thường đối mặt với các trục trặc ngày càng nhiều khi thiết bị hao mòn và việc sửa chữa trên biển chỉ mang tính tạm thời. Dây hãm máy bay khi hạ cánh bắt đầu bị sờn, nước biển xâm nhập vào hệ thống trên tàu, cùng nhiều vấn đề nhỏ khác tích tụ dần dần.
Những yếu tố này, kết hợp với tần suất xuất kích cao như trên tàu USS Gerald R. Ford, làm tăng nguy cơ xảy ra sự cố.
Con tàu trị giá 13 tỷ USD này là tàu sân bay mới nhất và hiện đại nhất trong số 11 tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ, trở thành biểu tượng cho sức mạnh cũng như giới hạn của sức mạnh hải quân Mỹ.
Ông Brent Sadler, cựu sĩ quan tàu ngầm có 26 năm phục vụ trong hải quân, nói: “Nếu không có tàu USS Gerald R. Ford, chúng tôi sẽ gặp khó khăn trong duy trì hiện diện tác chiến, đồng thời cũng khó giữ lợi thế tàu sân bay trước đối thủ”.
Các quan chức quân sự đương nhiệm và đã nghỉ hưu cho rằng tàu USS Gerald R. Ford đóng vai trò không thể thay thế trong các chiến dịch tại Iran và Venezuela.
Hệ thống máy phóng điện từ của tàu cho phép triển khai từ thiết bị bay không người lái nhỏ đến máy bay cỡ lớn, mang lại nhiều lựa chọn hỏa lực cho chỉ huy. 10 tàu sân bay còn lại của Mỹ không có khả năng này.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc của quân đội Mỹ vào tàu USS Gerald R. Ford và thủy thủ đoàn cũng bộc lộ rõ trong cuộc chiến với Iran.
Khi hoạt động gần Venezuela, phi công từ tàu USS Gerald R. Ford thực hiện số lượng xuất kích tương đối thấp, chủ yếu trong thời gian ngắn sau khi ông Trump phê duyệt chiến dịch bắt giữ lãnh đạo Venezuela. Sau khi di chuyển tới Trung Đông, các phi công thực hiện nhiều nhiệm vụ hơn khi lực lượng Mỹ chuyển từ sử dụng vũ khí tầm xa sang thả bom từ máy bay bay trong không phận Iran.
Ngay cả trước khi ông Trump tuyên bố ngừng bắn với Iran vào ngày 7/4, ban chỉ huy tàu USS Gerald R. Ford đã thông báo với thủy thủ rằng họ dự kiến trở về Mỹ vào tháng 5. Dù thời điểm kết thúc đã được xác định, nhưng các đợt triển khai kéo dài thường để lại hệ lụy lâu dài.
Theo Đô đốc nghỉ hưu James Stavridis, phân tích của hải quân cho thấy khi một tàu được triển khai quá sáu tháng, các vấn đề về giữ chân nhân sự và tinh thần cũng nảy sinh. Ông có thể dự đoán được các thách thức đối với thủy thủ đoàn của tàu USS Gerald R. Ford do thời gian triển khai kéo dài.
Dù hành trình lập kỷ lục gây áp lực, nhưng tàu USS Gerald R. Ford có một “thành viên” đặc biệt giúp giảm căng thẳng. Một con chó tên Sage đã làm chó trị liệu trên tàu từ năm 2023, ban đầu trong chương trình thử nghiệm của Hải quân. Sage được huấn luyện để nhận biết lo âu, giảm căng thẳng và ngăn hành vi tiêu cực.
Trên tàu USS Gerald R. Ford, Sage tăng cường khả năng thích ứng cho các thủy thủ, giảm căng thẳng, phá bỏ rào cản và giảm kỳ thị về sức khỏe tâm thần. Sage được huấn luyện chuyên sâu để di chuyển trên con tàu lớn, có bộ dụng cụ y tế và thiết bị an toàn riêng. Một mục tiêu của Sage là tạo điều kiện cho các cuộc trò chuyện, khuyến khích thủy thủ và lính thủy đánh bộ tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn. Những kỹ năng này đặc biệt cần thiết khi tàu USS Gerald R. Ford vẫn đang hoạt động trên biển sau nhiều tháng chiến đấu căng thẳng.
Toàn bộ Hải quân Mỹ cũng đang đối mặt với tình trạng thủy thủ kiệt sức. Nhân sự hàng không trong hải quân, từ phi công đến kỹ thuật viên, đang rời quân ngũ với tỷ lệ cao.
Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã yêu cầu rà soát tỷ lệ rời bỏ trong các phi đội tiêm kích của hải quân. Để giữ chân nhân tài, hải quân cũng đang cung cấp tiền thưởng hàng chục nghìn USD mỗi năm cho sĩ quan bay và phi công hải quân.
Phó Đô đốc nghỉ hưu Andrew Lewis nói: “Hiện tại, khả năng giữ chân nhân sự không tốt”. Ông nhấn mạnh thách thức lâu dài liên quan hoạt động triển khai và thời gian đào tạo phi công. Ông nói: “Điều đó ảnh hưởng đến tâm lý khi có quá nhiều bất định, mọi thứ kéo dài hơn dự kiến”.
