Giáo dục STEM không gây áp lực, quá tải cho học sinh và giáo viên

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư là giáo dục STEM không làm phát sinh môn học, hoạt động giáo dục bắt buộc, thời lượng học tập bắt buộc, đầu điểm, hồ sơ, sổ sách riêng; không gây áp lực, quá tải cho học sinh và giáo viên. Các trường cũng không bắt buộc phải có phòng STEM riêng hoặc đầu tư danh mục thiết bị riêng mới được tổ chức giáo dục STEM.

Thông tư được ban hành nhằm cụ thể hóa Luật Giáo dục và các chủ trương về đổi mới giáo dục, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tạo cơ sở thống nhất để tổ chức giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông.

Theo Thông tư, giáo dục STEM là phương pháp tổ chức dạy học và giáo dục tích hợp, giúp học sinh vận dụng sáng tạo kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để giải quyết các vấn đề thực tiễn; qua đó phát triển phẩm chất, năng lực, năng lực số, đổi mới sáng tạo và định hướng nghề nghiệp.

Nội dung STEM được tích hợp trong kế hoạch giáo dục của nhà trường, kế hoạch dạy học môn học, hoạt động giáo dục và kế hoạch bài dạy, không yêu cầu xây dựng kế hoạch riêng về giáo dục STEM.

Giáo dục STEM được tổ chức theo ba hình thức gồm: bài học STEM; hoạt động trải nghiệm STEM; hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật của học sinh. Đối với hoạt động trải nghiệm theo nhu cầu người học, việc tham gia được thực hiện trên cơ sở tự nguyện.

Nội dung STEM được triển khai thông qua khám phá khoa học, thiết kế kỹ thuật; khuyến khích tiếp cận phù hợp với lập trình, robot, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), đồng thời có thể tích hợp yếu tố nghệ thuật, nhân văn theo hướng STEM.

Hoạt động STEM cũng có thể được tổ chức ngoài nhà trường tại cơ sở sản xuất, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, bảo tàng và các địa điểm phù hợp khác nhưng phải bảo đảm mục tiêu giáo dục, an toàn và các điều kiện theo quy định.

Về điều kiện tổ chức, Thông tư yêu cầu các cơ sở giáo dục khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hiện có. Nhà trường không bắt buộc phải có phòng STEM riêng hoặc đầu tư một danh mục thiết bị riêng mới được tổ chức giáo dục STEM.

Việc trang bị thiết bị được thực hiện theo lộ trình phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế, theo ba mức, từ khai thác thiết bị, vật liệu hiện có đến bổ sung thiết bị và tổ chức các hoạt động STEM chuyên sâu.

Đáng chú ý, danh mục thiết bị STEM ban hành kèm theo Thông tư chỉ là danh mục khung mang tính định hướng, không phải danh mục thiết bị dạy học tối thiểu, không phải tiêu chuẩn, định mức và không bắt buộc các trường phải trang bị đồng thời, đầy đủ.

Việc mua sắm, quản lý, sử dụng thiết bị phải bảo đảm thiết thực, hiệu quả, phù hợp với nhu cầu thực tế, tránh đầu tư dàn trải, lãng phí và tuân thủ quy định của pháp luật.

Thông tư cũng khuyến khích kết nối nhà trường với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, gia đình và cộng đồng. Tuy nhiên, cơ sở giáo dục không phải có đầy đủ các thành phần của một hệ sinh thái STEM mới được tổ chức hoạt động.

Cùng với việc khuyến khích tiếp cận những công nghệ mới, Thông tư đặt ra các yêu cầu cụ thể đối với việc sử dụng AI trong giáo dục STEM.

Theo đó, việc sử dụng AI phải bảo đảm an toàn, có trách nhiệm, minh bạch, trung thực và phù hợp với lứa tuổi. Học sinh có trách nhiệm kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình; giáo viên chịu trách nhiệm chuyên môn đối với nội dung có sự hỗ trợ của AI.

Thông tư cũng quy định việc tổ chức ngày hội, cuộc thi hoặc giao lưu STEM không phải là điều kiện bắt buộc. Số lượng sản phẩm, dự án hay giải thưởng STEM không được sử dụng làm tiêu chí thi đua bắt buộc. Việc thống kê, theo dõi hoạt động STEM được thực hiện trong chế độ báo cáo hiện hành, không phát sinh báo cáo riêng về giáo dục STEM.

Những quy định này nhằm đưa giáo dục STEM trở thành một phương thức tổ chức dạy học gắn với Chương trình giáo dục phổ thông, đồng thời hạn chế việc phát sinh thêm thủ tục, hồ sơ, đầu tư cơ sở vật chất không cần thiết hoặc tạo thêm áp lực đối với nhà trường, giáo viên và học sinh.